|
ÖZET: Başvuru, Gölbaşı Belediyesi’nin 2018 yılı emlak vergisi değerini belirlerken Emlak Vergisi Kanunu’nun Geçici 23. maddesini uygulamaması nedeniyle fazla vergi tahakkuk ettirdiği iddiasına dayanmaktadır. Başvuran, 2016 yılında edindiği taşınmaz için 2017 yılına ait metrekare birim değerinin %50 fazlasının esas alınarak düzeltilmesini talep etmiştir. Gölbaşı Belediyesi, 2018 yılı için belirlenen metrekare birim değerinin, bölgenin çok katlı proje alanı olarak ilan edilmesi nedeniyle 20 TL olarak belirlendiğini savunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, Gölbaşı Belediyesi’nin tahakkuk ettirdiği emlak vergisi işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine karar vermiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açıklamaları doğrultusunda, emlak vergisi değerinin belirlenmesinde 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun geçici 23. maddesinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, Gölbaşı Belediye Başkanlığı’nın, ilgili mevzuat çerçevesinde yeni bir işlem tesis etmesi önerilmiştir. Sonuç olarak, Gölbaşı Belediyesi’nin, başvuranın talebini dikkate alarak emlak vergisi değerlerini yeniden değerlendirmesi ve bu süreçte gerekli adımları atması tavsiye edilmiştir. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8619-S.21.13885
BAŞVURU NO : 2020/103924
KARAR TARİHİ : 08/06/2021
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GÖLBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Taşınmazının 2018 yılı arazi vergisi değerinin Emlak Vergisi
Kanununun Geçici 23 üncü maddesi gereğince 2017 yılında uygulanan metrekare birim değerinin %50 fazlası esas alınarak düzeltilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle; Ankara İli Gölbaşı İlçesi mahallesi / parselde
21.4.2016 tarihinde edindiği taşınmaz nedeniyle Gölbaşı Belediyesinde sicil no ile emlak vergisi
mükellefi olduğunu, Gölbaşı Belediyesinin 2018 yılında Emlak Vergisi Kanununun Geçici 23 üncü maddesini uygulamayarak tarafına yersiz olarak fazla emlak vergisi tahakkuk ettirdiğini, söz konusu fazla vergi uygulaması 2019 ve 2020 yıllarında da mevzuatı gereği devam ettiğini,
1.1. Bahse konu hatanın düzeltilmesi için verdiği 10.12.2020 tarihli ve sayılı dilekçesine Gölbaşı
Belediyesinin 22.12.2020 tarihli ve sayılı cevap yazısında; taşınmazına ait metrekare birim değerinin söz konusu bölgenin çok katlı proje alanı ilan edilmesi nedeniyle 2018 yılı takdir komisyonunca
20 TL olarak ilan edildiği, bu durumun Emlak Vergisi Kanununun 33 üncü maddesi gereğince vergi
değerini tadil eden bir sebep olduğu gerekçesiyle emlak vergisinin takdir komisyonunca takdir edilen rayiç bedel üzerinden hesaplandığını ve yapılan işlemin mevzuata aykırı olmadığının belirtildiğini, oysa söz konusu taşınmazı edindiği tarihten sonra Emlak Vergisi Kanununun 33 üncü maddesi kapsamına giren ve taşınmazın vergi değerinin tadil edilmesini gerektirecek herhangi bir işlem veya düzenlemenin söz konusu olmadığını,
1.2. Belediyenin cevabı yazısında bahsedilen ‘çok katlı proje alanı” tabirinin, takdir komisyonu tarafından takdir işlemleri esnasında değer bakımından farklı bölge oluşturmaya yönelik işlemden kaynaklanan bir durum olduğunu,
1.3. Ayrıntılarına dilekçesinde yer verilen gerekçeler istinaden, Ankara İli Gölbaşı İlçesi / parselde sahibi olduğu taşınmazın 2018 yılı arazi vergisi değerinin Emlak Vergisi Kanununun Geçici 23 üncü maddesi gereğince 2017 yılında uygulanan metrekare birim değerinin %50 fazlası esas alınarak düzeltilmesi ve takip eden yıllardaki değerlerin de bu kapsamda yeniden belirlenmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gölbaşı Belediye Başkanlığı’ndan alınan 31/03/2021 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazıda özetle, “… 1- 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun mükerrer 49. Maddesinin (b) fıkrasının 3. Bendinde; “Takdir komisyonlarının bu kararlarına karşı kendilerine tebliğ edilen daire, kurum teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler” hükmü yer almaktadır. Emlak vergisini ödeyecek olan mükelleflerin dava açma hakkının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Takdir komisyonlarının bu kararlarına karşı kendilerine karar tebliğ edilen daire, kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemelerince verilecek kararlar aleyhine onbeş gün içinde Danıştay’a başvurabilir.
Kesinleşen asgari ölçüde arsa ve arazi birim değerleri, ilgili belediyelerde ve muhtarlıklarda uygun bir yere asılmak suretiyle tarh ve tahakkukun yapıldığı yılın başından Mayıs ayı sonuna kadar ilan edilir.
Bakanlar Kurulu bu fıkrada yer alan dört yıllık süreyi sekiz yıla kadar artırmaya veya iki yıla kadar indirmeye yetkilidir.
c) Yukarıdaki fıkralara göre, Danıştay ve vergi mahkemelerinde dava açılması halinde, davalının onbeş gün içinde vereceği tek savunma ile dosya tekemmül etmiş sayılır. Danıştay ve vergi mahkemelerince bu davalar, dosyanın tekemmül ettiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır.
d) (a) ve (b) fıkralarındaki bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri ile arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin süreleri gerektiği ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin süreleri gerektiği ölçüde kısaltmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Söz konusu başvuru ile ilgili olarak yapılan veya yapılması planlanan bir işlem bulunmamaktadır.
2-Mükellef dilekçesi ile cevap yazımız ektedir.
3-Başvuru talep hakkında yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlık bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzca ilgili İdareye bilgi ve belge talep yazısı gönderilmiş olup, Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan 29.04.2021 tarih ve E sayılı cevabi yazıda özetle, “ … 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12 nci maddesinde, Türkiye sınırları içinde bulunan arazi ve arsaların bu kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabi olduğu, belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazinin arsa sayılacağı, aksine hüküm olmadıkça bu kanunun diğer maddelerinde yer alan arazi tabirinin arsaları da kapsayacağı; 17 nci maddesinde, arazi vergisinin matrahının arazinin bu kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu; 21 inci maddesinde arazi vergisinin, ilgili belediye tarafından 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh ve
/
tahakkuk ettirileceği hükme bağlanmıştır.
1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (8) numaralı fıkrasında, herhangi bir sebep yüzünden bir şehir,
kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan oranda artma veya eksilme olmasının vergi değerini tadil eden sebep olduğu; 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise arazi vergisi mükellefiyetinin, 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde, bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hüküm altına alınmıştır.
1319 sayılı Kanunun ” Vergi Değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde “…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, arazi vergisinin matrahı, 1319 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre hesaplanan vergi değeri olup arsa ve arazinin vergi değerinin belediyeler tarafından, arsa ve arazinin yüzölçümü ile arsa ya da arazinin takdir edilen asgari ölçüde metrekare birim değerinin çarpılması suretiyle hesaplanması gerekmektedir.
Ayrıca, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl arsa ve arazinin vergi değeri, bir önceki yıla ait vergi değerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunmaktadır. Tüm mükellefler için emlak vergisi, ilgili belediye tarafından arsa veya arazi için belirlenen vergi değerine vergi oranının uygulanması suretiyle tarh ve tahakkuk ettirilmektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, “…”hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre, 2017 yılında takdir komisyonlarınca, 2017/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesi esaslarına göre bina, arsa ve araziler için 2018 ila 2021 yıllarına ait uygulanacak emlak vergi değerinin tespitiyle ilgili asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirleri karara bağlanmıştır.
Anılan İç Genelgede; “ … IX.DİGER HUSUSLAR …
3. Genel takdir döneminde yapılan takdirlerin 213 sayılı Kanunun 116 ve müteakip maddelerinde belirtilen nitelikte vergi hatası ve 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin 8 numaralı fıkrasında yer alan herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan artma veya eksilme olması durumu hariç olmak üzere, başka bir sebeple yeniden takdiri mümkün olamayacağından takdirlerin yapılmasında ilgililerin azami özeni göstermeleri gerekmektedir.
4.Takdir komisyonları, takdire konu edilmesi gereken herhangi bir yerin takdir dışı kalmaması için gereken titizliği göstereceklerdir. Ancak elde olmayan sebeplerle takdir dışı kalan bir yerin tespit edilmesi veya yeni cadde veya sokak yahut arsa sayılacak parsellenmemiş arazinin oluşması halinde; ilgili yerin takdir işlemi derhal gerçekleştirilecektir.” denilmektedir.
Buna göre, yargı kararları, düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde ortaya çıkan ve yargıya intikal etmeyen vergilendirme olaylarında bir vergi hatasının mevcut olması, 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (8)
numaralı fıkrasında yer alan herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan artma veya eksilme olması, elde olmayan sebeplerle takdir dışı kalan bir yerin tespit edilmesi ya da yeni cadde veya sokak yahut arsa sayılacak parsellenmemiş arazinin oluşması gibi hallerde yeniden takdir işleminin yapılması mümkün bulunmaktadır.
Dolayısıyla asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri takdir edilen yerler için, daha sonra ilgili takdir komisyonunca ancak yukarıda yer verilen sebeplerin meydana gelmesi halinde yeniden asgari ölçüde arsa metrekare birim değer takdiri işleminin yapılması mümkün bulunmakta olup yukarıda yer verilen sebepler dışında yeniden asgari ölçüde arsa metrekare birim değer takdiri işleminin yapılması veya takdir edilen değerlerin düzeltilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 1319 sayılı Kanunun geçici 23 üncü maddesinde de takdir komisyonlarınca, 2017 yılında
2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, 2017 yılı için
uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlasının esas alınacağı, takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu itibarla, anılan taşınmazın emlak vergisi değeri hesaplanırken kullanılacak arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 1319 sayılı Kanunun geçici
23 üncü maddesi göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerekmektedir.” açıklamalarına yer
verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36. maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun;
6.1. “Matrah” başlıklı 17 nci maddesinde; “Arazi Vergisinin matrahı arazinin bu kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeridir.” anılan Kanunun “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 21 nci maddesinde; “Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, … 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.”
6.2. “Vergi değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer
bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, …Hesaplanan bedeldir.”
6.3. Geçici 23 üncü maddesinde (Ek: 28/11/2017-7061/35 md.); “ Takdir komisyonlarınca 2017 yılında
2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan
birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin
%50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
7. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “ Emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanı ve kesinleşmesi” başlıklı Mükerrer 49 uncu maddesinde; “ … b) Takdir komisyonlarının arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin dört yılda bir yapacakları takdirler, tarh ve tahakkuk işleminin (Emlâk Vergisi Kanununun 33 üncü maddesinin (8) numaralı fıkrasına göre yapılacak takdirler dahil) yapılacağı sürenin başlangıcından en az altı ay önce karara bağlanarak, arsalara ait olanlar takdirin ilgili bulunduğu il ve ilçe merkezlerindeki ticaret odalarına, ziraat odalarına ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları ile belediyelere, araziye ait olanlar il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odalarına ve belediyelere imza karşılığında verilir.”
8. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2017/1 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu İç “IX.DİĞER HUSUSLAR” başlıklı bölümünde; “…
3. Genel takdir döneminde yapılan takdirlerin 213 sayılı Kanunun 116 ve müteakip maddelerinde belirtilen nitelikte vergi hatası ve 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin 8 numaralı fıkrasında yer alan herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan artma veya eksilme olması durumu hariç olmak üzere, başka bir sebeple yeniden takdiri mümkün olamayacağından takdirlerin yapılmasında ilgililerin azami özeni göstermeleri gerekmektedir.
4. Takdir komisyonları, takdire konu edilmesi gereken herhangi bir yerin takdir dışı kalmaması için gereken titizliği göstereceklerdir. Ancak elde olmayan sebeplerle takdir dışı kalan bir yerin tespit edilmesi veya yeni cadde veya sokak yahut arsa sayılacak parsellenmemiş arazinin oluşması halinde; ilgili yerin takdir işlemi derhal gerçekleştirilecektir.” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Uyuşmazlık konusu, şikayetçinin Ankara İli Gölbaşı İlçesinde 21.4.2016 tarihinde edindiği taşınmaz hakkında Gölbaşı Belediyesinin 2018 yılında Emlak Vergisi Kanununun Geçici 23 üncü maddesini uygulamayarak tarafına yersiz olarak fazla emlak vergisi tahakkuk ettirdiğini, söz konusu fazla vergi uygulamasının 2019 ve 2020 yıllarında da mevzuatı gereği devam ettiği iddiasıyla, ilgi madde hükmü gereğince 2017 yılında uygulanan metrekare birim değerinin %50 fazlası esas alınarak düzeltilmesi ve takip eden yıllardaki değerlerin de bu kapsamda yeniden belirlenmesi talebi hakkındadır.
11. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazısında belirtilen ve Kararın “İlgili Mevzuat” başlıklı
bölümünde yer verilen hüküm ve açıklamalar kapsamında:
11.1. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12 nci maddesinde, Türkiye sınırları içinde bulunan arazi ve arsaların bu kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabi olduğu, belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazinin arsa sayılacağı, aksine hüküm olmadıkça bu kanunun diğer maddelerinde yer alan arazi tabirinin arsaları da kapsayacağı; 17 nci maddesinde, arazi vergisinin matrahının arazinin bu kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu; 21 inci maddesinde arazi vergisinin, ilgili belediye tarafından 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirileceği hükme bağlanmıştır.
11.2. 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (8) numaralı fıkrasında, herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan oranda artma veya eksilme olmasının vergi değerini tadil eden sebep olduğu; 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise arazi vergisi mükellefiyetinin, 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde, bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hüküm altına alınmıştır.
11.3. Mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl arsa ve arazinin vergi değeri, bir önceki yıla ait vergi değerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunmaktadır. Tüm mükellefler için emlak vergisi, ilgili belediye tarafından arsa veya arazi için belirlenen vergi değerine vergi oranının uygulanması suretiyle tarh ve tahakkuk ettirilmektedir.
11.4. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında yer verilen hükme göre
2017 yılında takdir komisyonlarınca, 2017/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesi esaslarına göre
bina, arsa ve araziler için 2018 ila 2021 yıllarına ait uygulanacak emlak vergi değerinin tespitiyle ilgili asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirleri karara bağlanmıştır. Buna göre, yargı kararları, düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde ortaya çıkan ve yargıya intikal etmeyen vergilendirme olaylarında bir vergi hatasının mevcut olması, 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (8) numaralı fıkrasında yer alan herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan artma veya eksilme olması, elde olmayan sebeplerle takdir dışı kalan bir yerin tespit edilmesi ya da yeni cadde veya sokak yahut arsa sayılacak parsellenmemiş arazinin oluşması gibi hallerde yeniden takdir işleminin yapılması mümkün bulunmaktadır.
11.5. Bu noktada asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri takdir edilen yerler için, daha sonra ilgili takdir komisyonunca ancak yukarıda yer verilen sebeplerin meydana gelmesi halinde yeniden asgari ölçüde arsa metrekare birim değer takdiri işleminin yapılması mümkün bulunmakta olup yukarıda yer verilen
sebepler dışında yeniden asgari ölçüde arsa metrekare birim değer takdiri işleminin yapılması veya takdir edilen değerlerin düzeltilmesi mümkün bulunmamaktadır.
11.6. Ayrıca, 1319 sayılı Kanunun geçici 23 üncü maddesinde de takdir komisyonlarınca, 2017 yılında
2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, 2017 yılı için uygulanan
birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin
%50 fazlasının esas alınacağı, takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
12. İdarenin uyuşmazlık konu işleminin gerekçesi olarak, şikayetçinin 10/12/2020 tarihli başvurusu üzerine verdiği 22/12/2020 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazısında, “Söz konusu bölgenin çok katlı proje alanı olarak ilan edilmesi sebebiyle 2018 yılı takdir komisyonunca m2 birim değeri 20,00 TL. olarak ilan edilmiştir.1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33. Maddesi gereğince vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde emlak bildirimi verilmesi zorunludur. Bu sebeple söz konusu bölgenin çok katlı proje alanı ilan edilmesi vergi değerini tadil eden sebeptir.” yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
13. Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde; idarenin uyuşmazlık konu işleminin gerekçesi olarak
“Söz konusu bölgenin çok katlı proje alanı ilan edilmesinin vergi değerini tadil eden sebep” olarak belirttiği açıklaması karşısında, uyuşmazlık konusunun esasını teşkil eden idari işlem hakkında Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda yer verilen“… Bu itibarla, anılan taşınmazın emlak vergisi değeri hesaplanırken kullanılacak arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 1319 sayılı Kanunun geçici 23 üncü maddesi göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerekmektedir.” yönündeki açıklama dikkate alındığında Gölbaşı Belediye Başkanlığı’nca şikayetçi adına tahakkuk ettirilen emlak vergisine ilişkin işlemler yeniden değerlendirilmelidir.
14. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; Gölbaşı Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi ve bu kapsamda yeni işlem tesis edilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
Vergi Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE;
Gölbaşı Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi ve bu kapsamda yeni işlem tesis edilmesi için
GÖLBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Gölbaşı Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gölbaşı Belediye Başkanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi