TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 18745356-101.07.05-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2017/14657 2017 /14657
KARAR TARİHİ
RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Giresun Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU Öğretim üyeliğine atama işleminin yapılması talebi.
BAŞVURU TARİHİ 26.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran a tı -mı, Giresun Üniversitesi
Eğitim Fakültesi öğretim üyesi olmak için başvuıması sonucunda atamnaya hak kazandığını, Giresun Universitesinin 2017 yılının Şubat ayında atama yazısını yazdığını ve bunun üzerine Bingöl Üniversitesi tarafından
Haziran ayında ilişiğinin kesilmesinin uygun olacağına dair cevabi yazının gönderildiğini, Üniversitenin dmuına gayri resmi olarak onay verdiğini ve kendisinin buna dayanarak Bingöl ilindeki evini topladığını, eşyalarını memleketine gönderdiğini, Giresun ilinde ev baktığını yani masraf yaptığını ancak Haziran ayının ilk haftası “kendisinin atama işleminden vazgeçildiğine” dair yazının tarafına ulaştığını, yapılan arşiv araştııması sonucu bu kanaate varıldığını aynca arşiv araştııması sonucu gelen ve gizli olan rapoıun Bingöl Üniversitesine de sunulduğunu bu sayede hem atamasını yapılmayarak hem de gizli kalması gereken bilgilerin Bingöl Üniversitesine gönderilerek kendisinin itibar kaybına uğratıldığını belirterek atama işleminin yapılmasını, uğradığı maddi kayıpların da iadesini talep etınektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Kmuınuınuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Giresun Üniversitesi Rektörlüğü’nün
9.1.2018 tarihli cevabi yazısından özetle;
2.1. Başvuı·anın, Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü
1 / 6 yardımcı doçent kadrosuna 10.1.2017 tarihinde atanmaya hak kazandığı,
2.2. Başvuranın Bingöl Üniversitesinde olarak görev yaptığı, idarelerince
16.1.2017 tarihli yazı ile Bingöl Üniversitesinden muvafakat talep edildiği ve 24.2.2017 tarihli
cevabi yazı ile muvafakat verilmesinin uygun görüldüğünün bildirildiği, 2.3. Başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Bingöl Valiliği
İ 1 Emniyet Müdürlüğü’nün 24.04.2017 tarihli ve sayılı “GİZLİ” ibareli yazıyı gönderdiği, 2.4. Söz konusu yazının Rektörlükçe değerlendirilmesi sonucunda başvuranın atamasının uygun bulunmadığı, 2.5. Bingöl Üniversitesine 26.5.2017 tarihli ve sayılı yazı yazıldığı, yazıda; “…görülen lüzum üzerine ilgilinin Üniversitemizdeki söz konusu kadroya atanmasından vazgeçilmiş olup, ilgi (b)
yazınız ekinde gönderilen sicil özeti yazımız ekinde gönderilmektedir .” ifadesine yer verildiği, 2.6. Başvurana da 26.5.2017 tarihli ve sayılı yazı yazıldığı, yazıda “ilgili atama işleminden görülen lüzum üzerine vazgeçilmiştir .” ifadesine yer verildiği, 2.7. Başvuran ile ilgili yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgi ve belgelerin Bingöl Üniversitesine gönderilmediği, 2.8. Başvuranın atamasının yapılmadığına dair yazılarda “görülen lüzum üzerine atamanın yapılmadığı” yönünde bir üslup kullanıldığı, ilgili hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgilere yer verilmediği, anlaşılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar ” başlıklı 48 inci maddesinde;
“ Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır .
2 / 6A) Genel şartlar :
1. Türk Vatandaşı olmak, 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5.Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak .
6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak ,” 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak .
8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak .
6. 12.4.2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Yönetmeliği ‘nin ; 6.1. “Tanımlar ” başlıklı 4 üncü maddesinde;
Bu Yönetmelikte geçen; … g) Güvenlik soruşturması : Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, ifade eder .
6.2. “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar” başlığı altında yer alan 7 nci maddesinde ; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı
Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır .
İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı’ndaki bilgi kayıtlan ile Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ndeki adli sicil kaydı, talepleri üzerine, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar ile Türk Silahlı
Kuvvetlerinin ilgili birimlerine verilir .” 6.3. “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak :
a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayıl Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında
Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı .
3 / 6d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye,
paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, e) Yabancılarla, özelikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır .” 6.4. “değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde; “Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumlan ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmaması, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere : bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur . Başbakanlıkta kurulacak Değerlendirme
Komisyonu Müsteşar veya görevlendireceği müsteşar yardımcısının başkanlığında . Kanunlar ve
Kararlar Genel Müdürü ile Personel ve Prensipler Genel Müdürünün katılımıyla oluşur . Türk
Silahlı Kuvvetlerinde ise bu Komisyonun oluşumu kendi yönergeleri ile belirlenir . Değerlendirme
Komisyonunun çalışma tutanakları ve kararları gizlidir .” 7. 28.1.1982 tarih ve 17588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nin 8 inci maddesinde ; “ Yardımcı doçentlik için başvuran isteklilerden yabancı dil sınavında başarı gösterenler, özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve varsa yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe, yabancı dil sınavı sonucunun tebliğini izleyen üç gün içinde teslim ederler .
Adayların durumlarını incelemek üzere ilân edilen kadrolar için, fakültelerde veya fakültelere bağlı kuruluşlarda dekan, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürler, biri o birimin yöneticisi, diğeri o üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün dışından olmak üzere, adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçenti onbeş gün içinde tespit eder . Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine adaylarla ilgili dokümanları göndererek, bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister .
Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonraki ilk yönetim kurulu toplantısına konuyu götürür, aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır . Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir . Dekan veya müdür kanaat ve önerilerini dosya ile birlikte rektöre sunar .
Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere Bingöl Üniversitesinde görev yapan başvuran, Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri
4 / 617. Ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda gelen bilgilerin Bingöl Üniversitesi
Rektörlüğüne gönderildiğine dair veya açıklandığına dair bir tespit yapılamamıştır . İdare, Bingöl
Üniversitesi Rektörlüğüne başvuranın atama işlemini “görülen lüzum üzerine” yapmadığını bildirmiştir .
18. Başvuran ayrıca atama işleminin yapılmaması nedeniyle maddi kayıplarının iadesini de talep etmektedir . Öğretim görevlisi olan başvuranın, atama işlemi için öncelikle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının bir zorunluluk olduğunu ve bunun sonucunda atama işlemine amirin karar vereceğini bilmesi gerektiği açıktır . Henüz atama ile ilgili işlemler tamamlanmadan başvuranın taşınma kararı alarak masraf yapmasında idarenin bir kusurunun bulunmadığı dolayısıyla başvuranın bu talebinin de hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmektedir .
19. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu atama işleminin yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ordu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE ;
Bu kararın BAŞVURANA ve GİRESUN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi