|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Dışişleri Bakanlığı’nda ateşe yardımcısı olarak görev süresinin uzatılması talebine ilişkindir. Başvuran, görev süresinin 3 yıldan 4 yıla çıkarılmasına rağmen, idare tarafından eski düzenlemeye göre 3 yıl olarak belirlenmesini hukuka aykırı bulmaktadır. İdare, atama işleminin 1 Mart 2011 tarihli yönetmelik hükümlerine göre yapıldığını ve bu nedenle görev süresinin 3 yıl olarak belirlendiğini savunmuştur. Ancak, başvuranın görev süresinin devam etmekte olduğu ve yeni düzenlemenin uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Kararda, düzenleyici işlemlerin kazanılmış hak oluşturmayacağı ve yönetmelik değişikliklerinin mevcut statüye uygulanabileceği belirtilmiştir. Başvuranın, yönetmelik değişikliğine muhatap statüde olduğu ve görev süresinin henüz dolmadığı göz önüne alındığında, idarenin yeni düzenlemeyi uygulamaması hukuka aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve yeni yönetmelik hükmünün başvurana uygulanması yönünde Dışişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/79503-S.20.86533
BAŞVURU NO : 2020/42638
KARAR TARİHİ : 06/10/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Görev süresinin uzatılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/05/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 15.12.2017 tarihinden bu yana T.C. Büyükelçiliği nezdinde Ataşe
Yardımcısı olarak görev yaptığını, ilgili görevi devam ederken mevzuat değişikliği nedeni ile görev süresi ile ilgili de değişiklik yapıldığını, yürürlüğe giren yeni yasal düzenleme ile görev süresinin 3 yıldan 4 yıla çıkarıldığını, ancak Bakanlık tarafından eski düzenlemeye göre görev süresinin 3 yıl olarak değerlendirilerek Bakanlık tarafından 15 Aralık 2020 tarihinde merkezde (Ankara) göreve başlayacak şekilde kararname çıkarıldığını belirterek görev süresinin yürürlükte bulunan düzenlemeye göre değerlendirilerek işlem tesis edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuya ilişkin Dışişleri Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; Başvuranın ateşe yardımcısı olarak atandığı tarihte 1 mart 2011 tarihinde Resmi gazetede yayımlanan “Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Göreve Atanmalarına İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinin uygulandığı, bu dönemdeki mevzuat hükümlerine göre tesis edilmiş kesinleşmiş ve taraflar için hukuki sonuçlar doğurmuş olan işlemlerin yeni yönetmelikten etkilenmemeleri hususunda hukukun genel ilkelerinden olan yasaların geriye yürümezliği ilkesinden kaynaklandığı, bu nedenle de ilgilinin görev süresinin o tarihteki yönetmelik hükümlerine göre üç yıl olarak belirlendiği ve değiştirilmediği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ” 4. 29/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ” 5. 01 Mart 2011 tarihli ve 27861 sayılı Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına
Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Yurtdışı teşkilatında sürekli görev süreleri başlıklı 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasında Mali hizmetler uzmanları ve merkez memurlarının birinci yurtdışı sürekli görev süresi üç yıldan, ikinci yurtdışı sürekli görev süresi ise dört yıldan fazla olamaz.
6. 30 Temmuz 2019 tarihli 30847 sayılı Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına
Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Mali
Hizmetler Uzmanları ve Merkez Memurlarının Yurtdışı Sürekli Görevlere Atanmalarına
İlişkin Özel Hükümler başlıklı 4 üncü bölümünün Yurtdışı sürekli görevlere atanma başlıklı 11 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında, “Bu madde hükümleri çerçevesinde yapılan yurtdışı sürekli görevlendirmelerin süresi dört yıldan fazla olamaz.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idari işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuata göre işlem yapılması gerektiği, 30 Temmuz 2019 tarihli yeni düzenlemeye göre söz konusu görev süresinin dört yıla çıkarılmış olmasının ilgili idari işlemi etkilemeyeceği, idarenin atama işlemini yaptığı tarihte yürürlükte olan mevzuata uygun işlem yaptığı gerekçeleriyle Ret Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, Büyükelçiliğinde ateşe yardımcısı olarak görev yaptığını bu sırada yönetmelik hükümlerinin değiştiğini ve görev süresinin 3 yıldan 4 yıla çıkarıldığını belirterek bir yıl daha Büyükelçiliğinde ateşe yardımcısı olarak görev yapmayı talep etmektedir.
9. İdarenin göndermiş olduğu belgelerden atama işleminin 1 Mart 2011 tarihli yönetmelik hükümlerine göre yapıldığı, bu yönetmelikte birinci yurtdışı görevlendirmenin üç yıldan fazla olmayacağının düzenlendiği bu nedenle de 3 yıl olarak görev süresinin belirlendiği anlaşılmıştır. Dolasıyla atama işlemi 1 Mart 2011 tarihli yönetmelik hükümlerine göre yapılmış ve tamamlanmış olsa da, görev süresinin devam etmekte olduğu görülmektedir.
10. Düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak oluşturmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu; idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Dolayısıyla yapılan yönetmelik değişikliklerinin bireyselleştirileceği yani uygulanacağı statü içerisinde yer alanlar için aksine hüküm bulunmadıkça yürürlük tarihi itibariyle hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır. Başvuranın halen görevli olarak meslek memuru olduğu ve yönetmelik değişikliğine muhatap statü içerisinde yer aldığı, ayrıca görev süresine yönelik yapılan yönetmelik değişikliğinde anılan değişikliğin görev süresi henüz dolmamış olanlara uygulanmayacağına yönelik bir düzenlemenin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.
11. Öte yandan ilgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belge cevap yazılarında: yeni düzenlemenin geçmiş tarihte yapılmış olan işleme uygulanması durumunda kanunların geriye yürümemesi ilkesine de aykırılık oluşturacağı ifade edilse de İdarece yapılan değişikliğin
Kanunla yapılmayıp idari işlem niteliğinde olan yönetmelik ile yapıldığı değerlendirildiğinde
Kanunların geriye yürümezliği ilkesinin somut olay ile bağdaşmadığı değerlendirilmektedir.
12. Yapılan tüm değerlendirmeler neticesinde başvuranın atama işlemi tamamlansa da görev süresinin hali hazırda devam etmekte olduğu, görev süresine yönelik olarak yapılan yönetmelik değişikliği açısından anılan yönetmelik değişikliğine muhatap statü içerisinde yer aldığı değerlendirildiğinden idarece söz konusu değişik yönetmeliğin başvurana uygulanmama işlemi hukuka ve hakkaniyete uyarlı görülmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, yapmış olduğu işlemlerde bu ilkelere aykırılık saptanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE ;
30 Temmuz 2019 tarihli 30847 sayılı Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli
Görevle Atanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükmünün başvurana uygulanması yönünde DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Dışişleri Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi