|
ÖZET: Bu karar, başvuranın gerçeğe aykırı adres beyanında bulunduğu gerekçesiyle uygulanan idari para cezasının iptali talebine ilişkindir. Başvuran, Kastamonu Üniversitesi’nde yüksek lisans öğrencisi olduğunu ve adres kaydını taşıdığı yerin dışında başka bir şehirde bulunabileceğini belirtmiştir. İdare, başvuranın belirtilen adreste oturmadığını tespit ederek ceza uygulamıştır. Ancak, yapılan incelemelerde başvuranın düzenli olarak yerleşim yeri bildirimleri yaptığı ve adres kaydını taşıdığı dikkate alınmamıştır.
Sonuç olarak, başvuranın adres kaydının hukuka uygun olduğu ve cezanın uygulanmasının hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı değerlendirilmiştir. Bu nedenle, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 68’inci maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Karar, idarenin bu konuda makul sürede işlem tesis etmesi yönünde tavsiyede bulunulmasını içermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11873-S.18392
BAŞVURU NO : 2019/11438
KARAR TARİHİ : 20/11/2019
TAVSİYE KARARI
MİDYAT KAYMAKAMLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran hakkında verilen idari para cezasının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. … tarafından yapılan başvuruda adı geçen özetle, “Mardin/Midyat … Mahallesi nüfusuna ve dolayısıyla Midyat Askerlik Şubesine kayıtlı olduğunu, hâlihazırda Kastamonu Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümünde Tezli Yüksek Lisans eğitimini aldığını ve derslere devam ettiğini, adreste bulunamaması üzerine hakkında 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri
Kanununun 68’nci maddesine dayanarak hukuka aykırı bir şekilde idari para cezası düzenlendiğini, 15/02/2019 tarihinde söz konusu idari para cezasına Midyat Kaymakamlığına sunduğu dilekçe ile itiraz ettiğini fakat sonuç alamadığını belirterek hakkında düzenlenen 1.469,00 TL idari para cezasının iptalini, nüfusta kayıtlı adres bilgisinin eski hali ile korunmasını, işlemi gerçekleştiren memurlar hakkında idari işlem yapılmasını, başvuru sonuçlanıncaya kadar dava açma süresinin durdurulmasını ve konuya ilişkin Midyat Sulh
Hukuk Hakimliğine bilgi verilmesini ve mağduriyetinin sona erdirilmesini” Kurumumuzdan talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21/06/2019 tarih ve …sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Midyat Kaymakamlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Midyat Kaymakamlığı tarafından gönderilen 05/07/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1. “… Mahallesi nüfusuna kayıtlı … T.C. Kimlik No’lu … için yapılan Mernis sorgulamasında; ilgili şahsın adres kaydını; … MAH. …CAD. …SİTESİ …BLOK NO: … İÇ
KAPI NO: … MERKEZ/KASTAMONU adresinden İlçelerine 22.06.2018 tarihinde … MAH.
…SK. NO: …MİDYAT adresine Yeğeni …’ın(Abisinin Kızı) yanına aldırdığının görüldüğü, ilgilinin annesi … adlı şahsın 14.01.2019 tarihinde aynı adrese … MAH. …SK. NO: … MİDYAT adres kaydını aldırdığından ve aynı evde farklı aile tespit edildiğinden, Müdürlüklerince
15.01.2019 tarihinde konutta adres kayıtları gözüken şahısların beyan ettikleri adreslerde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
oturup oturmadıkları ile ilgili Midyat İlçe Jandarma Komutanlığına yazılan yazıya istinaden gelen 18.01.2019 tarihli cevabi yazının “İncelenecek Adresler Listesi” tutanağında ilgili …’ın ve annesi …’ın beyan verdikleri adreste oturmadıkları tespit edildiğinden, ilgili şahsa “İdari
Para Cezasına Esas Savunma” döküldüğü, adı geçen şahsın savunma tebligatının yeğeni …
tarafından teslim alındığının tebliğ mazbatasında görüldüğü, ilgili şahsın dilekçesine istinaden yapılan 2. (İkinci) tahkikatta da belirtilen adreste bulunmadığı tespit edildiğinden, ilgiliye 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 68’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca
Gerçeğe Aykırı Adres Beyanında bulunmaktan İdari Para Cezası uygulandığı,
2.2. İdari Para Cezalarının iptali yetkisi Sulh Ceza Mahkemelerince görüldüğünden şahsın
Midyat Sulh Ceza Mahkemesine başvurabileceği, haklı bulunması halinde cezanın iptal edileceği,
2.3. İlgilinin, adres kaydını 22.06.2018 tarihinde ilçeleri … MAH. .. SK. NO… adresine aldırdığı, şahsın bir önceki adresinin …MAH. … CAD. …SİTESİ … BLOK NO: … İÇ KAPI
No: … MERKEZ/KASTAMONU olduğu ve daha sonra 17.06.2019 tarihinde … MAH. …SK.
No: … MİDYAT adresine aldırdığı ve halen bu adreste kayıtlı gözüktüğü,
2.4. Şahsın iddia ettiği gibi Anne-babasının(Ölü) yanına değil de abisi …’ın kayıtlı olduğu meskene yeğeninin (…) muvafakatıyla adres beyanı verdiği, Mernis sisteminde kolluk kuvvetlerinden dönen tutanaklara istinaden, “Adreste Oturmamış” olarak işaretlenen kişilere sistem tarafından Gerçeğe aykırı beyan işlemi yapıldığı,
2.5. İlgilinin söz konusu adreste oturmadığının, Midyat İlçe Jandarma Komutanlığının
18.01.2019 tarihli “İncelenecek Adresler Listesine” istinaden tespit edildiği, ilgili şahıs
tarafından verilen dilekçeye istinaden, 20.02.2019 tarih ve 225 sayılı yazı ile Midyat İlçe
Jandarma Komutanlığına şahsın adreste oturup oturmadığı hususunda tekrar yazı yazıldığı, Midyat İlçe Jandarma Komutanlığının 04.03.2019 tarih ve 1186 sayılı yazısı ile şahsın beyan ettiği adreste bulunmadığı, durumun tutanağa bağlandığı, Midyat İlçe Jandarma
Komutanlığına yazılan 20.02.2019 tarihli yazıya gelen 04.03.2019 tarih ve 1186 sayılı cevabi yazıda adı geçen şahsın belirtilen adreste bulunmadığı tespit edildiğinden savunmasının yeterli bulunmadığı,
2.6. KesinIeşmiş İdari Para Cezasına itirazın Midyat Sulh Ceza Mahkemesine yapılacağı, 5490 sayılı nüfus hizmetleri Kanununun 60’ıncı maddesi ve Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin 29’uncu maddesi gereğince, beyan edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi veya aynı yerleşim yerinin farklı hane halkından olanların beyanlarının tespiti halinde, mülki idare amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından yapılan inceleme ve soruşturma sonucuna göre nüfus müdürlüklerince işlem tesis edileceği, soruşturma ve inceleme sonucunda ilgilinin gerçeğe aykırı beyan verdiğinin anlaşılması halinde Kanunun 68’inci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlem yapılır, hükmünü amir olduğu, şahsın belirtilen adreste bulunmadığı tespit edildiğinden savunmasının ret edildiği,
2.7. Midyat İlçe Jandarma Komutanlığının “İncelenecek Adresler Listesine” istinaden kapatılan … MAH. …SK. NO: …Adresini 17.06.2019 tarihinde … MAH. …SK. NO:… olarak beyan ettiği, şahsın talebi halinde aynı adrese kayıt yapabileceği,
ifade edilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1. “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74.
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. 25/04/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun;
5.1. “Adres bilgilerinin tutulması ve adres standardı” başlıklı 48. maddesinde: “Yerleşim yeri adresi ve diğer adreslere ait bilgilerin tutulmasına ilişkin politikanın oluşturulması, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, idarî birimlere göre genel uygulamaya geçiş tarihlerinin tespit edilmesi, ulusal adres veri tabanı ile MERNİS veri tabanının ilişkilendirilmesi ve adres bilgilerinin paylaşılmasına ilişkin işlemler Bakanlıkça yürütülür. Bakanlığın nüfus kütüklerindeki adres kayıtlarını tamamlamak maksadıyla işbirliği talebi kurumlarca karşılanır.
Adres standardı, Mahallî İdareler Genel Müdürlüğünün takip ve sorumluluğunda; Genel
Müdürlük, Türkiye İstatistik Kurumu, Türk Standartları Enstitüsü ve ilgili diğer kuruluşlarca ortaklaşa belirlenir. Mahallî İdareler Genel Müdürlüğü tespit edilen standardın yetkili idareye bildirilmesinden sorumludur. Kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler adres ile ilgili iş ve işlemlerinde adres standardına uymak zorundadır. Bakanlık, adrese ilişkin her türlü bilgiyi kurumlardan istemeye yetkilidir. Kurumlar söz konusu isteğe yirmi gün içinde cevap vermekle yükümlüdür. Faydalanılan kamu hizmetleriyle sınırlı olmak üzere adrese dayalı olarak yürütülen iş ve işlemlerde diğer adres, yerleşim yeri adresi ile aynı hukuki değere sahiptir.
Kurumlar yürütecekleri iş ve işlemlerde yerleşim yeri adresi gibi diğer adres bilgilerini de esas alır. 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri saklıdır.”
5.2. “Adres bilgisi ve güncellenmesi” başlıklı 49. maddesinde; “İl özel idaresi ve belediyeler sorumluluk alanlarındaki adres bileşenlerini adres standardına uygun olarak tanımlayıp bunlara değiştirilemeyecek sabit tanıtım numarası vererek mahallindeki bütün adresleri kapsayacak şekilde adres bilgilerini oluşturmakla yükümlüdür. Herhangi bir sebeple sabit tanıtım numarası dışında adres bileşenlerinde yapılan değişiklikler de il özel idaresi ve belediyelerce takip edilerek ulusal adres veri tabanına işlenir. Ulusal adres veri tabanı Genel
Müdürlükte tutulur. Genel Müdürlük, ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adresi bilgilerini nüfus kütüklerindeki kişi kayıtları ile ilişkilendirerek elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutar. Yerleşim yeri adresi yurt dışında olan Türk vatandaşlarının adres kayıtları, yaşadıkları ülkede kullanılan adres verilerine veya o ülke ve bağlı olduğu temsilcilik bilgisine göre tutulur.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.3. “Bildirim yükümlülüğü ve süresi” başlıklı 50. maddesinde; “Adres bildiriminde kişilerin yazılı beyanı esas alınır. Bildirim şahsen veya güvenli elektronik imza ile yapılır. Adres bildirimi, nüfus müdürlüklerine veya dış temsilciliklere yapılır. Hizmet alımı ile ilgili başvuru sırasında, Bakanlıkça belirlenen adrese dayalı hizmet sunan kuruluşlara da adres değişikliğine ilişkin beyanda bulunulabilir. Adres bildiriminin, yirmi işgünü içinde yapılması zorunludur.
Yerleşim yeri ve diğer adresi aynı olan ailenin ergin fertleri birbirlerinin yerine adres beyanında bulunabilirler. Vekâletname ibraz edenler de kişilerin adresleri ile ilgili bildirimde bulunabilirler. Çocukların ve kısıtlıların adresleri veli, vasi, kayyım, bunların bulunmaması hâlinde, çocuğun büyük ana, büyük baba, ergin olan kardeşleri veya çocuğu yanında bulunduranlar tarafından bildirilir. Huzurevi, yetiştirme yurdu, cezaevi, öğrenci yurdu gibi yerlerde kalanların adres bildirimleri ilgili kurum yetkililerince, bildirim yapamayacak durumda olan kimsesizlerin ise muhtarlar tarafından yapılır. Beyanda şüphe duyulması hâlinde kişinin beyanını teyit eden bilgi ve belgeler istenebilir. Yetkili idareler adres oluşumuna dayanak teşkil eden yapı belgelerini, belgelerin oluşturulması ile eş zamanlı olarak ulusal adres veri tabanına işlemekle yükümlüdür.”,
5.4. “İdari Para Cezaları” başlıklı 68. maddesinde; “Bu Kanuna göre;… c) Adres değişikliğini bildirme yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyenlere 50 Türk lirası, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara 1000 Türk lirası idarî para cezası, yurt içinde mülkî idare amirlerince, yurt dışında ise dış temsilciliklerce verilir.”
6. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun;
6.1. “Yerleşim Yeri” başlıklı 19. maddesinde ; “ Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz. Bu kural ticarî ve sınaî kuruluşlar hakkında uygulanmaz.”,
6.2. “Yerleşim Yerinin Değiştirilmesi ve Oturma Yeri” başlıklı 20. maddesinde; “Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır. Önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı hâlde Türkiye’de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin hâlen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır.”,
7. Adres Kayıt Sistemi Uygulama Yönergesinin;
7.1. “Beyanda şüphe” başlıklı 39. maddesinde; “Beyan edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi veya bu Yönergenin 18 inci maddesindeki düzenlemeye aykırı beyanların tespiti halinde, mülki idari amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve inceleme yapılarak sonucu nüfus müdürlüğüne bildirilir. Yapılan soruşturma sonucunda belirtilen adreste yaşanmadığının anlaşılması halinde geçici adres kütüğündeki kayıt silinir. İlgili hakkında 5490 sayılı Kanunun 67’nci maddesinde öngörülen şekilde işlem yapılır. Beyanın doğru olduğunun anlaşılması halinde ise kişinin geçici adres kütüğündeki kaydı aile kütüğüne aktarılarak geçici adres kütüğündeki kaydı silinir.”,
7.2. “Adreslerin silinmesi” başlıklı 40. maddesinde; “Gerçeğe aykırı adres bileşenlerinin
Ulusal adres veri tabanına işlendiğinin tespiti halinde adres bileşenleri Genel Müdürlükçe silinir. Silinen bileşenlerin ait olduğu yerleşim yeri adresi ve diğer adres bilgileri ile geçici adres kütüğünde bulunan adresler güncellenir. Gerçeğe aykırı yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerinin MERNİS veri tabanına işlenmesinin tespiti halinde; yerleşim yeri ve diğer adres bilgileri nüfus müdürlüğünce veya Genel Müdürlükçe usulüne uygun olarak silinir.” hükümleri
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarelerin cevapları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, başvuran tarafından 05/04/2007 tarihinden itibaren düzenli olarak yerleşim yeri bildirimlerinin yapıldığı, aynı adreste 12/04/2011 tarihinden 17/01/2013 tarihine kadar kayıtlı olduğu ayrıca başvurana ait Nüfus Kayıt Örneğinde “mahalle/köy” kısmında Doğanyazı Mahallesi’nin kayıtlı bulunduğu, 31/01/2019 tarih ve … sayılı belgeden başvuranın Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümü Yüksek Lisans öğrencisi olduğunun anlaşıldığı, başvuranın yapılan kontroller sırasında adreste yüksek lisans derslerinden dolayı veya başka bir sebepten dolayı da söz konusu adresin dışında başka bir şehirde bulunabileceği hususunun göz önünde bulundurulmadığı, dolayısıyla, her ne kadar söz konusu adreste başvuranın abisi ve ailesinin kayıtlı olduğu belirtilse de başvuranın adres kaydını mezkûr adrese taşıması ve bunun akabinde yapılan kontrollerde adreste bulunamaması gerekçesiyle idari para cezası uygulanmasının hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı değerlendirilerek, idarenin, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 68’inci maddesi kapsamında gerçeğe aykırı beyanda bulunma gerekçesiyle idari para cezası uygulamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaati ile mezkûr idari para cezasının iptal edilmesi gerektiği yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, hakkında gerçeğe aykırı adres beyanında bulunduğu gerekçesi ile verilen idari para cezasının iptalini talep etmektedir.
10. Kişinin doğumundan ölümüne kadar kişisel ve medenî durumuna, uyrukluğuna ve bunlarda meydana gelebilecek değişikliklere ait doğal ve hukukî olayların belirlenip saptanması, bu amaçla düzenlenmiş kütüklere yazılması, elektronik ortamda ulusal adres veri tabanının oluşturulması, nüfus kayıtları ile adres bilgilerinin ilişkilendirilmesini sağlamak amacıyla 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu çıkarılmıştır.
11. 5490 sayılı Kanuna göre nüfus kütükleri, kişilerin kimliklerinin, yerleşim yeri adreslerinin, aile bağlarının, vatandaşlık durumlarının ve şahsî hallerinin belirlenmesi amacıyla ilçe ve aile esasına göre nüfus olaylarının tescil edildiği, daimî olarak saklanması gerekli resmî belgelerdir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her kişi yurt içinde nüfus müdürlüğüne başvurarak kendisini nüfus kütüklerine yazdırmaya ve kimlik kartı almaya mecburdur. Nüfus kütüklerine düşülen kişisel durumla ilgili her kayıt ve açıklamanın bu
Kanuna göre yetkili kılınmış görevlilerce, usûlüne ve örneğine uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılması zorunludur. Nüfus ve Vatandaşlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adresi bilgilerini nüfus kütüklerindeki kişi kayıtları ile ilişkilendirerek elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutar.
12. Daimî olarak saklanması gerekli resmî belge olan nüfus kütüklerinde kişilerin yerleşim yeri adresleri de kanunen bulunmak zorundadır. Yetkili idareler adres oluşumuna dayanak teşkil eden yapı belgelerini, belgelerin oluşturulması ile eş zamanlı olarak ulusal adres
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
veri tabanına işlemekle yükümlüdürler. Yerleşim yeri bildirimlerinde kanunen kişilerin yazılı beyanı esas alınmaktadır. Hizmet alımı ile ilgili başvuru sırasında da İçişleri Bakanlığınca belirlenen adrese dayalı hizmet sunan kuruluşlara da adres değişikliğine ilişkin beyanda bulunulabilse de kural, bildirimin şahsen veya güvenli elektronik imza ile nüfus müdürlüklerine veya dış temsilciliklere yapılmasıdır. Adres bildiriminin, yirmi işgünü içinde yapılması zorunludur. Yetkililerce beyanda şüphe duyulması hâlinde kişiden beyanını teyit eden bilgi ve belgeler de istenebilmektedir.
13. Nüfus Hizmetleri Kanununda nüfus olayları ve adres ile ilgili beyanlarda şüpheye düşülmesi halinde mülkî idare amirinin emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve incelemelerin yapılacağı ve tespit edilecek durumların nüfus müdürlüğüne bildirileceği, yapılan soruşturma sonucunda kişinin belirtilen adreste yaşanmadığının anlaşılması halinde gerçeğe aykırı yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerine ilişkin kayıtların silineceği ve gerçeğe aykırı beyanda bulunanların idari para cezası ile cezalandırılacağı düzenleme altına alınmıştır.
14. Somut olayda, idare ve başvuran tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
14.1. Midyat Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğü’nün Midyat İlçe Jandarma Komutanlığı’na hitaben yazdığı 15/01/2019 tarih ve 54757836-121/43 sayılı yazıda, “Her ay gönderilecek olan, incelenecek adresler listesindeki kişilerin beyan ettikleri adreslerde ikamet edip etmediklerinin tespit edilmesi” talimatının verildiği,
14.2. Söz konusu talimata istinaden Jandarma Görevlilerinin, 18/01/2019 tarihinde, şikayet konusu edilen ve “İncelenecek Adresler Listesinde” yer alan … Mahallesi …Sokak No: …
Midyat/MARDİN adresinde incelemede bulundukları, mezkûr listede, başvuranın abisinin, eşi ve çocuklarının “adreste oturuyor” olarak, kendisi ile annesinin de listede yer aldığı ancak
“adreste oturmamış” olarak işaretlendikleri,
14.3. Yapılan tespit neticesinde, başvurana 25/01/2019 tarih ve .. Karar no’lu İdari Para
Cezasına Esas Savunma yazısı gönderilerek, gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu gerekçesiyle adli para cezası ile cezalandırılacağının ifade edildiği, 7 gün içerisinde konuya ilişkin olarak savunma yapmasının talep edildiği,
15. Başvuranın, 20/02/2019 tarihinde Midyat İlçe Nüfus Müdürlüğü’nce kayıt altına alınan savunma yazısında;
15.1. “Mardin/Midyat Doğanyazı Mahallesi nüfusuna ve dolayısıyla Midyat Askerlik Şubesine kayıtlı olduğunu, hâlihazırda Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih
Bölümünde Tezli Yüksek Lisans eğitimini yaptığını, 2017-2018 döneminde hazırlık eğitimi aldığını, şu anda 1.Sınıf öğrencisi olduğunu, bu senenin ikinci döneminin ise 04/01/2019 tarihinde başladığını ve bu ikinci dönemin bitiminden sonra alan konusunda “Tez Yazma” döneminin başlayacağını, mezun olduğu bölüm dışında başka bir bölümde Yüksek Lisans yaptığını, dolayısıyla alan dışı bir bölümde aldığı yüksek lisans eğitiminin teorik bilgi alma dönemi, gerek sınavlar (vizeler ve finaller) ve gerekse daha sonra tez yazılması açısından büyük önem arz ettiğini, açıkladığı nedenlerle derslere bilfiil devam etmek zorunda olduğunu,
15.2. Konuya ilişkin ikinci hususun, bedeli askerlik için 26 Eylül 2018 tarihinde müracaat ettiğini ve kanunda öngörülen meblağı peşin yatırdığını, akabinde 16 Mart 2019- 8 Nisan 2019 dönemi için askere alınacağının tarafına tebliğ edildiğini,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
15.3. Diğer yandan ikametgâh adresini doğum yeri ve ailesinin ortak yeri olan Doğanyazı
Köyüne almasının seçimle hiçbir ilgisi bulunmadığını, geçen yıl Ramazan Bayramında aile ziyaretine geldiğinde adres kaydını aldığını, dolayısıyla adresini doğum yerine almış olmasının, 31 Mart 2019 Pazar günü yapılacak olan Mahalli İdareler Seçimi ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, ekte sunduğu belgeden de anlaşılacağı üzere yüksek lisans öğrencisi olduğunu ve 31 Mart 2019 oy verme gününün de içinde yer aldığı zaman aralığı olan 16 Mart 2019- 8 Nisan 2019 tarihleri arasında ANKARA/MAMAK İlçesinde bulunan MEBS Okulları ve Eğitim Merkez Komutanlığı Birliğinde bedelli askerlik yapacağını,
15.4. Hâlihazırda Yüksek Lisans öğrencisi olduğunu, bu özel durumunun dikkate alınmadan
“adreste bulunmadı” diye tutanak tutulması ve 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanununun 68’nci maddesine dayanarak hukuka aykırı bir şekilde idari para cezası verilmesi işlemine itiraz ettiğini, vermiş olduğu savunma doğrultusunda adres bilgilerinin olduğu gibi korunmasını ve tarafına verilen 1.447 TL’lik İdari Para Cezasının iptal edilmesini talep ettiğini” ifade etmiştir.
16. Başvuranın yapmış olduğu savunmadan sonra Midyat İlçe Nüfus Müdürlüğü’nün 20/02/2019 tarih ve … sayılı yazısı ile Midyat İlçe Jandarma Komutanlığı’ndan ilgilinin belirtilen adreste hangi tarihler arasında ikamet ettiğinin ve halen ikamet edip etmediğinin araştırılarak sonucun müdürlüğe bildirilmesinin talep edildiği, bunun üzerine iki jandarma görevlisi, iki de güvenlik korucusu tarafından 26/02/2019 tarihinde ilgili adrese tekrar gidildiği, yapılan araştırma neticesinde …’ın belirtilen adreste bulunamadığı, 2017 Ağustos-Eylül aylarında Kastamonu Üniversitesinde okumaya gittiğinin kendilerine beyan edildiği, bu sebeple 26/02/2019 tarihli Adres Araştırma Tutanağının düzenlendiği, söz konusu tutanağın Midyat İlçe
Jandarma Komutanlığı’nın 04/03/2019 tarih ve … sayılı yazısı ekinde ilçe nüfus müdürlüğüne gönderildiği,
17. Midyat Kaymakamlığı tarafından yapılan değerlendirmede, başvuranın savunmasının yeterli bulunmadığından ve tebligatta belirtilen sürede savunmasını vermediğinden, 24/04/2019 tarih ve … no’lu İdari Yaptırım Kararının aynı tarihte Kaymakam Olur’una sunularak imzalandığı anlaşılmıştır.
18. Başvuranın Tarihçeli Yerleşim Yeri Bilgileri Raporu incelendiğinde; 05/04/2007 tarihinden itibaren düzenli olarak yerleşim yeri bildirimlerinin yapıldığı, en son beyan ettiği ve gerçeğe
aykırı beyanda bulunduğu gerekçesiyle idari yaptırım uygulandığı …Mah. … Sok. No:
…Midyat/MARDİN adresine 12/04/2011 tarihinden 17/01/2013 tarihine kadar kaydının bulunduğu, Nüfus Kayıt Örneğinin incelenmesinden “Mahallesi/Köyü” kısmında Doğanyazı
Mahallesi’nin kayıtlı olduğu görülmektedir.
19. Midyat Kaymakamlığı tarafından 24/04/2019 tarih ve … no’lu karara istinaden tanzim edilen, başvurana yönelik “İdari Yaptırım Kararını” içeren 24/04/2019 tarihli Olur’da; başvuranın savunmasının yeterli görülmediği ve 13/02/2019 tarih ve … no’lu tebligatta belirtilen sürede savunmasını vermediğinden idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ancak, başvurana tebliğ edilmek üzere gönderilen İdari Para Cezasına Esas Savunma yazısının başvuranın yeğeni Sedat Doğan tarafından 13/02/2019 tarihinde teslim alındığı, dolayısıyla tebliğ tarihinin 13/02/2019 tarihi olduğu, savunma yazısında başvurandan savunmasını 7 gün içerisinde nüfus müdürlüğüne getirmesinin istendiği, başvuranın yazıyı tebliğ aldığı tarih 13/02/2019 tarihi olduğuna göre, İYUK 8’inci maddesinin “Süreler, tebliğ,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.” hükmü gereğince 7 günlük savunma verme süresinin 14/02/2019 tarihinde başlayacağı ve 20/02/2019 tarihinde biteceği anlaşılmaktadır. Midyat Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğü’nün Midyat İlçe Jandarma
Komutanlığı’na yazdığı 20/02/2019 tarihli yazıda Başvuranın 20/02/2019 tarih ve … sayılı dilekçesinin ilgi tutulduğu söz konusu yazı içeriğinden başvuranın savunmasını süresi içerinde ibraz ettiği buna istinaden de İlçe Jandarma Komutanlığı’ndan başvuranın şikayete konu adreste ikamet edip etmediğinin araştırılmasının istendiği görülmektedir. Dolayısıyla yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında; uyuşmazlık konusunun esasını teşkil eden “İdari Yaptırım
Kararı”nda; ‘başvuranın savunmasının yeterli görülmediği’ ile ‘tebligatta belirtilen sürede savunmasını vermediği’ gerekçelerine birlikte yer verildiği buna karşın, başvuran tarafından 7 günlük süre içinde idari para cezasına esas savunmasını idareye vermiş olduğu hususu dikkate alındığında, idari para cezasının gerekçeleri arasında yer verilen ‘başvuranın tebligatta belirtilen sürede savunmasını vermediği’ gerekçesinin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran tarafından 05/04/2007 tarihinden itibaren düzenli olarak yerleşim yeri bildirimlerinin yapıldığı, aynı adreste 12/04/2011 tarihinden 17/01/2013 tarihine kadar kayıtlı olduğu, yine aynı adrese yeğeninin muvakati ile kaydını taşıdığı, ayrıca başvurana ait Nüfus Kayıt Örneğinde “mahalle/köy” kısmında Doğanyazı
Mahallesi’nin kayıtlı bulunduğu, 31/01/2019 tarih ve … sayılı belgeden başvuranın Kastamonu
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümü Yüksek Lisans öğrencisi olduğunun anlaşıldığı, başvuranın yapılan kontroller sırasında adreste yüksek lisans derslerinden dolayı veya başka bir sebepten dolayı da söz konusu adresin dışında başka bir şehirde bulunabileceği hususunun göz önünde bulundurulmadığı, dolayısıyla, her ne kadar söz konusu adreste başvuranın abisi ve ailesinin kayıtlı olduğu belirtilse de başvuranın adres kaydını mezkûr adrese taşıması ve bunun akabinde yapılan kontrollerde adreste bulunamaması gerekçesiyle idari para cezası uygulanmasının hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı değerlendirildiğinden, idarenin, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 68’inci maddesi kapsamında gerçeğe aykırı beyanda bulunma gerekçesiyle idari para cezası uygulamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Midyat Sulh Ceza
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun kabulüne;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Söz konusu idari para cezası işleminin iptaline yönelik makul sürede işlem tesisi için
Midyat Kaymakamlığı’na TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİDYAT
KAYMAKAMLIĞI tarfından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MİDYAT KAYMAKAMLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.