|
ÖZET: Başvuran, AFAD Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavında yazılı sınavdan 87 puan almasına rağmen, sözlü sınavda 72,6 puan alarak mağduriyet yaşadığını iddia etmektedir. Sınavda tüm soruları doğru yanıtladığını ve kurallara uyduğunu belirten başvuran, sözlü sınavda aldığı puanın düşürülme nedenlerini öğrenmek için yaptığı itirazın gerekçe gösterilmeden reddedildiğini ifade etmektedir.
Danıştay, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve denetime açık bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sözlü sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde, verilen puanların gerekçelerinin yazılması ve adayların cevaplarının kayıt altına alınması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sözlü sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması için idareye tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu çerçevede, sözlü sınavların kamera kaydı ile gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6316-S.22.9652
BAŞVURU NO : 2021/21489
KARAR TARİHİ : 17/05/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Görevde yükselme sözlü sınavına itiraz hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, AFAD Başkanlığınca 2021 yılı içerisinde gerçekleştirilen ve 87 puan aldığı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği yazılı sınavına dair yapılan sözlü sınavda tarafına 72,6 puan verildiğini, sözlü sınavda tüm soruları tereddütsüz olarak cevapladığını, sınavda tüm kurallara riayet edip, tüm kriterleri sağlamaya özen gösterdiğini, azami gayret ve fedakârlık göstererek hazırlandığı bu sınavdan asla hak etmediği böyle bir sonuçla karşılaşmış olmasının adalet duygusunun, kurumuna olan itimadının ve mesleğine dair ideallerinin sarsılmasına neden olduğunu, ilan edilen yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına bakıldığında adaylara verilen yazılı ve sözlü sınav notları arasındaki fahiş farkın açıkça görüldüğünü, toplam 100 adayın başarılı sayılarak şube müdürü unvanını kazanacağı bu sınavda 68 puan alarak sonuncu olan adaya sözlü sınavdan 99,6 puan verilerek ilk 100 aday arasına girmesinin sağlandığını, yazılı sınavda
95 puan alarak 1. olan adaya ise sözlü sınavda 70 puan verilerek ilk 100 adayın dışında bırakıldığını;
ölçülebilir olan sözlü kriterlerinin hangilerinden tarafına kaç puan verildiğini, tüm kriterleri en iyi şekilde sağladığı ve tüm sorulara net ve doğru cevap vermesine rağmen eksik 27,4 puanın neden ve neye göre düşürüldüğünü öğrenmek maksadıyla idaresine yaptığı itiraz başvurusunun gerekçe gösterilmeden ve açıklama yapılmadan reddedildiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Afet ve Acil Durum
Yönetimi Başkanlığının 13/01/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 6/3/2020 tarihli ve 31060 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği” hükümleri doğrultusunda, Bakanlık Makamı Oluru ile Başkanlık merkez ve taşra teşkilatında boş bulunan unvanlı kadrolar için görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavı açılmasına karar verildiği,
2.2. İlgili Yönetmeliğin 12 nci maddesi kapsamında AFAD Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve/veya Unvan Değişikliği Sınavı ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere Başkanlık Makamının Olurları ile Sınav Kurulu teşkil ettirildiği, 2.3. Görevde Yükselme Unvan Değişikliği Sınav Kurulunun ilgili kararı ile Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yazılı Sınavı Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ASYM) tarafından 20/02/2021 tarihinde gerçekleştirildiği, 2.4. İlgili Yönetmeliğin 13 üncü maddesi kapsamında yazılı sınavdan 60 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılarak Kurul Kararı ile yazılı sınav sonuçları ilan edildiği, 2.5. Sözlü sınavları gerçekleştirmek üzere Sınav Kurulunun teklifi ve Başkanlık Makamının Onayı ile Sözlü
Sınav Kurulları oluşturulduğu, 2.6. İlgili Kurul Kararları ile görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavının sınav yeri ve sınava katılacak adayların sınav tarihleri ilan edildiği, 2.7. Sınav Kurulu Kararı ile sözlü sınav değerlendirme formunun kullanılmasına karar verilerek, sözlü sınavda kullanılmak üzere hazırlanmış soru ve cevapların tutanak altına alındığı, 2.8. Görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavlarının, Sözlü Sınav Kurullarınca Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği, 2.9. Adayların, Sözlü Sınav Kurullarınca, Yönetmeliğin 14 üncü maddesi ile belirlenmiş sözlü sınava ilişkin değerlendirme kriterleri ve oranları çerçevesinde tarafsız olarak değerlendirildiği, 2.10. Sözlü sınavın doğası gereği bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığının ortaya konulabilmesi amacıyla, komisyon üyeleri tarafından; Yönetmeliğin ilgili maddesi uyarınca adayların; konu hakkında bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı bakımından belirlenen puanlar üzerinden değerlendirildiği, 2.11. Adayın fanustan çektiği sorulara verdiği cevaplar her komisyon üyesi tarafından değerlendirilip, ayrı ayrı puan verilerek kayıt altına alındığı; her adaya sorulan sorular kayda geçirilerek adayların sorulara verdiği cevaplara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiği değerlendirme formunda kayıt altına alındığı, 2.12. Sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı, 2.13. İlgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesi kapsamında sözlü sınavdan 70 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılarak Kurul Kararı ile sözlü sınav sonuçları ilan edildiği, 2.14. Yönetmeliğin 17 nci maddesi kapsamında sözlü sınav sonuçlarına yapılan itirazlar Sınav Kurulu tarafından incelenip Kurul Kararı ile kayıt altına alınarak ilgililere bildirildiği, 2.15. Yönetmeliğin 15 inci maddesi kapsamında, Kurul Kararı ile yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınarak, en yüksek puan alan adaydan başlanarak her unvan için ayrı ayrı olmak üzere başarı listesi tespit edilip ilan edildiği, 2.16. Başarı listelerinde yer alan asil adaylar tercihlerini; 8-14 Aralık 2021 tarihleri arasında yapmış, adayların yaptıkları tercihler doğrultusunda oluşturulan yerleştirme sonuçları Kurul Kararı ile kayıt altına alınarak ilan edildiği,
2.17. Başvuran, Görevde Yükselme (Şube Müdürlüğü) yazılı sınavından 87 puan alarak başarılı sayılmış ve sözlü sınava girmeye hak kazanmış; 21.06.2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda aday tarafından fanustan “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında sıra numaralı, “genel kültür ve genel yetenek” alanında sıra numaralı sorular çekilmiş, verilen cevaplar Yönetmelikte yer alan kriterler doğrultusunda aday, sözlü sınav kurulu üyelerince ayrı ayrı değerlendirilmiş, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının 72,6 olarak tespit edildiği, 2.18. Aday tarafından 24.11.2021 tarihli dilekçe ile sözlü sınav sonucuna itiraz edilmiş, Sınav Kurulunca yapılan inceleme sonucunda adaya ait değerlendirmede maddi hata görülmediğinden itirazın reddedilmesine karar verildiği, 2.19. Yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olan adayın başarı puanının Yönetmeliğin 15 inci maddesi kapsamında 79,8 olarak hesaplandığı; Şube Müdürlüğü başarı listesi 100 asil ve 50 yedek adaydan oluşmakta olup, başarı listesinde en düşük puana sahip adayın 80,8 puana sahip olması nedeniyle başvuranın başarı listesinde yer almadığı, 2.20. Sonuç olarak, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yazılı ve Sözlü Sınavları, Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, adayın iddia ettiği hususların yersiz olduğu, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” 6. 6/3/2020 tarihli ve 31060 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarını belirlemektir.” 6.2. “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Görevde yükselme sınavı ve/veya unvan değişikliği sınavı ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere; Başkan onayı ile Başkanlıkta sınav kurul veya kurulları teşekkül ettirilir. Sınav kurulu başkan dâhil beş
üyeden oluşur. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir ve ihtiyaç olması halinde birden fazla sözlü sınav kurulu da oluşturulabilir.
(2) Sınav kurulu üyeleri görevde yükselme sınavı ile unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim veya ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.
(3) Sınav kurulunun başkan ve üyeleri boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kayın hısımlarının katılacağı sınavlara ilişkin iş ve işlemlerde görev alamaz. Bu durumdaki asıl üyelerin yerine yedek üyeler görevlendirilir.
(4) Sınav kurulu; sınavlarda sorulacak soruların bilgi kaynağının hazırlanması veya hazırlatılması, sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması, başarı listelerinin düzenlenmesi ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.
(5) Sınav kurulunun sekretarya hizmetleri Personel ve Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından yerine getirilir.
(6) Sınav kurulu ihtiyaç halinde sözlü sınav tarihlerinde değişiklik yapmaya yetkilidir. Sınav tarihlerine ilişkin yapılan değişiklikler Başkanlığın resmi internet sitesi üzerinden duyurulur. Duyuru tebligat hükmünde olup ilgili adaylara ayrıca yazı ile bildirimde bulunulmaz.
(7) Sınav kurulu, üye tam sayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır. Asıl üyelerin katılmadığı toplantılara yedek üyeler katılır.” 6.3. “Yazılı sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınavı, Başkanlık tarafından yapılabileceği gibi
Millî Eğitim Bakanlığına, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir.
(2) Sınavın bahsedilen kurumlara yaptırılması halinde, sınavın yürütülmesine ve itirazlara ilişkin hususlar, Başkanlıkla sınavı yapacak kurum arasında düzenlenecek protokol çerçevesinde yürütülür.
(3) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınavı, konu başlıklarına duyuruda yer verilmek suretiyle Başkanlıkça belirlenecek konularda yapılır.
(4) Unvan değişikliği sınavına katılacaklarda, Başkanlık veya il müdürlükleri ile öğrenim durumlarıyla ilgisi bulunmayan görevlerde belirli bir süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz.
(5) Yazılı sınavda 100 tam puan üzerinden en az 60 puan alanlar başarılı sayılır.” 6.4. “Sözlü sınav” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adayların tamamı sözlü sınava alınır.
(2) Adaylar sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak Ek-1’de yer alan Sözlü Sınav Değerlendirme Formuna göre 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.
(3) Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolardan ilan edilen tüm kadrolar için sınav kurulu tarafından sözlü sınav gerçekleştirilir.
(4) Sözlü sınava katılmaya hak kazandığı halde ilan edilen sınav tarihinde sınava katılmayan adaylar sınava katılma hakkını kaybetmiş sayılır.
(5) Sözlü sınavda, Ek-1’de yer alan Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.” 6.5. “Başarı puanı ve listesi” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Sınavlarda başarılı olabilmek için 100 tam puan üzerinden yazılı sınavda en az 60, sözlü sınavda ise en az 70 puan almak şarttır.
(2) Başarı puanı; yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak üzere en yüksek puan alan adaydan başlanarak her unvan için ayrı ayrı olmak üzere tespit edilir ve başarı listesi Başkanlığın resmi internet sitesinde ilan edilerek duyurulur.
(3) Puanları eşit olan adayların atanmalarına esas sıralamalarında; a) Öncelikle toplam hizmet süresi fazla olan adaya, b) Toplam hizmet süresinin eşit olması halinde daha üst öğrenimi bitirmiş olan adaya, c) Eğitim düzeyinin eşit olması halinde üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olan adaya, öncelik verilir.
(4) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden, o dönem için duyuruda bildirilmek şartı ile en fazla asıl aday sayısı kadar aday başarı sıralamasına göre yedek olarak belirlenebilir.” 6.6. “İtiraz” başlıklı 17 nci maddesinde; “(1) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavına ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçlarına itirazlar yazılı olarak sınav kuruluna yapılır.
(2) Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavına katılacakların tespitine ilişkin itirazlar, listelerin ilanından itibaren iki iş günü içinde, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınav sonuçlarına yapılacak itirazlar ise sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içinde dilekçe ile sınav kuruluna yapılır.
(3) İtirazların evrak kaydına girmesinden itibaren; sınav kurulu, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavına katılacakların tespitine ilişkin itirazları en geç üç iş günü içinde, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınav sonuçlarına ilişkin itirazları ise sınavı yapan kurumla görüşerek en geç yirmi gün içinde sonuçlandırır ve ilgililere yazılı olarak bildirir.
(4) Sözlü sınav sonuçlarına itirazlar, sonuçların ilan edildiği tarihten itibaren en geç üç iş günü içinde sınav kuruluna dilekçe ile yapılır ve sınav kurulunca en geç yedi iş günü içinde sonuçlandırılarak ilgililere yazılı olarak bildirilir.
(5) İtiraz üzerine sınav kurulu tarafından verilecek kararlar kesindir.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; görevde yükselme sözlü sınavında kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından, başvuranın mağduriyetin makul sürede giderilmesi için sözlü sınavın yeniden yapılması hususunda tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, AFAD Başkanlığınca 2021 yılı içerisinde gerçekleştirilen ve 87 puan aldığı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği yazılı sınavına dair yapılan sözlü sınavda tarafına 72,6 puan verildiğini, sözlü sınavda tüm soruları tereddütsüz olarak cevapladığını, sınavda tüm kurallara riayet edip, tüm kriterleri
sağlamaya özen gösterdiğini, azami gayret ve fedakârlık göstererek hazırlandığı bu sınavdan asla hak etmediği böyle bir sonuçla karşılaşmış olmasının adalet duygusunun, kurumuna olan itimadının ve mesleğine dair ideallerinin sarsılmasına neden olduğunu, ölçülebilir olan sözlü kriterlerinin hangilerinden tarafına kaç puan verildiğini, tüm kriterleri en iyi şekilde sağladığı ve tüm sorulara net ve doğru cevap vermesine rağmen eksik 27,4 puanın neden ve neye göre düşürüldüğünü öğrenmek maksadıyla idaresine yaptığı itiraz başvurusunun gerekçe gösterilmeden ve açıklama yapılmadan reddedildiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, “kariyer” ve “liyakat” ilkelerini temel ilkeler arasında sayarak Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme işlemlerinin yeterlik sistemine dayandırılmasını öngörmektedir. Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de, hizmetin yetişmiş, ehil kamu
görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabileceği tabiidir. (D2D, 02/03/2016, E:2016/309, K:
2016/997; D5D 10/12/2004, E:2004/3658 ve K:2004/5187)
10. Söz konusu ilkelere matuf olarak sınıflar içinde ilerleme ve yükselme, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile kurum ve kuruluşlar tarafından çıkarılan görevde yükselmeye ilişkin yönetmelikler çerçevesinde düzenlenmiş; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
11. Başvuruya konu edilen görevde yükselme sınavı da; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla yayınlanmış olan Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri kapsamında yapılmıştır.
12. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuranın, şube müdürü unvanına atanmak amacıyla AFAD Başkanlığınca 20/02/2021 tarihinde yapılan görevde yükselme yazılı sınavı sonucunda 87 puan ile başarılı sayılarak sözlü sınava girmeye hak kazandığı; 21/06/2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda aday tarafından fanustan “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında 247 sıra numaralı, “genel kültür ve genel yetenek” alanında 143 sıra numaralı sorular çekilmiş, verilen cevaplar
Yönetmelikte yer alan kriterler doğrultusunda, sözlü sınav kurulu üyelerince ayrı ayrı değerlendirilmiş, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak başvuranın sözlü sınav puanı 72,6 olarak tespit edilmiştir.
13. Anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda 100 puan üzerinden en az 70 puan alanların başarılı sayılacağına hükmedilmiştir. Başvuranın ise sözlü sınavdan 72,6 puan alarak başarılı olduğu anlaşılmıştır. Bu şekilde yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olan başvuranın başarı puanının, Yönetmeliğin 15 inci maddesi kapsamında 79,8 olarak hesaplandığı görülmektedir. Şube Müdürlüğü başarı listesi, 100 asil ve 50 yedek adaydan oluşturulmuş; başarı listesinde en düşük puana sahip adayın 80,8 puana sahip olması nedeniyle başvuranın başarı listesinde yer alamadığı anlaşılmıştır.
14. Söz konusu Yönetmeliğin sözlü sınava ilişkin 14 üncü maddesi hükmü kapsamında; başvuran, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” (50 puan), “bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü” (10 puan), “liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu” (10 puan), “özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı” (10 puan), “genel
kültürü ve genel yeteneği” (10 puan), “bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” (10 puan) esas alınarak
Sözlü Sınav Değerlendirme Formuna göre 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek puanların verildiği; ayrıca sözlü sınav öncesinde “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında sözlü sınavda kullanılmak üzere hazırlanmış soru ve cevaplar tutanak altına alınmış olup; başvuranın “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında 247 sıra numaralı, “genel kültür ve genel yetenek” alanında 143 sıra numaralı soruları çekerek cevapladığı görülmektedir. Bunun yanı sıra, İdare tarafından yapılan açıklamadan, sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı ifade edilmiş; dolayısıyla, adayların sözlü sınav sorularına vermiş oldukları cevapların kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.
15. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
16. Birçok yargı kararında da benimsendiği üzere, Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve
E:2016/309, K: 2016/997 sayılı Kararında; “Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır… Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir… sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme
Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
17. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında da; “sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
18. Sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu kapsamda, başvuruya konu edilen sözlü sınava ilişkin “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında sözlü sınavda kullanılmak üzere öncesinde hazırlanmış soru ve cevapların tutanak altına alındığı, komisyon üyelerince verilen puanların kayda geçirildiği, bunun yanı sıra her ne kadar sözlü sınav neticesinde başvurana 72,6 puan verilerek başarılı sayıldığı anlaşılmakla birlikte; sözlü sınavda genel kültür ve bilgi düzeyini ölçmek amacıyla sorulan
sorulara verilen yanıtların kayıt altına alınmadığı, gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde verilen puanlara ilişkin herhangi bir gerekçeye de yer verilmediği anlaşılmıştır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavının mevzuata uygun yapılmış olduğu anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir. Ancak sözlü sınavda genel kültür ve bilgi düzeyini ölçmek amacıyla sorulan sorulara verilen yanıtların kayıt altına alınmadığı, gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde verilen puanlara ilişkin puanlama kriterlerinin gerekçelerinin yazılması ve bu konuda ispat kolaylığının sağlanması yukarıda yer verilen yargı kararları doğrultusunda sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını da teminen, idarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar esnasında adaya sorulan sorulara adayca verilen cevapların tutanak ile kayıt altına alınması ve ispat kolaylığı amacıyla sözlü sınavların kamera kaydıyla gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvuruya konu sözlü sınav değerlendirmesine ilişkin işlemlerinde gerekçelere yer vermemesi nedeniyle “kararların gerekçeli olması”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkeleri ile şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir
21. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlandığı, adaya sorulan soruların kayıt altına alındığı, komisyon üyelerince verilen puanların gerekçeleri ile tutanağa geçirildiği, ancak adaya sorulan sorulara adayca verilen cevapların tutanak ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan sürede Malatya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar esnasında adayların cevaplarının kamera ve tutanaklarla kayıt altına alınması ve gözlem ve kanaate dayalı değerlendirmelerde verilen puanlara ilişkin puanlama kriterlerinin gerekçelerinin yazılması yönünde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi