Görevde yükselme sınavında başarısız sayılma itirazının, sözlü sınavların objektifliği ve liyakat ilkelerine uygunluğu açısından değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/89306-S.20.97743

BAŞVURU NO : 2020/89930

KARAR TARİHİ : 09/12/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

2018 yılında yapılan görevde yükselme sınavında başarısız

BAŞVURUNUN KONUSU :

sayılma işlemi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran 2018’de yapılan görevde yükselme sınavında 230 boş şef kadrosuna karşılık 328 kişinin mülakata girmeye hak kazandığını, 53 puanla elendiğini, itiraz etmediğini, ancak 2019’da yapılan sınavda 250 boş şef kadrosuna karşılık 87 kişinin yazılı sınavı geçtiğini, girdiği mülakat sınavında 53 puan alarak önceki yıl aldığı puanla aynı puanı alarak elendiğini, itiraz ettiğini, itirazına cevaben maddi bir hatta olmadığının söylendiğini, daha önce aldığı kınama cezasının puanını olumsuz etkilediğini düşündüğünü ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Konuyla ilgili olarak Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gönderilen 08/10/2020 tarihli ve sayılı cevabında; başvuranın Muş

Varto İlçe Müftülüğünde Şoför olarak görev yaptığını, 2019 Yılı Görevde Yükselme Sözlü

Sınavı’ndan 53 puan aldığını, sınav değerlendirme ve düşünceler tutanağının tarafımıza gönderildiğini, adaya yöneltilen sorular daha önceden sınav konuları esas alınarak hazırlandığı, sınavın kamera kaydına alındığı ve bu kaydın tarafımıza iletildiği, disiplin cezalarının mevzuat hükümleri çerçevesinde icra edilen Görevde Yükselme Sınavına başvurulması ve atama yapılması için bir engel teşkil etmediği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında;

“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. 18/04/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu

Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel

Yönetmeliğin, 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.);

“Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde (Değişik: 21/9/2004-2004/8246 K.);

“… a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda, … istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır.”, 6.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; a) Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin

5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen

görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları, ifade eder.” 6.4. “Sözlü sınav” başlıklı 12/A maddesinde (Ek : 6/5/2013-2013/4957 K.);

“Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

6.4. “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında (Değişik birinci fıkra: 6/5/2013 -2013/4957 K.);

“Kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar, üçüncü fıkrasında (Değişik üçüncü fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.), “Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür”, dördüncü fıkrasında (Ek fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.), “Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır.” 7. 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet

İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7.1. Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak genel şartlar başlıklı yedinci maddesinde; “Bu Yönetmelikte belirtilen görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavlarına tabi kadrolara atama yapılabilmesi için aşağıdaki genel şartlar aranır: a) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamındaki kadrolara atanabilmek için söz konusu bentte belirtilen hizmet süresine sahip olmak ve görevde yükselmeye tabi kadrolar için Başkanlıkta atanabileceği kadronun alt görevlerinin birinde çalışmış olmak. b) Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak. c) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmak.”

7.2. “Sözlü Sınav” başlıklı 15 nci maddesinde:

… Adaylar, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanı tespit edilir.

Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.

hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 2018’de yapılan görevde yükselme sınavında başarısız sayılma işlemi hakkındadır.

10. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

11. Diyanet İşleri Başkanlığının 2019 Yılı Görevde Yükselme Sınav Duyurusu yapılarak atama yapılabilmesi için sınav açıldığı, başvuruların alındığı, sınavın belirlenen sınav merkezlerinde başlatıldığı, komisyon üyelerinin adaylara verdikleri notları belirlenen değerlendirme formuna göre tanzim etmeleri gerektiği, 2019 yılı için Başkanlıkça belirtilen boş kadro sayısının 3 katı adayın sözlü sınava çağrılacağının belirlendiği, sınav duyurusunda genel ve özel şartlarının öngörüldüğü, adayların sözlü sınav komisyonunun her bir üyesi tarafından Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, Genel kültürü ve genel yeteneği, Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı sınav konularından 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek başarılı sayılabilmeleri için sınav komisyonu üyelerinin her birinin ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 puan olması gerektiği, hususları belirtilmiştir.

12. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

13. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı

Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

14. Öte yandan, sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağının öngörüldüğü 12’nci maddesi uyarınca, başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 53 puan olduğu, ayrıca daha önce alınmış olan disiplin cezasının başvuranın puanına etki ettiğine yönelik herhangi bir bulguya rastlanmadığı anlaşılmış olup, başvuranın şef olarak atanmaması işleminde de hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavın

Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Muş İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi