|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde görev yaparken, eşinin de aynı şubede çalışması nedeniyle görev yerinin değiştirilmesine itiraz etmektedir. Başvuran, kendisi ve eşinin farklı servislerde çalıştığını, bu durumun mevzuata aykırı olmadığını ve idarenin keyfi bir karar aldığını savunmaktadır. İdare, başvuranın görev yerinin değişikliğini, eşler arasında hiyerarşik bir bağın bulunmaması gerekçesiyle savunmuş, ancak başvuranın durumunun diğer bir işletmedeki benzer durumla kıyaslanmasını istemiştir.
Danıştay, 399 sayılı KHK’nın 9. maddesi uyarınca idarenin görev yeri değişikliği konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir. Ancak, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu, dolayısıyla idarenin keyfi hareket edemeyeceği vurgulanmıştır. Başvuranın durumu ile diğer bir işletmedeki durumun farklı olduğu, bu nedenle eşitlik ilkesinin ihlal edilmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6218-S.21.10028
BAŞVURU NO : 2021/2463
KARAR TARİHİ : 19/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Görev yerinin değiştirilmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Garp Linyitleri İşletmesinde 2015 yılında memur olarak göreve başladığını, Mali İşler Şubesi Sabit Kıymetler, Ambar ve Yatırımlar Şefliğinde çalışırken Türkiye
Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü kararıyla aynı şubede çalışan ve birbirinin sicil amiri olan eşlerden birinin şube değişikliğine eşler arasında hiyerarşik bağ bulunduğu gerekçesiyle karar verildiğini açıklamaktadır. Kendisi ve eşinin aynı şubelerde fakat farklı servislerde çalıştıklarını, ilgili mevzuatında bu duruma engel bir hükmün bulunmadığını, eşinin Mali İşler Şubesinde Finansman Şefliğinde memur olduğunu belirmektedir. Genel Müdürlük tarafından aynı şubede çalışan çiftlerin listesinin istendiğini, kendilerinin isminin de bu listeye eklendiğini açıklayan başvuran, hiçbir bilgi verilmeden ve görüşü alınmaksızın İdari İşler Şubesinde çalışan personelle yerinin değiştirildiğini ileri sürmektedir. Başvuran, Ege Linyitleri İşletmesinde aynı serviste eşi şef kendisi memur olan bir kişinin farklı servise alınmasıyla problemin çözüldüğünü, bu halde kendisinin çalışma motivasyonunu kaybettiğini, bir yıl ücretsiz izin aldığını belirtmektedir. Bu çerçevede başvuran, eski görev yerine dönmesinin sağlanmasını
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün 22/03/2021 tarihli ve – – sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın görev yerinin 399 sayılı KHK’nın 3/c hükmüne göre değiştirildiği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.2. Başvuranın eşinin Mali İşler Şube Müdürlüğünde memur pozisyonunda çalıştığı ve kendisiyle arasında hiyerarşik bağ bulunmadığı, 2.3. Genel Müdürlük tarafından aynı şubede çalışan çiftlere ilişkin liste talep edilmediği, 2.4. Ege Linyit İşletmesinde anı serviste eşi şef- kendisi memur olan bir kişinin farklı servise alınması işleminin, eşlerin birbirlerinin sicil amiri olmayacak şekilde görevlendirilmeleri daha doğru olacağının değerlendirilmesi nedeniyle yapıldığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 29/01/1990 tarihli ve 20417 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 399 sayılı Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname’nin (399 sayılı KHK) “İstihdam Şekilleri” başlıklı 3 üncü maddesinin (c) fıkrasında; “(b)
bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun
Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.)”, “Görev ve yer değişikliği” başlıklı 9 uncu maddesinin ilk fıkrasında; “Sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir. Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
7. Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü Garp Linyitleri İşletmesinde, Mali İşler Şubesi
Sabit Kıymetler, Ambar ve Yatırımlar Şefliğinde çalışırken, aynı şubede çalışan ve birbirinin sicil amiri olan eşlerden birinin şube değişikliğine eşler arasında hiyerarşik bağ bulunduğu gerekçesiyle Genel
Müdürlükçe karar verildiğini açıklamaktadır. Kendisi ve eşinin aynı şubelerde fakat farklı servislerde çalıştıklarını, ilgili mevzuatında bu duruma engel bir hükmün bulunmadığını belirmektedir. Genel
Müdürlük tarafından aynı şubede çalışan çiftlerin listesinin istendiğini, kendilerinin isminin de bu listeye eklendiğini açıklayan başvuran, hiçbir bilgi verilmeden ve görüşü alınmaksızın İdari İşler Şubesinde çalışan personelle yerinin değiştirildiğini ileri sürmektedir. Başvuran, Ege Linyitleri İşletmesinde aynı serviste eşi şef kendisi memur olan bir kişinin farklı servise alınmasıyla problemin çözüldüğünü belirterek, eski görev yerine dönmesinin sağlanmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
8. 399 sayılı KHK’da sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebileceği belirtilmektedir. Burada, İdareye sözleşmeli personelin göre yerini belirleme konusunda takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Takdiri yetki ise idarenin belli bir konuda karar alıp almama veya birden fazla karar arasında seçim yapma imkânına sahip olduğu yetkidir.
9. Diğer yandan, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. Dolayısıyla, idarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
10. Başvuru konusu olayda, başvuran eşi ile aralarında hiyerarşik bir bağ bulunmadığını, diğer bir işletmedeki eşi ile aralarında hiyerarşik bağ bulunan kişi ile aynı durumda olmadıklarını, kaldı ki onların farklı şubelerde görevlendirilmeleriyle sorunun çözüldüğünü belirtmektedir. Fakat başvuru konusu olayda, başvuranın görev yerinin eşi ile aynı şube/şeflikte ve/veya hiyerarşik bir bağ içerinde çalışmaktan değil, hizmet şartlarına göre değiştirildiği, İdarenin de bu konuda takdir yetkisine sahip olduğu belirlenmiştir.
11. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin 17/03/2011 tarihli ve E:2009/47, K:2011/51 sayılı Kararında da; “Anayasa’nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur.
Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.” açıklamasına yer verilmektedir. Diğer bir anlatımla, eşitlik hukuksal durumları aynı olanlar açısından söz konusudur.
Başvuru konusu olayda ise, başvuranın eşi ile arasında hiyerarşik bir bağ bulunmadığından, başka bir işletmedeki işleme benzer bir işlemin kendisi için de yapılmamasının eşitliğe aykırı olmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, başvuranın görev yerinin değiştirilmesinin nedeninin eşi ile aynı
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
şubede/şeflikte olduğuna ilişkin Kurumumuza sunulan bilgi ve belgeler doğrultusunda herhangi bir tespitte de bulunulamamıştır.
12. Başvuran Genel Müdürlük tarafından aynı şubede çalışan çiftlerin listesinin istendiğini iddia etmekte ise de, Kurumumuza bu yönde bir belge sunulmamış olup Kurumumuzca da böle bir tespitte bulunulamamıştır.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kütahya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr