|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Osmaniye’den Ankara’ya atanması sonrası sürekli görev yolluğu talebinin hukuki değerlendirmesini içermektedir. Başvuran, görev yeri değişikliği nedeniyle harcırah talep etmekte, ancak idare, başvuranın ikametgahının değişmediği gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Danıştay, kamu görevlilerinin görev yerleri değiştiğinde bazı maddi külfetlere katlanmak zorunda olduklarını ve bu durumun kamu hizmetinin yürütülmesi açısından önemli olduğunu vurgulamıştır.
Başvuranın, Osmaniye’deki kadrosunun Ankara’ya aktarılması ile birlikte, evini taşıması gerektiği, aksi takdirde yer değiştirme masrafının ödenemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın Osmaniye’ye gitmek zorunda kalması nedeniyle yol parası ve yevmiye ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, sürekli görev yolluğu talebinin reddedilmesine, ancak yol masrafı ve yevmiye ödenmesine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13443-S.23.21266
BAŞVURU NO : 2023/4964
KARAR TARİHİ : 20/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Osmaniye Bahçe Toplum Sağlığı Merkezi kadrosunda görev yapmakta iken, 05/04/2022
tarihli ve 6379 sayılı kararnameyi 30.12.2022 tarihinde tebliğ alarak Ankara Sosyalleştirme Bölgesine atandığını, 02.01.2023 tarihinde naklen tayin atama tercih dilekçesini Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne verdikten sonra 04.01.2023 tarihinde Mamak İlçe Sağlık Müdürlüğünde kadro başlayışı yaptığını, Mamak
İlçe Sağlık Müdürlüğüne harcırah için başvuruda bulunduğunu, ancak harcırah talebinin reddedildiğini belirterek, tarafına sürekli görev yolluğu ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 26/9/2023 tarihli ve sayılı
yazısında özetle; başvuranın 2021 tarihinden buyana Ankara Mamak ilçesinde ikamet ettiği, 6245 sayılı
Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendinde memuriyet mahallinin, “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” olarak tanımlandığı, Harcırah Kanununda yer alan tamımda açıkça görüldüğü üzere memuriyet mahalli tanımında, “asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu” ifadesinin yer aldığı, 6245 sayılı Kanun uyarınca kişinin asıl görevli olduğu yer gibi ikametgâhının da memuriyet mahalli tanımına girdiği, Harcırah
Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ancak memuriyet mahalli değişenlere verileceğinden, asıl görevli olduğu yer değişmekle birlikte ikametgâhı değişmeyen bir kimseye sürekli görev yolluğu ödenmesine imkan bulunmadığı, ikametgahı ve dolayısıyla memuriyet mahalli değişmeyen bir kamu görevlisine, aile masrafı veya yer değiştirme masrafı adı altında bir ödeme yapılmasının kamu harcaması amacıyla bağdaşmayacağı ve kamu zararına yol açacağı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6245 sayılı Harcırah Kanununun
5.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(a) Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını, … (g)
Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.”
5.2) “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen hallerde: (1)
Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; … harcırah verilir.”
5.3) “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
5.4) “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icap ettiren
haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer dağiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: (1) Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar;”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, yukarıda açıklandığı üzere, Osmaniye ilinden Ankara iline atandığından bahisle tarafına
sürekli görev yolluğu ödenmesini talep etmektedir
8) Kamu görevlileri kendi istekleri veya yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere veya
bulundukları görevden başka bir göreve atanabilmekte ve atamaya bağlı olarak yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Bu maddi külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, isteklerine veya mazerete dayalı olarak gerçekleşse dahi, söz konusu külfetin karşılanmasına kamunun da katkı sağlaması gerekmektedir. Bu bağlamda, yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, kişilerin katlanacakları zorunlu giderleri karşılamak üzere Harcırah Kanunu çerçevesinde yapılan parasal bir idari işlem olarak tanımlanmaktadır.
9) Somut olayımızda, başvuranın kadrosunun Osmaniye ili, Bahçe Nolu Aile Hekimliği Biriminde
olduğu, 2021/2. Dönem İller Arası Sözleşmeli Aile Hekimliği Merkezi Yerleştirme işlemi ile Ankara ili, Mamak Nolu Aile hekimliği birimine aile hekimi olarak yerleştiği, 14/11/2021 tarihli dilekçesi ile
Osmaniye ilinde bulunan kadrosunun Ankara iline alınması talebinde bulunduğu, söz konusu talebinin
Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17/11/2021 tarih ve sayılı işlemi ile reddedildiği, bunun üzerine başvuranın dava açtığı, Ankara 23. İdare Mahkemesinin 18/03/2022 tarihli ve sayılı Kararı ile “Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 18. maddesi kapsamında Mamak 58 nolu Aile Hekimliği birimine yerleştirilen davacının kadrosunun mezkûr madde uyarınca yeni yerleştiği ve sözleşme imzaladığı birime aktarılması gerekirken başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” denilmek suretiyle Sağlık Bakanlığının mezkur işleminin iptal edildiği, bunun üzerine 04/01/2023 tarihinde Mamak İlçe Sağlık Müdürlüğünde kadro başlangıcı yaptığı anlaşılmaktadır.
10) Kastamonu İdare Mahkemesinin 16.04.2009 tarih ve sayılı kararında,
“Bu durumda, her ne kadar Çankırı Merkez’de ikamet etmekte iken görev yaptığı Ş. Üsteğmen Pansiyonlu
İlköğretim Okuluna gidip geldiği tespit edilen davacının, 26.03.2004 tarihinde Çankırı Merkez’de TOBB
İlköğretim Okulu’na atanması sırasında evini nakletmesinin söz konusu olmaması nedeniyle harcırahın belirtilen unsurlarından yer değiştirme masrafına (sabit ve değişken unsurlara) ve bir günden fazla ödenen yevmiyeye hak kazanması mümkün değil ise de, söz konusu atamalar nedeniyle görev yeri değişen davacıya harcırah unsurları içinde yer alan, bir günlük yol masrafı ve bir günlük yevmiyenin ise ödenmesi gerektiği açık olup, davalı idarece, ödenen sürekli görev yolluğunun tamamının geri istenmesine ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Nitekim, benzer bir davada Danıştay Beşinci Daire’since verilen 19.11.1998 tarih ve E:1995/4056, K:1998/2720 sayılı kararı da bu yöndedir.” denilmektedir.
11) Tüm bu açıklamalar, mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde,
başvuranın kadrosunun Osmaniye ilinde olduğu, 2021/2. Dönem İller Arası Sözleşmeli Aile Hekimliği
Merkezi Yerleştirme işlemi ile Ankara ili, Mamak Nolu Aile hekimliği birimine aile hekimi olarak yerleştiği, bu nedenle 2021 yılından buyana Ankara ili Mamak ilçesinde ikamet ettiği, 2023 yılında ise
mahkeme kararına istinaden Osmaniye ilinde bulunan kadrosunun Ankara iline aktarıldığı, yukarda yer verilen mahkeme kararından da anlaşıldığı üzere sürekli görev yolluğunun tüm unsurlarının ödenebilmesi için memurun naklen atanmış olduğu yere evini taşıması gerektiği, evini taşımaması durumunda sürekli görev yolluğunun unsurlarından olan yer değiştirme masrafının ödenmemesine imkân olmadığı, ancak başvuranın işliğini kesmek için Osmaniye iline gittiği dikkate alındığında başvurana yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ ve KISMEN KABULÜNE,
Başvuranın evini taşımaması nedeniyle sürekli görev yolluğunun unsurlarından olan yer değiştirme masrafının ödenmesi talebinin REDDİNE,
Başvurana Ankara iline atanması nedeniyle tarafına yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesi yönünde ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ankara İl
Sağlık Müdürlüğünce karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi