|
ÖZET: Başvuran, Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü kadrosunda görev yaparken, eş durumu nedeniyle Bursa Gümrük Müdürlüğü’nde kalma talebinin kabul edilmesine rağmen, görev yerinin Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü’ne değiştirilmesini hukuka aykırı bulmakta ve bu durumun kendisine mali kayıplar yaşattığını iddia etmektedir. Başvuran, atamanın iptal edilerek eski görevine dönmeyi ve mali haklarının iadesini talep etmektedir.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirirken, 657 sayılı Kanun’un 76. maddesi uyarınca idarenin memurların görev yerlerini değiştirme yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir. İdarenin, personel ihtiyacı nedeniyle başvuranı Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü’ne atamasının kamu yararı açısından uygun olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın yeni görev yerinde görevde yükselme sınavlarına katılma hakkının bulunduğu ve dolayısıyla bir hak kaybı yaşamadığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, yapılan atamanın hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığı, dolayısıyla başvuranın iddialarının geçersiz olduğu değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10494-S.21.16889
BAŞVURU NO : 2021/1098
KARAR TARİHİ : 13/07/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Atama işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü kadrosunda olarak görev yapmakta iken rotasyona tabi personel olması nedeniyle 2020 yılı Mart ayı tayin döneminde, eşinin Bursa Belediye
Başkanlığı bünyesinde görev yapmasına binaen, Bursa Gümrük Müdürlüğü’nde görevine devam etme talebinin olumlu olarak değerlendirildiği ancak akabinde 30.12.2020 tarihinde görev yerinin Bursa Serbest
Bölge Müdürlüğü olarak değiştirildiği, bu hususun Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü Maddesi ile Kurum Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 5/b maddesinde belirtilen “Yer Değiştirme’nin Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen hizmet birimleri arasında yapılacağı” hükmüne aykırı olduğu, fazla çalışma ücretinden yeni görev yerinde yararlanamadığı, her ay ödenen yaklaşık 2700 TL.’lik mutat memur yolluğunun tarafına ödenmediği, çalıştığı birimin Gümrük ve Dış
Ticareti Bölge Müdürlüğü kapsamında olmaması ve sınavlarda “Gümrük ve Dış Ticareti Bölge Müdürlüğü personeli olmak” şartı bulunması dolayısıyla Şef/ Müdür gibi kadroların sınavlarına katılamadığını ayrıca gümrük konusunda kendisini yetiştirmiş bir personel olması ve şu an gümrükle alakalı bir birimde görev yapmaması nedeniyle yetişmiş insan kaynağının heba olduğunu, kendisi gibi rotasyon sonucunda
“mazeretleri nedeniyle” görev yaptığı ili değişmeyen personellerin il içinde görev yerlerinin değiştirildiği bunun ise adil olmadığını, Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’nün personel ihtiyacı olduğunu ifade ederek mezkur atamanın iptal edilerek Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ndeki görevine dönmeyi ve mali haklarının iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından gönderilen bilgi belge isteme yazısına istinaden Ticaret Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü’nün 14.04.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “Başvuranın
‘Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü’ne 657 sayılı Kanunun 76 ncı Maddesi gereğince yapılan atamasının iptal edilmesi’ talebiyle yaptığı başvurunun mezkur İdarenin personel ihtiyacı olmasına binaen reddedildiği,
kaldı ki, Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün Personel Genel
Müdürlüğü’ne gönderdiği 07.12.2020 tarihli yazısında “Serbest Bölgelerde personel ihtiyacının bulunduğu”nun bildirildiği ayrıca aynı birimin Personel Genel Müdürlüğü’ne gönderdiği 24.12.2020 tarihli yazıda ‘Bursa Serbest Bölgesi’nin 14 personele ihtiyaç duyduğu”nun açık olarak dile getirildiği, başvuranın 8 yılı doldurması nedeniyle rotasyonla atamasının yapılması gerektiği ancak başvuranın eş durumu mazeretini gerekçe göstererek görev yerinde kaldığı,
2.1. 10.06.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 6/b, 8 ve 11 inci maddeleri gereğince başvuranın Serbest Bölge
Müdürlüklerinde yer alan görevde yükselmeye tabi şef, müdür gibi kadrolara atamasının yapılabildiği, kaldı ki, başvuranın görevde yükselme hakkının engellendiği yönünde bir iddiası olmasına rağmen, Uludağ
Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’nde görev yaparken açılan 2020 yılı Görevde Yükselme Sınavına başvurmadığının anlaşıldığı,
2.2. Başvuranın maddi hak kaybına uğradığı iddia edilmiş olsa da, Bakanlık’a ait birimlerde farklı ödemelerin yer aldığı, bu bağlamda bir hak kaybının oluşmadığı,
2.3. Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatının “Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usül ve Esasları
Hakkında Yönerge ile düzenlendiği, mezkur Yönerge’nin 3/k maddesine göre “Serbest Bölge Müdürlükleri ile Gümrük Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinin taşra teşkilatı içinde yer aldığı ve bu kapsamda başvuranın atamasının Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yapıldığı,” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Kanunun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı
76 ncı Maddesinde: “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle
memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle bereber,atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına göderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”,
6. 04.11.1999 tarih ve 23866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4458 sayılı Gümrük Kanunun 221 inci Maddesinde: “Yolcuların ve taşıt araçlarının giriş ve çıkışlarına ait işlem dışında, yükleme ve boşaltma ile her türlü gümrük işlemlerinin normal çalışma saatleri içinde yapılması gerekir. Ancak, bu
saatler dışında veya tatil zamanlarında hizmet talebinde bulunulduğunda, yazılı olarak yapılacak bu talep, işin yapılacağı gümrük idarelerince yerinde görülürse, gerekli önlemler alınmak ve çalışacak personelin fazla çalışma ücreti ve varsa hak sahibine ödenecek kanunî yollukları karşılığı tutarlar, talep sahipleri tarafından ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılmak koşuluyla kabul edilir. Fazla çalışma ücretinden yararlanan personel, bu suretle kendilerine verilecek işleri yapmakla görevlidir. Gümrük idare amirleri normal çalışma saatleri dışında verilecek hizmetleri düzenler ve kontrol eder. Normal çalışma saatleri içinde veya dışında olduğuna bakılmaksızın, çalışma ücretinin yatırılması halinde, özel kurye taşımacılığı gümrük hizmeti ile özel yolcu servisi taleplerinin yetkili gümrük idarelerince karşılanması mümkündür. (Değişik üçüncü fıkra: 12/7/2013-6495/73 md.) İlgililerden tahsil edilecek fazla çalışma ücretlerinin miktarı ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Fazla çalışma ücreti olarak yatırılan tutarlar, personelin fazla çalışma süresi, görev yapmış olduğu yer, görevinin önem ve güçlüğü, sınıfı, kadro unvanı gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatına ait kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan ithalat ve ihracat, giriş ve çıkış işlemlerinin yapıldığı gümrük idarelerinde gümrük işlemlerini yürüten memurlar (375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname eki (II) sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolarda bulunanlar hariç) ve 14/7/1965 tarihli ve
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre çalışan sözleşmeli personele
ödenmek üzere Ankara Gümrük Muhasebe Birimi hesabına aktarılır.”,
7. 10.06.2020 tarih ve 31151 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin;
7.1. “Görevde Yükselme Suretiyle Atanacaklarda Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 8 inci
Maddesinde: (1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki özel şartlar aranır:
… d) Gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Gümrük müdür yardımcısı, işletme müdür yardımcısı, bölge amiri, uzman, eğitim uzmanı, APK uzmanı
ve araştırmacı kadrolarının herhangi birinde en az iki yıl veya mühendis kadrosunda en az üç yıl çalışmış olmak,…
h) Ticaret il müdürlüğü şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Uzman, APK uzmanı ve araştırmacı kadrolarının herhangi birinde en az iki yıl veya mühendis
kadrosunda en az üç yıl ya da şef kadrosunda en az dört yıl çalışmış olmak, ı) Gümrük müdür yardımcısı ve işletme müdür yardımcısı kadrolarına atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Şef veya kısım amiri kadrosunda en az iki yıl ya da muayene memuru kadrosunda en az beş yıl çalışmış
olmak, i) Bölge amiri kadrosuna atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Şef veya kısım amiri kadrosunda en az iki yıl çalışmış olmak,
j) Şef kadrosuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Anbar memuru, bilgisayar işletmeni, icra memuru, memur, muhafaza memuru, satış memuru, tüketici
hakem heyeti raportörü, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar ve raportör kadrolarının herhangi birinde veya unvan değişikliğine tabi kadrolarda, iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için en az altı yıl, dört yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için en az dört yıl çalışmış olmak,
7.2. “Duyuru ve Başvuru” başlıklı 11 inci Maddesinde: “(9) Taşra teşkilatında;
a) Ticaret il müdürlüğünde görev yapmak üzere taşra teşkilatı kadroları için açılan sınavlara, ticaret il müdürlüğünde görevli personel ve merkez teşkilatı kadrolarında bulunan personel, b) Gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğünde görev yapmak üzere taşra teşkilatı veya döner sermaye işletmesi kadroları için açılan sınavlara, gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğünde görevli personel ve merkez teşkilatı kadrolarında bulunan personel, c) Serbest bölge müdürlüğünde görev yapmak üzere taşra teşkilatı kadroları için açılan sınavlara, serbest bölge müdürlüğünde görevli personel ve merkez teşkilatı kadrolarında bulunan personel, katılabilir.”,
8. 07.04.2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer
Değiştirme Yönetmeliği’nin;
8.1. “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci Maddesinde: “Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili temel ilkeler şunlardır; a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkanları ile Bakanlığın hizmet ihtiyacı dikkate alınır. b) Bu Yönetmelik çerçevesinde yer değiştirme suretiyle atamalar; ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren görev yerleri ile faaliyetleri dikkate alınmak suretiyle Ek-1 ve Ek-2 sayılı cetvellerde yer alan bölge müdürlükleri ve bağlantı idareler itibariyle oluşturulan hizmet bölgeleri arasında yapılır. Ek-1 sayılı cetvelde yer almayan hizmet birimlerinde görev yapacak personel ise bölge müdürlüğü ve bağlantı idare olan müdürlük emrine ataması yapılanlar arasından bölge müdürlüğü ve müdürlükçe tespit edilir. c) Yapılacak atamalarda, aile birimini muhafaza etmeye özen gösterilir. (2) Bu atamalarda, hizmet bölgeleri arasında, hizmetin gereği de dikkate alınarak, personelin adil ve dengeli dağılımını sağlamak esastır. (3) Yer değiştirme suretiyle atanacak personel, halen görev yapılan hizmet bölgesindeki çalışma süresi en fazla olanlardan başlanarak tespit edilir. Atamalarda sırasıyla hizmet puanı ve tercih sırası esas alınır.”,
8.2. “Çalışma Süreleri ve Yer Değiştirme Esasları” başlıklı 8 inci Maddesinde: “Bu Yönetmeliğe göre çalışan personelin hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri aşağıda gösterilmiştir.a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (b) bendinde sayılan unvanlar için hizmet bölgelerindeki çalışma süresi Ek-1 sayılı cetvelde gösterilen beşinci hizmet bölgesinde 3 yıl, dördüncü hizmet bölgesinde 4 yıl, üçüncü hizmet bölgesinde 5 yıl, ikinci hizmet bölgesinde 7 yıl, birinci hizmet bölgesinde 8 yıldır. (Mülga cümle: 26.03.2015 – 29307 s. R.G. Yön./2. md.)…”
9. 2010/74 sayılı Gümrük Genel Tebliği’nin;
9.1. “Gümrük İdarelerinde Yapılan Fazla Çalışmaların Genel Esasları” başlıklı 3 üncü Maddesinde:
“Normal çalışma saatleri dışında veya resmi tatil günlerinde gümrük personelinin çalışması fazla çalışma ücretine tabidir.”,
9.2. “Fazla Çalışma Esasları” başlıklı 5 inci Maddesinde: “Fazla çalışma yapacak personelin işlem mahalline götürülüp getirilmesinin talep edenler tarafından sağlanmaması halinde yol masrafları da bu kişilerce karşılanır. Yol masrafları global olarak tahsil edilmez.(2) Yollukların hesaplanmasında objektif değerlendirme yapılması esastır. Gidilecek mesafenin rayiç tutarının belirlenmesinde Şoförler ve
Otomobilciler Odasından temin edilen tarifeler veya Belediye Başkanlığınca onaylı Köyler ve Şehirlerarası
Taksi Ücret Tarifesi esas alınır.(3) Muhasebe birimi hesabına yatırılan yolluklar, bizzat fazla çalışmada görevlendirilen hak sahibi personele ödenir.”,
10. 03.09.2010 tarih ve 2010/45 sayılı Ticaret Bakanlığı Genelgesi’nde: “21/11/2009 tarihli ve 27413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 74 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliğinin Fazla çalışma masrafları
başlıklı 5 nci maddesi; “Fazla çalışma yapacak personelin işlem mahalline götürülüp getirilmesinin talep edenler tarafından sağlanmaması halinde yol masrafları da bu kişilerce karşılanır. Yol masrafları global olarak tahsil edilmez. Yollukların hesaplanmasında objektif değerlendirme yapılması esastır. Gidilecek mesafenin rayiç tutarının belirlenmesinde Şoförler ve Otomobilciler Odasından temin edilen tarifeler veya
Belediye Başkanlığınca onaylı Köyler ve Şehirlerarası Taksi Ücret Tarifesi esas alınır. Muhasebe birimi hesabına yatırılan yolluklar, bizzat fazla çalışmada görevlendirilen hak sahibi personele ödenir.”
11. “Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usül ve Esasları Hakkında Yönerge’nin 3/k maddesinde:” Taşra teşkilatı: Ticaret Bakanlığı gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri, ticaret il müdürlükleri ve serbest bölge müdürlüklerini, ifade eder.”,
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuk ve hakkaniyet yönünden bir aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. 2020 yılı içerisinde Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü kadrosunda olarak görev yapmakta iken eş durumu mazereti nedeniyle Bursa İlinde kaldığı ancak akabinde görev yerinin Bursa
Serbest Bölge Müdürlüğü olarak değiştirildiğini, bu işlem nedeniyle mali hak kayıpları olduğu gibi görevde yükselme hususunun sekteye uğradığını, ayrıca sadece rotasyona tabi olup mazeret nedeniyle görev yaptığı ili değişmeyen personele bu uygulamanın yapılmasının adil olmadığını ifade ederek, mezkur atamanın iptal edilerek Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ndeki görevine dönmeyi ve mali haklarının iadesini talep etmektedir.
14. İlgili mevzuat gereğince; 657 sayılı Kanunun 76 ncı Maddesi kapsamında “kamu kurumlarının memurları görev ve unvan eşitliği gözetmeden kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabildikleri”, Gümrük Kanunun 221 inci Maddesine göre “Normal çalışma saatleri dışında görev yapan gümrük personeline fazla çalışma ücreti ödendiği”, 2010/74 sayılı Gümrük Genel Tebliği 5 inci
Maddesine göre “Fazla çalışma yapacak gümrük personeline rayiç bedeller üzerinden yolluk,fazla çalışma talep eden kişi/kurum tarafından karşılanmak şartıyla, ödendiği”, Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme Ve Ünvan Değişikliği Yönetmeliği’nin ilgili maddelerinde Ticaret Müdürlükleri ve Gümrük ve
Dış Ticaret Bölge Müdürlük’lerinde görevde yükselmeye tabi kadrolara geçiş şartlarının düzenlendiği anlaşılmıştır.
15. Konunun değerlendirilmesi neticesinde;
15.1. Mart ayında başlayan rotasyon sürecinin sonuçlanması akabinde Aralık ayında yapılan işlemle başvuranın görev yerinin Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü olarak değiştirildiğinin anlaşıldığı, şikayete konu talebi içeren işlemin “aile mazareti nedeniyle başvuranın görev yaptığı yerin değiştirilmesi” olmadığı, yapılan işlemin 657 sayılı Kanunun 76 ncı Maddesi dayanak alınarak memurun görev yerinin değiştirilmesi olduğu, yine aynı şekilde yapılan işlemin başvuranın zorunlu hizmet süresinin dolması nedeniyle
“rotasyon” çerçevesinde olmadığı yani başvuranın “Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü Maddesi ile Kurum Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 5/b maddesinde belirtilen “Yer Değiştirme’nin Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen hizmet birimleri arasında yapılacağı” hükmüne aykırı olduğu iddiasını kabul etmenin imkanı bulunmadığı, kaldı ki, başvuranın dilekçesinde “aile mazeretinin kabul edildiğini bu nedenle görev yaptığı ilin değişmediğini” ifade ettiği,
15.2. Başvuran Gümrük İdaresinde görev yapamaması nedeniyle bu birimin sınavlarına giremediği ve gümrük içindeki görevde yükselmeye tabi kadrolara atanamadığını ifade etmiş olmakla beraber, ilgili mevzuat gereğince, şu an görev yaptığı birimde bulunan görevde yükselmeye tabi kadroların sınavlarına katılabildiği, bu bağlamda bir hak kaybının söz konusu olmadığı, kaldı ki, başvuranın gümrük birimlerinde sabit olarak çalışmasına neden olacak bir kazanılmış hakkının da bulunmadığı,
15.3. Diğer taraftan, yukarıda belirtildiği üzere, yapılan atama görev yeri değişikliği işlemi olup, işlemin sebep unsuru ise İdare’nin yazılarında belirtildiği üzere Bursa Serbest Bölgesi’nde yaşanan personel sıkıntısı olduğu,
15.4. Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü’ne atanması neticesinde “fazla çalışma ücreti ve yolluk” şeklindeki mali haklarının zayi olduğu başvuran tarafından ifade edilmiştir. İdare ise cevap olarak “farklı birimlerde farklı ödemelerin” yer aldığını belirtmiş olup, ilgili mevzuat açısından konu değerlendirildiğinde, Ticaret
Bakanlığı’nın gümrük birimlerinde görev yapan personellerin “fazla çalışma ücreti ve yolluk” şeklinde ödemeler aldığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda konu yukarıda belirtilen İdari işlemin sebep unsuru ile beraber değerlendirildiğinde, İdare’nin yaşanılan personel açığını gidermek için “yeni personel istihdam etmesi” veya “elindeki personeli başka birimlere atanmasının sağlanması” şeklinde alternatifleri olduğu anlaşılmaktadır. “Yeni personel istihdam edilmesi” durumunda yeni istihdam edilen personelin eğitime tabi tutulması gerektiği ve artı bir maliyete neden olacağı aşikardır. Kaldı ki, yapılan işlemin kamu yararı açısından değerlendirilmesi de gerekmekte olup, vatandaşların kamu hizmetlerine ulaşmasına engel olabilecek her türlü İdari tasarrufun önlenmesi gerektiğinin aşikar olduğu, kamu yararının kişisel menfaatlerden daha üstün olmasının evrensel bir hukuk kuralı olduğu, bu bağlamda, her ne kadar başvuran gelir kaybına uğramış olsa da, kamu yararının kişisel menfaatlardan üstün olduğu göz önünde bulundurulduğunda, vatandaşa hizmet götürülmesinin aksamaması amacıyla yapılan işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediği,
15.5. Diğer taraftan 657 sayılı Kanunun 76 ncı Maddesinde: “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.” ibarelerine yer verilerek yapılacak atama işlemlerinde İdarenin takdir yetkisinde olduğuna hükmedildiği, ayrıca, başvuranın “kendisi gibi rotasyon sonucunda görev yaptığı ili değişmeyen personellerin il içerisinde görev yerlerinin değiştirildiğini, bu hususun ise adil olmadığını” iddia ettiği ancak hangi personelin hangi birimde görevlendirileceği hususunun da İdare’nin takdir yetkisi içinde yer aldığı,
15.6. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
15.7. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin
Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
15.8. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmekte olup yukarıda açıklanan gerekçeler göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde bir bulgu ortaya konulamadığı gibi başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık tespit edilemediğinden başvuruya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/