|
ÖZET: Bu karar, Giresun Üniversitesi Gıda Teknolojisi bölümünden mezun olan bireylerin “gıda teknoloğu” unvanının 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun Ek-1 ve Ek-2 maddelerine eklenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, mezuniyet sonrası iş imkanlarının kısıtlı olduğunu ve bu durumun, ilgili unvanın yasal listelerde yer almamasından kaynaklandığını belirtmiştir. Gıda Teknolojisi bölümünün 2010 yılında eğitim vermeye başladığı ve ilk mezunlarının 2014 yılında verildiği, bu bağlamda “gıda teknoloğu” unvanının kullanılmasının uygun olduğuna dair Yükseköğretim Kurulu’nun kararları da mevcuttur.
Ancak, 2018 itibarıyla yalnızca beş üniversitede bulunan bu bölümün mezunları, tanınırlık ve haklar açısından sıkıntılar yaşamaktadır. 5996 sayılı Kanun’un Ek-1 maddesinde belirtilen unvanlar arasında “gıda teknoloğu” yer almadığı için, bu mezunların istihdam olanakları kısıtlanmaktadır. Karar, Gıda Teknologlarının ilgili listelerde yer almasının gerekliliğini vurgulamakta ve Tarım ve Orman Bakanlığı’na bu konuda gerekli düzenlemelerin ivedilikle yapılması tavsiyesinde bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6120-6120
BAŞVURU NO : 2018/12665
KARAR TARİHİ : 11/03/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Tarım ve Orman Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Gıda Teknoloğu unvanının ilgili listelere eklenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran; Giresun
Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Gıda Teknolojisi bölümünden
2014 yılında mezun olduğunu, bölüm mezunlarının “gıda teknoloğu” unvanının kullanmasının
uygun olduğuna, ancak bu unvan ile iş imkânlarının sınırlandığını, bunun sebebinin ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun Ek-1 ve Ek-2 maddelerine bu unvanın eklenmemiş olmasının olduğunu belirterek ilgili maddelere “gıda teknoloğu” unvanının eklenmesini, en azından gıda mühendisliğine eşdeğerlik hakkı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12/11/2018 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Tarım ve
Orman Bakanlığı’nın 5/12/2018 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun Ek-l ve Ek-2
listelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu tarafından oluşturulduğu,
2.2) Ek-l listenin hazırlanmasında, uluslararası geçerliliği tanınan istatistiki verilere göre
(TÜİK gibi), ortalama veliler üzerinde değerlendirme yapılarak Türkiye çapında işletmelerin kapasiteleri ve ürün gruplarının içerdiği risk gruplarına ilişkin verilerin baz alındığı,
2.3) İstihdamı zorunlu personel çalıştırılması ile gıda güvenirliliğinin sağlanması, kayıpların
azaltılmasının amaçlandığı, 2.4) Gıdaların üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında resmi kontrollerden sorumlu meslek mensupları ise Bakanlık personelinin olmak zorunda olduğu, ilgili düzenlemelerin ve alımların
Personel Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiği,
2.5) 5996 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin 7’nci fıkrası ile Ek-l’de belirlenen gıda
işletmelerinde işin nevine göre konu ile ilgili lisans eğitimi almış personel çalıştırmak zorunluluğunun getirildiği,
2.6) Ek-1 listenin hazırlanması aşamasında ilgili kurumlardan gelen görüşlerde ayrıca bir
talep olmadığı, Giresun Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Gıda
Teknolojisi bölümü ilk lisans öğrencilerini 2013 yılında kabul ettiği, Ek-l listenin hazırlandığı tarihte lisans eğitimi almış söz konusu bölüm mezunu bulunmadığı, ayrıca Ek-1 listede yer almayan meslek mensuplarının, Yükseköğretim Kurulu’ndan aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim-öğretim yapan üniversitelerde, eğitim-öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması esasına uygun olarak eşdeğerlik belgesi alınması halinde zorunlu personel olarak çalışmalarının sağlandığı,
2.7) 5996 sayılı Kanunda Ek: I listede yapılacak değişikliğe alt tebliğ taslağı hazırlanmış
olduğu ve konuyla ilgili sürecin devam ettiği,
3) Kurumumuzun 12/11/2018 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben,
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 11/2/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 2880 sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi
uyarınca, aynı meslek bilim dallarında, eğitim-öğretim yapan üniversitelerde eğitim-öğretim, metot, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunun
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın önerisi üzerine Kurula ait bulunduğu,
3.2) 14/10/2014 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanun’un
2880 sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul’un görüşü de
dikkate alınarak, Giresun Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Gıda
Teknolojisi lisans programı içeriğinde gıdanın seçilmesi, korunması, prosesi, ambalajlanması, dağıtım gibi güvenli gıda üretim konularının ele aldığı, mezunlarının “Gıda Teknoloğu” unvanının kullanmalarının uygun olduğuna, “Gıda Uzmanı” unvanını kullanmalarının uygun olmadığına karar verildiği,
3.3) 15.08.2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında 2547 sayılı Kanun’un
2880 sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul’un görüşü de
dikkate alınarak, Gıda Teknolojisi program mezunlarının “5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu Sorumluluklar Yönetmeliği’nin 22.maddesi 7.fikrasında belirtilen Ek-1 olarak ifade edilen listede yer almasının ilgili Bakanlık tarafından yapılacak bir düzenleme ile mümkün olabileceğine karar verildiği, 4) Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından bildirilen 18/9/2014 tarihli görüş yazısında;
4.1) Konu ile ilgili alınan görüşler doğrultusunda; 31 Ocak 1984 tarihli Yüksek Öğretim
Kurulu Kararı uyarınca Meslek Yüksekokullarının teknik programlar bölümünden mezun olanlar “Tekniker”, diğer bölümlerden mezun olanlar ise “Meslek Elemanı”(ilgili alanın)”, olarak tanımlanmıştır. Gıda Programları için yurt dışındaki örnekler incelendiğinde temel olarak “Food Engineerig (Gıda Mühendisliği)”, “Food Science (Gıda Bilimi)”, “Food
Technology (Gıda Teknolojisi)”, “Food Science and Technolog (Gıda Bilimi ve
Teknolojisi)” bölümlerinin yer aldığı görülmektedir. Gıda Mühendisliği mesleğinin tanımı incelendiğinde gıda hammaddelerinin besin değerini kaybetmeden standartlara uygun olarak verimli bir şekilde işlenmesini, korumasını ve depolanmasını planlayan, uygulamasını yürüten ve yeni sistemleri geliştiren kişi” olarak tanımlandığı,
4.2) “Gıda Bilimi” gıdanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin incelendiği, gıda
bozulmalarının ele alındığı ve gıda proseslerinin temelini oluşturan kavramların incelendiği bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Yurt dışında Gıda Bilimi programından mezun olan kişilere “Food Science” (Gıda Bilimcisi) unvanını almaktadır.
4.3) “Gıda Teknolojisi” gıdanın seçilmesi, korunması, prosesi, ambalajlanması, dağıtımı gibi
ve güvenli gıda üretimi konularını da ele aldığı ve mezunlarının Gıda Teknoloğu unvanını aldığı, Gıda Uzmanı tanımının hem Gıda Bilimi hem de Gıda Teknolojisi konularını içermekte olduğundan “Gıda Uzmanı” unvanının kavram kargaşasına yol açacağı,
4.4) Sonuç olarak; Giresun Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu
Gıda Teknolojisi Lisans Programı öğrencilerinin mezun olduktan sonra Gıda Uzmanı unvanını kullanmalarının uygun olmayacağı, “Gıda Teknoloğu” unvanını kullanmalarının uygun olduğu kanaatine varıldığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43/b
maddesinde; “Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim
Kurulunca düzenlenir.” hükmü,
8) 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun;
8.1) “Sorumluluklar” başlıklı 22. maddesinde; “(7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem
işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir.” hükmü,
8.2) “Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda
Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları” başlıklı Ek- 1’inci maddesinde; A. Gıda Üreten İşyerleri
İşletmeler Meslek Unvanları
Alkollü içkiler üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager
Alkolsüz içecek üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Baharat, kuruyemiş, cips, çerez Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, üreten işyerleri kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Gıda mühendisi, veteriner hekim, ziraat mühendisi
Bal, polen, arı sütü, temel petek üreten iş yerleri (gıda ve zootekni)
(30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Ekmek ve unlu mamuller üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Et ve et ürünleri işleyen iş yerleri Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü)
(kasaplar hariç)
Fonksiyonel gıdalar üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, veteriner hekim Gıda amaçlı aromatik yağlar, bitki Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, ekstraktlarıüreten iş yerleri kimya mühendisi, kimyager
Gıda ışınlama yapan iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda), kimya mühendisi, kimyager, veteriner hekim, su ürünleri mühendisi
Gıda ile eden madde ve malzeme Gıda mühendisi, ziraat mühendisi temas (gıda), kimya mühendisi, kimyager üreten iş yerleri bulunan (30 beygir motor gücü veya onel üzeri en fazla pers toplam
10 çalıştıran kişid iş yerleri)
Hazır yemek, tabldot yemek ve meze üreten Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt işyerleri bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisten, ev ekonomisi yüksek okulu beslenme bölümü, veteriner hekim
Kombinalar, kesimhaneler, parçalama ve Veteriner hekim bağırsak işleme tesisleri
Margarin, bitkisel yağ ve zeytinyağı üreten iş Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), yerleri kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Maya, fermente ve salamura ürünler üreten iş Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, yerleri biyolog, kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Meyve ve sebze işleyen iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, mühendisi, (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya kimyager toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Özel beslenme amaçlı gıda üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager
Siyah çay, bitki ve meyve çayları üreten iş Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, yerleri kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Su ürünleri işleyen iş yerleri ile balık hâlleri ve Su ürünleri mühendisi, su ürünleri ve balıkçılık toptan balık satışı yapan yerler teknolojisi mühendisi, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve su ürünleri), veteriner hekim kimya Süt ve süt ürünleri işleyen iş yerleri Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü)
(30 beygir üzeri motor gücü bulunan iş yerleri veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Şeker ve şekerleme ürünleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt üreten iş yerleri bölümü), kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Takviye edici gıda üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager
Toz karışımlı gıda üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Un, irmik, bulgur, pirinç, makarna, bisküvi Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, üreten iş yerleri kimyager (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Yumurta işleyen, depolayan veya ambalajlayan Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, veteriner hekim, işyerleri (30 beygir üzeri motor gücü bulunan kimyager, kimya mühendisi veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)
Yukarıda sayılan gıda iş kollarının dışında, 30 İşin nevine göre gıda mühendisi, veteriner hekim, su beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam ürünleri mühendisi, ziraat mühendisi, kimyager,
10 kişiden fazla personel çalıştıran gıda iş kimya mühendisi
yerleri
8.3) “Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek
Mensupları” başlıklı Ek-2 maddesinde;
A. BİRİNCİL Hayvansal üretim Veteriner hekim, ziraat
ÜRETİM mühendisi (zooteknist), su ürünleri mühendisi ile su ürünleri ve balıkçılık teknolojileri mühendisi
Bitki ve bitkisel üretim Ziraat mühendisi
B. ÜRETİM Hayvan kökenli gıda ve Kesimhane, kombina ve Veteriner hekim
VE İŞLEME yemler parçalama işlemi yapılan yerler
Et ve et ürünleri işleyen Veteriner hekim, gıda işyerleri mühendisi, ziraat
mühendisi (gıda bölümü)
Su ürünleri işleyen iş Veteriner hekim, su ürünleri mühendisi, su yerleri ürünleri ve balıkçılık teknolojileri mühendisi, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve su ürünleri bölümü)
Süt ve süt ürünleri işleyen iş Veteriner hekim, gıda yerleri mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü)
Yumurta işleyen, depolayan Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat veya ambalajlayan işyerleri mühendisi (gıda bölümü)
Bal, polen, arı sütü, temel Veteriner hekim, gıda petek üreten iş yerleri mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü)
Hayvansal yan ürünleri Veteriner hekim işleyen tesisler
Hayvansal yan Veteriner hekim ürün kullanarak pet hayvan yemi üreten işletmeler
Yem işletmeleri Ziraat mühendisi, veteriner hekim, su ürü nleri mühendisi (balıky emi üreten işletmeler)
Hayvan kökenli olmayan gıdalar Gıda mühendisi, ziraat mühendisi
Hayvan kökenli olan ve olmayan bileşenleri içeren Veteriner hekim, gıda gıdalar mühendisi, ziraat mühendisi
Gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten iş yerleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager
Veteriner sağlık ürünleri Veteriner biyolojik ürünler Veteriner hekim üreten işyerleri
Veteriner biyolojk ürünler Veteriner hekim, kimyager, dışındaki veteriner sağlık kimya mühendisi, eczacı ürünleri Bitki koruma ürünleri üreten işyerleri Ziraat mühendisi,
kimyager, kimya
mühendisi
C. DAĞITIM Perakende işyerleri Et depolayan ve dağıtan Veteriner hekim
Bitki ve bitkisel ürün Ziraat mühendisi
Hayvan kökenli gıda Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi
Hayvan kökenli olmayan Ziraat mühendisi, gıda gıda mühendisi
Hayvan kökenli olan ve Veteriner hekim, gıda olmayan bileşenleri içeren mühendisi, ziraat gıda mühendisi
Gıda ile temas eden madde Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), ve malzeme kimya mühendisi, kimyager
Veteriner sağlık ürünleri Veteriner biyolojik ürünler Veteriner hekim satış yerleri
Diğer veteriner sağlık Veteriner hekim, kimyager, ürünleri kimya mühendisi, eczacı
Bitki koruma ürünleri satış yerleri Ziraat mühendisi, kimyager, kimya mühendisi
Yemler Ziraat mühendisi, veteriner hekim
Ç. İTHALAT Bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler Ziraat mühendisi
Orman bitki ve bitkisel ürünleri ile ahşap ambalaj Ziraat mühendisi, orman malzemeleri mühendisi, orman endüstri mühendisi
Canlı hayvan ve hayvansal ürünler Veteriner hekim
Hayvansal kökenli olmayan ürünler Ziraat mühendisi, gıda mühendisi
Hayvan kökenli olan ve olmayan bileşenleri içeren gıda Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi
Gıda ile temas eden madde ve malzeme Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager Yemler Ziraat mühendisi, veteriner hekim
Veteriner sağlık ürünleri Veteriner biyolojik ürünler Veteriner hekim
Diğer veteriner sağlık Veteriner hekim, kimyager, ürünleri kimya mühendisi, eczacı
Bitki koruma ürünleri Ziraat mühendisi, kimyager, kimya mühendisi hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran;
Giresun Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Gıda Teknolojisi bölümünden 2014 yılında mezun olduğunu, bölüm mezunlarının “gıda teknoloğu” unvanının kullanmasının uygun olduğuna, ancak bu unvan ile iş imkânlarının sınırlandığını, bunun sebebinin ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun Ek-1 ve Ek-2 maddelerine bu unvanın eklenmemiş olmasının olduğunu belirterek ilgili maddelere
“gıda teknoloğu” unvanının eklenmesini, en azından gıda mühendisliğine eşdeğerlik hakkı verilmesini talep etmektedir.
11) Gıda Teknolojisi Bölümünün 4 yıllık eğitim süresi ön görülerek 2010 yılında Giresun
Üniversitesi Şebinkarahisar Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu’nda eğitim vermeye başladığı, Lisans derecesinde ilk mezunlarının ise 2014 yılında verildiği, 14/10/2014 tarihinde, Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının da önerisi dikkate alınarak, “Gıda Teknolojisi” bölümü mezunlarının “Gıda Teknoloğu” unvanını kullanmalarının uygun olduğu kararına vardığı anlaşılmaktadır.
12) Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının ilgili kararından (bkz. 4 numaralı paragraf), 4
yıllık eğitim sonucunda mezun olunan Gıda Teknolojisi bölümünün, gıdanın seçilmesi, korunması, süreci, ambalajlanması, dağıtımı gibi güvenli gıda üretim konularını ele aldığı, bu kapsamda Gıda Teknologlarının da gıdaların sağlığa uygunluğu, bir takım testlere uygunluğu, uygun ortam ve koşullarda üretiminin sağlanması, uygun gıdaların seçilmesi gibi önemli görevlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak 4 yıllık Gıda Teknolojisi bölümünün 2018 Üniversite Tercih Kılavuzu esas alındığında, yalnızca 5 Üniversitede bulunduğu, 4 yıllık eğitim veren Gıda Teknolojisi bölümünün yeni bir bölüm olduğu ve bu nedenlerle mezunlarının “Gıda
Teknoloğu” unvanı ile tanınırlık ve verilen haklar bakımından sıkıntılar yaşadığı anlaşılmaktadır.
13) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun Ek-1
maddesinde gıda ve yem işletmelerinden üretimin türüne göre personel çalıştırmak zorunda olan işletmeler ve bu işletmelerde çalışabilecek unvanlar tahdidi olarak sayılmak suretiyle belirtilmiştir. Buna göre, Gıda Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Kimya Mühendisi, Kimyager, Su
Ürünleri Mühendisi, Ziraat Mühendisi- Gıda Bölümü, Ziraat Mühendisi- Süt Bölümü, Biyolog gibi unvanların belirtilen işletmelerde çalıştırılma zorunluluğu bulunduğu, bu düzenlemenin bulunmasının ise sayılı unvanlara sahip kişiler bakımından gerek istihdam gerekse çalışılan işletmelerde elde edilen pozisyonlar bakımından avantaj oluşturduğu ancak Gıda
Teknologlarının ilgili listede yer almadığı görülmektedir.
14) Gıda Teknolojisi bölümü mezunlarının söz konusu düzenleme ile sağlanan avantajdan
yararlanmak üzere liste kapsamına alınması; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının eş değerlik vermesi, başka bir deyişle listede yer verilen unvanlar ile “Gıda Teknoloğu” unvanının eş değer tutulması durumunda da mümkün olabilecekse de, söz konusu bölüm mezunları için nitelik ve özellikleri bakımından Yükseköğretim Kurulu tarafından “Gıda Teknoloğu” unvanını kullanmalarının uygun bulunduğu, ilgililerin istihdam ve tanınırlığına ilişkin sorunlarının çözümü için “Gıda Teknoloğu” unvanının kendi nitelikleri ve alınan eğitim göz önünde bulundurularak kalıcı olarak bir takım hakların sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
15) Gıda Teknologlarının Ek-1 ve Ek-2 listede yer almaması nedeniyle istihdam
olanaklarından faydalanamadığı, Gıda Teknologlarının aldıkları 4 yıllık lisans eğitimi ve eğitimin niteliği ve içeriği göz önünde bulundurulduğunda, ilgili listelerde belirtilen türdeki işletmelerde çalıştırılması zorunlu tutulabilecek unvanlar arasında sayılabileceğinin mümkün olabileceği değerlendirilmektedir. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığı ile Kurumumuz arasında yapılan yazışmalarda da Gıda Teknologlarının Ek-1 listeye alınması ile ilgili bir çalışma yapıldığı, Ek-1 listede yapılacak değişikliğe ilişkin tebliğ taslağının hazırlandığı ve konuya ilişkin sürecin devam ettiği belirtilmektedir.
16)Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; 5996 sayılı Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili maddelerinde belirtilen işletmelerin nitelik ve ihtiyacı göz önünde bulundurularak “Gıda Teknoloğu” unvanının da nitelik ve özelliklerine uygun şekilde güncel ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili yerlere eklenmesi yönünde
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan çalışmanın ivedilikle tamamlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. İlgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Gıda Teknologlarının 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nda yer alan maddeler kapsamına alınması yönünde Tarım ve Orman
Bakanlığı tarafından hazırlanan çalışmanın ivedilikle tamamlanması yönünde TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA ve YÜKSEKÖĞRETİM
KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine; 6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi