Görevde yükselme sınavında başarısız sayılma işleminin iptali talebi ve sözlü sınavların objektif yapılması gerekliliği değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/69051-S.20.75192

BAŞVURU NO : 2020/4743

KARAR TARİHİ : 21/08/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 11/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran , Osmaniye İl Müftülüğüne bağlı Müftü

Kur’an-ı Kerim Uzman öğreticisi olarak görev yaptığını, Diyanet İşleri

Başkanlığı tarafından açılmış olan 2019 Kariyer Basamaklarında Yükselme sınavına başvurarak 02.04.2020 tarihinde saat:09:30’da Kur’an Kursu Baş öğreticilik sınavına girdiğini, sınavda başarılı sayılması için puanının asgari düzeyde 70 veya üzeri olması gerekirken tarafına

60 puan verildiğini, görünen Kur’an Kursu Başöğreticisi için 100 münhal kadro ilan edildiğini

bu bölümden kendisi dahil iki kişinin başvuruda bulunduğunu ifade ederek 2019 görevde yükselme sınavında başarısız sayılma işleminin iptalini ve başöğretici unvanına atanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Konuyla ilgili olarak Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gönderilen 22/06/2020 tarihli ve sayılı cevabında; Osmaniye İl

Müftülüğüne bağlı Müftü Kur’an kursu uzman öğreticisi olarak görev yaptığını, 2019 Yılı Kariyer Basamaklarında Yükselme (Başvaiz, uzman vaiz, başimamhatip, uzman imam-hatip, Kur’an kursu başöğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi, başmüezzin) Sınavı’ndan 60 (altmış) puan aldığını, sınav değerlendirme ve düşünceler tutanağının gönderildiğini, adaya yöneltilen sorular daha önceden hazırlanmamış olduğu, komisyon üyelerince sorulan soruların Yönetmelik maddelerinde yer alan sınav konularından sorulmuş ve sınav kamera aydına alınarak tarafımıza iletildiği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında ; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3

üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:

…Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına

Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliğinin

6.1 “Genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte yer alan kadrolara

atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır: a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendindeki genel şartları taşımak, b) 25/10/2011 tarihli ve 28095 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliğinde belirtilen ortak niteliği taşımak.”,

6.2 “Kur’an kursu uzman öğreticiliği, Kur’an kursu başöğreticiliği sınavına

başvuracaklarda aranan özel şartlar” başlıklı 10 uncu maddesinde; ) Kur’an kursu öğreticiliği kariyer basamaklarında yükselme sınavına başvurularda; a) Dört yıllık dini yüksek öğrenim mezunu olmak, b) Kur’an kursu uzman öğreticiliği için adaylık dönemi dahil Kur’an kursu öğreticisi olarak 6 yıl, Kur’an kursu başöğreticiliği için Kur’an kursu uzman öğreticisi olarak 4 yıl çalışmış olmak, c) Kur’an kursu uzman öğreticiliği için hafız olmak veya Başkanlıkça düzenlenen aşere, takrib, tayyibe kursunu bitirmiş olmak, ç) Kur’an kursu başöğreticiliği için hafız olmak ve Başkanlıkça düzenlenen aşere, takrib, tayyibe kursunu bitirmiş olmak, d) Son üç yıl içinde uyarma ile kınama hariç disiplin cezası almamış olmak, e) MBSTS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak.

6.3 “Kariyer basamaklarında yükselme sınavı” başlıklı 16 ıncı maddesinde; (1) Kariyer

Basamaklarında Yükselme Sınavı (KBYS), MBSTS sonuçlarına göre alımı yapılacak her bir unvan için ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağırılacak adaylar için Başkanlıkça yapılacak sözlü sınavdan oluşur. (2) Kariyer basamaklarında yükselme sınavına katılacaklar, sınavlara katıldıkları günlerde idari izinli sayılır.

6.4 “Sözlü sınav konuları” başlıklı 18 inci maddesinde; “b) Kur’an kursu öğreticisi ve imam-

hatipler için; 1) Kur’an-ı Kerim, 2) Dini bilgiler (İtikat, ibadet, siyer ve ahlâk konuları), 3)

Hitabet.”… konularından sorular sorulur.

6.5 “Sınavın değerlendirilmesi, başarı sıralaması ve sonuçlarının duyurulması” başlıklı

20 nci maddesinde; “(1) Yazılı ve/veya sözlü olarak yapılan sınavlarda başarılı olmak için

sınavın her bir aşamasından yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alınması şarttır. (2)

Sözlü sınav puanı, sınav komisyonu üyelerinin her birinin sınavda ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir.”, düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen kabul-kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 2019 görevde yükselme sınavında başarısız sayılma işleminin iptalini ve baş öğretici unvanına atanmasını talep etmektedir.

9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

10. Diyanet İşleri Başkanlığının 2019 Yılı Kariyer Basamaklarında Yükselme (Başvaiz, uzman vaiz, başimam-hatip, uzman imam-hatip, Kur’an kursu başöğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi, başmüezzin) Sınav Duyurusu yapılarak atama yapılabilmesi için sınav açıldığı, başvuruların alındığı, sınavın belirlenen sınav merkezlerinde başlatıldığı, komisyon üyelerinin adaylara verdikleri notları belirlenen değerlendirme formuna göre tanzim etmeleri gerektiği,

2019 yılı için Başkanlıkça belirtilen boş kadro sayısının 3 katı adayın sözlü sınava

çağrılacağının belirlendiği, sınav duyurusunda Kur’an kursu başöğreticiliği için Dört yıllık dini yükseköğrenim mezunu olmak, Kur’an kursu uzman öğreticisi olarak 4 yıl çalışmış olmak, Hafız olmak, Başkanlıkça düzenlenen aşare, takrib, tayibe kurusunu bitirmiş olmak şartlarının öngörüldüğü, Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip ve müezzin-kayyım unvanlarının kariyer basamakları için; Kur’an-ı Kerim, Dini Bilgiler (itikat, ibadet, siyer ve ahlak konuları) ve

Hitabetin belirtildiği, adayların sınav konularından 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek başarılı sayılabilmeleri için sınav komisyonu üyelerinin her birinin ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 puan olması gerektiği, hususları belirtilmiştir.

11. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

12. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve sayılı

Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

13. Öte yandan, sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağının öngörüldüğü 12’nci maddesi uyarınca, başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 60 puan olduğu, anlaşılmış olup, başvuranın başöğretici olarak atanmaması işleminde de hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavın Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, haklı beklentiye uygunluk, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VII. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava süresi gerekçeli kararın ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine idare tarafından otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmazsa, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VIII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Açıklanan gerekçelerle; başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin

REDDİNE;

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi