Görevde yükselme sınavında düşük puan alan zabıt katibinin sözlü sınavın objektifliği iddiasıyla yeniden sınav talebi ve idarenin değerlendirme kriterleri (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8301-S.22.12706

BAŞVURU NO : 2022/4081

KARAR TARİHİ : 28/06/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Görevde yükselme sözlü sınavının yeniden yapılması talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Adalet Bakanlığı Yozgat Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapmakta olduğunu, mesleğe 13/06/2005 tarihinde başladığını, Bakanlığın 2016 ve 2017 yıllarında yapılan görevde yükselme sınavları sonucunda yüksek puanlar alarak girmiş olduğu mülakatlarda objektif olmayacak şekilde düşük puanlar verilmesi nedeniyle başarısız sayıldığını, yine 2021 yılında idari işler müdürü unvanı için yapılan görevde yükselme sınavında da 83 puan almasına ve sözlü sınav değerlendirmesinde sorulan soruları doğru olarak yanıtlamasına karşın düşük puan verilerek başarısız olarak değerlendirildiğini, buna ilişkin yapmış olduğu itiraza ilişkin olarak ise tüm itirazları toplu olarak neticelendirme yoluna gidildiğini, söz konusu itiraz talebinin reddedilmesine ilişkin kararın tarafına 20/9/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, Mayıs ayı itibariyle biten mülakatların sonuçlarının ise Ağustos ayında açıklandığını, bu ve belirtilen diğer hususların mülakatta yapılan değerlendirmelerin sübjektif ve keyfi nitelikli olduğuna dair şüphelere sebebiyet verdiğini belirterek sınavlarda yaşadığı mağduriyetin giderilmesi amacıyla yeniden sözlü sınava tabi tutulmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen 11/4/2022 tarih ve – sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü bünyesinde sözlü sınav kurulu oluşturulmuş olup, bu Kurul tarafından 01.03.2021-28.05.2021 tarihleri arasında 4.796 adayın sözlü sınavının yapıldığı, sözlü mülakatların değerlendirilmesi tamamlandıktan sonra 20.08.2021 tarihli ilan ile pgm.adalet.gov.tr internet

sitesi üzerinden 4.796 adayın sonuçlarının açıklandığı,

2.2. 2021 ve 2017 yılı sözlü sınavlarında adaylara yöneltilecek soruların sözlü sınav kurulu tarafından önceden belirlenerek 26.02.2021 – 27.03.2018 tarihli ve 2 sayılı kararlarla kayıt altına alındığı, kayıt altına alınan sorular arasından, sözlü sınav esnasında 2017 yılında fiziki ortamda 2021 yılında ise elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen soruların adaylara yöneltildiği, hangi soruların sorulduğu hususunun kayıt altına alındığı ancak sorulan sorulara verilecek cevapların kayıt altına alınacağı, sözlü sınav değerlendirilirken değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı ve bunların gerekçelerinin kayıt altına alınacağı ile yazı işleri müdürlüğü sözlü sınavının sesli ve görüntülü kayıt altına alınacağına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından bu hususların kayıt altına alınmadığı,

2.3. Bunun dışında, adayların Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin 15/A maddesinde belirlenen “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi”, “Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü”, “Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu”, “Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı”, “Genel kültürü ve genel yeteneği” ve “bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” yüz tam puan üzerinden değerlendirilmiş ve başvurana 2021 yılı

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavı sonucunda, sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla 67, 68, 68, 69, 68 puanının takdir edildiği, her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalamasının ise 63 olarak tespit edildiği,

2.4. 2017 yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavı sonucunda ise sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla 63, 62, 65, 58, 67 puan takdir edildiği, her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalamasının ise 63 olarak tespit edildiği, sözlü sınava giren tüm adaylara sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından verilen sözlü sınav puanlarının, değerlendirme tutanaklarına yazıldığı ve imzalanarak kayıt altına alındığı ve birleştirme tutanağı düzenlendiği, yeniden yapılan inceleme ve değerlendirmede de hukuka aykırı bir husus bulunmadığı, sözlü sınavların mevzuat çerçevesinde yapıldığı,

2.5. Adı geçenin görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavında başarısız olmasına ilişkin

24.08.2021 tarihli dilekçesi ile itirazda bulunduğu, söz konusu itirazı hususunda yeniden yapılan inceleme

ve değerlendirme neticesinde hukuka aykırı bir husus bulunmadığı, yapılan itiraza ilişkin Bakanlığın

14.09.2021 tarih ve sayılı yazı ve ekinde gönderilen nolu kararın ilgiliye 20.09.2021 tarihinde

tebliğ edildiği,

2.6. Başvuranın 2016 yılında ilgilinin görevde yükselme sözlü sınavına girmediği, 2015 yılında girmiş olduğu görevde yükselme sözlü sınavına ilişkin Yozgat İdare Mahkemesince iptal kararı verildiğini,

2.7. Başvuranın objektif ve nesnel biçimde görevde yükselme sözlü sınavının yeniden yapılması yönünde yeni bir işlem tesis edilip edilemeyeceği hususuna ilişkin olarak; Adalet Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükmü çerçevesinde, yapılan inceleme neticesinde başvuranın itirazının da kabul görmediği ve hukuka aykırı bir husus bulunmadığı birlikte değerlendirildiğinde sözlü sınavın yeniden yapılması yönünde yeni bir işlem tesis edilemeyeceği

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde, “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:…

Kariyer:

B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.

Liyakat:

C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,

6. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin

6.1. “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde, “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının dört katı aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.

İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (15 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (15 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”,

6.2. “Başarı sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde, “Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir.

Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.”,

6.3. “Sınav sonuçlarının açıklanması ve itiraz” başlıklı 20 nci maddesinde, “Yazılı sınav sonuçları, Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. Sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınavı

yapan kuruma itiraz edilebilir. İtiraz sonuçları sınavı yapan kurum tarafından itiraz sahiplerine ve gerektiğinde Bakanlığa bildirilir.

Sözlü sınav sonuçları, Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. Sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınav kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz başvuruları on iş günü içerisinde sınav kurulunca incelenerek kesin olarak karara bağlanır ve sonuçları Personel Genel Müdürlüğü tarafından itiraz sahiplerine bildirilir.”

hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerinin kısmen kabulü kısmen reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Adalet Bakanlığı Yozgat Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapmakta olan başvuran, önceki yıllarda yapılan görevde yükselme sınavları sonucunda yüksek puanlar alarak girmiş olduğu sözlü sınavlarda objektif olmayacak şekilde düşük puanlar verilmesi nedeniyle başarısız sayıldığını, yine 2021 yılında yapılan görevde yükselme sınavında da 83 puan almasına karşın sözlü sınavda 70 puandan aşağı puan verilerek başarısız olarak değerlendirildiğini, buna ilişkin itirazının reddedildiğini belirterek önceki sınavlarda yaşadığı mağduriyetin giderilmesi amacıyla yeniden sözlü sınava tabi tutulmayı talep etmektedir.

9. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, başvuran, yazı işleri müdürü unvanına atanmak amacıyla Adalet Bakanlığınca 9.12.2021 tarihinde yapılan görevde yükselme sınavı sonucunda 81 puan ile başarılı sayılarak sözlü sınava girmeye hak kazanmış, 7/4/2021 tarihinde de sözlü sınava alınmış olup, başvuranın sözlü sınavına ilişkin her bir sınav kurulu üyesi tarafından “Sınav Kurulu Sözlü Sınav

Değerlendirme Tutanağı” hazırlanmıştır. İlgili mevzuata uygun olarak söz konusu tutanaklarda, sözlü sınav öncesinde genel kültür ve alan bilgisi sorularının hazırlanarak başvurana bu soru havuzundan soruların sorulduğu, başvuranın sözlü sınav esnasında verdiği yanıtların, ilgili mevzuat kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmekte olup, sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.

10. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

11. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; başvuranın başarısız

sayılması işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği değerlendirilmektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

13. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve

‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu kapsamda, başvuranın yazılı sınavda yüksek bir puan alarak girmeye hak kazandığı sözlü sınavda, gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde belirlenen başarı düzeyinin altında verilen puanlara ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ, KISMEN

KABULÜ ile

Başvuranın yeniden mülakata alınması talebinin REDDİNE,

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

ADALET BAKANLIĞINCA bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın başvurana ve Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirilmesine,

Bu kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi