TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2263-S.3324
BAŞVURU NO : 2019/1866
KARAR TARİHİ : 07/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GİRESUN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
ESPİYE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mobbing hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 30/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Giresun Espiye Avluca … Ortaokulu’nda görsel sanatlar öğretmeni olarak görev yapmakta iken 2017-2018 eğitim öğretim yılı birinci dönemi başında yapılan okul müdürü görevlendirmesi ve müdür yardımcılığı başvurusunun reddedildiğini, ikinci dönem okul müdürlüğü talebine rağmen vekalet verilmeyerek okulun sorumsuz bırakıldığını, okul müdürlüğü talebine rağmen kurum dışından usulsüz görevlendirme yapıldığını, okul müdürlüğü talebini içeren dilekçesine usulsüz işlem yapıldığını, müdür yardımcılığı talebinin reddedilmesi sonrası yeni atanan R.D.’nin müdür yardımcısı olarak görevlendirildiğini, farklı konulardaki dilekçelerine yasalara uygun işlem yapılmaması işlemlerinde hukuksuzluk yapıldığını, takdir yetkisinin hizmetin gerekleri ve kamu yararı ilkelerine aykırı kullanıldığını ve bu yolla şahsına hakkaniyet ve eşitliğe aykırı muamele edildiğini ve şahsına psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını belirterek ilgililer hakkında işlem yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Giresun Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 05/03/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile
Espiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 04/03/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1. Başvuran ile ilgili yapılan yazışmaların ve işlemlerin hiç birinde kendisine karşı bıktırma, dışlama, yıldırma, aşağılama, izin ve görevlendirmelerden yararlandırmama gibi psikolojik tacize neden olabilecek mobbing ve benzeri bir işleme maruz kalacak uygulama olmadığı,
2.2. İlgilinin görev değişikliğine konu işlemin İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerinin soruşturması sonucu teklif edildiği ve uygulandığı,
açıklamalarına yer verilmektedir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 nci maddesinin 8 inci fıkrasında; “Okul ve Kurum Müdürleri, İl Millî Eğitim Müdürünün teklifi üzerine, Müdür Başyardımcısı ve
Yardımcıları ise Okul veya Kurum Müdürünün inhası ve İl Millî Eğitim Müdürünün teklifi üzerine Vali tarafından dört yıllığına görevlendirilir. Bu görevlendirmelerin süre tamamlanmadan sonlandırılması, süresi dolanların yeniden görevlendirilmesi ile bu fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Bu fıkra kapsamındaki görevlendirmeler özlük hakları, atama ve terfi yönünden kazanılmış hak doğurmaz.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 88 inci maddesinde; “Asıl görevlerinin yanında; …
d) Öğretmenlere; okul ve enstitü müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı görevleri, ikinci görev olarak yaptırılabilir.”,
7. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliğinin
‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Görevlendirme: Millî Eğitim
Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında müdür ve müdür yardımcısı görevlerini yürütmek üzere,
657 sayılı Kanunun 88 inci ve 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 nci maddelerine
göre verilen ikinci görevi,”,
hükümleri yer almaktadır.
8. 19/03/2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanan “İşyerlerinde Psikolojik
Tacizin (Mobbing) Önlenmesi” konulu Başbakanlık Genelgesinde, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin ve çalışma barışının geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması gerektiği, işyerinde psikolojik tacizle mücadelenin öncelikle işverenin sorumluluğunda olduğu, işverenlerin çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacakları, bütün çalışanların psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracakları belirtilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalmadığı gibi kötü muamelelere de muhatap olmadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, şahsına psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını belirterek ilgililer hakkında işlem yapılmasını talep etmektedir.
11. Şikâyet başvuru dosyanın incelenmesinden, Giresun Espiye Avluca … Ortaokulu’nda 13.12.2016-17.05.2018 tarihleri arasında görsel sanatlar öğretmeni olarak görev yapan başvuran tarafından, bu süre içinde okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı görevlendirmelerinde ve diğer bazı işlemlerde hukuksuzluk yapıldığı ve hakkaniyet ve eşitliğe aykırı muamele edilerek şahsına psikolojik taciz (mobbing) uygulandığı iddialarıyla ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
12. Psikolojik tacize maruz kalan bireylerin; bıktırma, yıldırma, dışlanma, kurumun hizmetlerinden yoksun bırakılma, aşağılanma, izin ve görevlendirilmelerde yararlandırılmama, zorla tayin gibi psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalabilmekte oldukları, bir olguya işyerinde psikolojik taciz diye bakabilmek için davranışların ayda birkaç kez tekrarlanması, birbiri ardına birtakım evreler içinde geçmiş olması, uzun süre devam etmesi ve davranış tarzlarının kişiye kötü muamele şeklinde olması gerektiği, en azından, kasıtlılık, süreklilik ve sistemlilik niteliklerini taşıması gerektiği belirtilmiş, mobbinge neden olabilecek idari işlemler ise; geçici görevlendirme (görev yeri değişikliği), mesleğin (unvanın) gerektirdiği görevleri vermeme, atama (atamama) özlük haklarının yerine getirilmemesi, disiplin soruşturması açılması olarak sayılmıştır. [Bkz, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadın Erkek
Fırsat Eşitliği Komisyonu İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ve Çözüm Önerileri Komisyon
Raporu (Nisan 2011)]
13. Başvuranın iddia ettiği şekilde mobbingin var olabilmesi için kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerin olması gerekmekte olup, başvuranın Giresun Espiye Avluca … Ortaokulu’nda, görsel sanatlar öğretmeni olarak görev yaptığı süre içinde okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı görevlendirmelerinde ilgili idarenin işlemlerinin hukuka aykırı bir durum oluşturmadığı, söz konusu işlemlerin idarenin takdir yetkisini kullanabileceği alanlardan biri olduğu hususu dikkate alındığında idarenin bahse konu işlemleri sonucu başvuranın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi gibi kötü muameleye tabi tutulmadığı değerlendirildiğinden, dosyada sunulan belgelerden mobbingin tespiti yapılamamaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalmadığı gibi kötü muamelelere de muhatap olmadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ordu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran, Espiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Giresun İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi