|
ÖZET: Başvuru, 2012 yılında tahakkuk ettirilen 793,91 TL tutarındaki genel sağlık sigortası priminin iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 69. maddesi gereğince, 25 yaşını doldurmadan önceki primlerin tahsilinden vazgeçileceğini öne sürerek, ödediği tutarın iadesini istemiştir. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ödemenin 26.04.2016 tarihinden önce yapıldığını belirterek talebi reddetmiştir.
SGK’nın açıklamalarına göre, başvuran 2012 yılında 23 yaşında olup, tahakkuk eden prim borcu 2015 yılında tebliğ edilmiştir. Başvuranın yaptığı ödemenin, 5510 sayılı Kanunun Geçici 69. maddesinin yayımlandığı tarihten önce gerçekleştiği ve bu nedenle iade edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda SGK’nın işleminin hukuka uygun olduğunu belirlemiş ve ret kararı önerisinde bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve SGK’ya tebliği sağlanmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/66592-S.20.72451
BAŞVURU NO : 2020/52136
KARAR TARİHİ : 05/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran tarafından genel sağlık sigortası primlerinin iadesi talep edilmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 21/05/2020
I. BAŞVURANIN İDDİALARI VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından 2012 yılında tarafına 793,91 TL tutarında genel sağlık sigortası prim borcu tahakkuk ettirildiği, 26.04.2016 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 69’uncu maddesinde “Bu maddenin yayımı tarihinden önce 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının 25 yaşını doldurdukları güne kadar olan genel sağlık sigortası primlerinin tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve mahsup edilmez.” hükmüne yer verildiği, ancak Sosyal Güvenlik
Kurumunca (SGK) 25 yaşını doldurmadan önceki dönem için adına borç tahakkuk ettirildiği ve tebliğ edildiği, kendisinin söz konusu tutarı 31.03.2017 tarihinde ödediği, ardından anılan işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz ettiği ve ödediği tutarın tarafına iadesini talep ettiği, SGK tarafından itirazın reddedildiği, ret gerekçesi olarak “ödemenin kanunun yürürlük tarihinden önce yapılmış olması”nın gösterildiği, ancak bunun gerçeği yansıtmadığı, zira 5510 sayılı Kanuna Geçici 69’uncu maddeyi ekleyen 6704 sayılı Kanunun 26.04.2016 tarihinde yürürlüğe girdiği, ödemenin ise 31.03.2017’de yapıldığı ifade edilerek tahsil edilen tutarın iadesi suretiyle mağduriyetinin giderilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. SGK’nin 15.06.2020 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuran adına tahakkuk ettirilen prim borcunun 2012/2-3-4-5-6-7-8 dönemlerine ilişkin olduğu, başvuranın 2012 yılında 23 yaşında olduğu, 2.2. Başvuranın 21.02.2012 – 05.08.2012 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayıldığı, 2.3. Başvuran adına tahakkuk ettirilen prim borcunun 10.03.2015 tarihinde tebliğ edildiği,
25.06.2015 tarihinde tahsil edildiği,
2.4. Başvuran tarafından yapılan ödemenin, 5510 sayılı Kanunun Geçici 69’uncu maddesinin yayımlandığı 26.04.2016 tarihinden önce olması sebebiyle anılan maddenin açık hükmü gereğince iade ve mahsup edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 5510 sayılı Kanunun Geçici 69’uncu maddesinde, “Bu maddenin yayımı tarihinden önce 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının 25 yaşını doldurdukları güne kadar olan genel sağlık sigortası primlerinin tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve mahsup edilmez.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
4. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; tahsil tarihinin
25.06.2015 olduğu, 5510 sayılı Kanunun Geçici 69’uncu maddesinin ise 26.04.2016 tarihli ve
29695 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, bu itibarla anılan maddenin yayımlandığı tarihe
kadar ödenmiş olan primlerin iade ve mahsup edilmeyeceği hükmü doğrultusunda idarece tesis edilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 5. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın tahsil edilen genel sağlık sigortası primi tutarının iade edilmemesi işleminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
6. SGK tarafından 2012/2-3-4-5-6-7-8 dönemlerine ilişkin olmak üzere başvuran adına toplam 793,91 TL genel sağlık sigortası priminin borç olarak tahakkuk ettirildiği, başvuranın anılan dönemde 23 yaşında olduğu ve 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayıldığı görülmektedir.
7. 6704 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna Geçici 69’uncu madde eklenmiş olup söz konusu düzenleme ile maddenin yayımı tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının 25 yaşını doldurdukları güne kadar olan genel sağlık sigortası primlerinin tahsilinden vazgeçilmesi öngörülmüş, bununla birlikte bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primlerin iade ve mahsup edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.
8. Bu itibarla uyuşmazlık, başvuran tarafından prim ödemesinin anılan maddenin yayımlandığı tarihten önce yapılıp yapılmadığı noktasında düğümlenmektedir.
9. Her ne kadar başvuran tarafından söz konusu borcun 31.03.2017 tarihinde ödendiği ifade ve iddia edilmekte ise de SGK tarafından gönderilen belgelerin tetkiki neticesinde tahsil tarihinin
25.06.2015 olduğu, 5510 sayılı Kanunun Geçici 69’uncu maddesinin ise 26.04.2016 tarihli ve
29695 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı anlaşılmaktadır.
10. Bu itibarla anılan maddenin yayımlandığı tarihe kadar ödenmiş olan primlerin iade ve mahsup edilmeyeceği hükmü doğrultusunda idarece tesis edilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, bu yönüyle “kanunlara uygunluk” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranıldığı; diğer taraftan idarece başvurana verilen cevabi yazıda ilgili işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA HÜRRİYETİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden artakalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Nevşehir İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvurunun REDDİNE, Kararın başvurana ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi