Görevde yükselme sınavında terminoloji karışıklığı nedeniyle itiraz ve idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranma yükümlülüğü (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/7368-S.21.11800

BAŞVURU NO : 2020/100138

KARAR TARİHİ : 07/05/2021

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

SAĞLIK BAKANLIĞI

Sınav sonucuna itiraz hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 13/11/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; 04/11/2020 tarihinde Anadolu

Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen Sağlık Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan değişikli sınavına girdiğini, söz konusu sınavın A kitapçığında 7,9,35,48 numaralı soruların yanlış olduğunu belirterek bu soruların doğru işaretlenmiş olarak kabul edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Anadolu Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen 22/12/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 11/01/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 7. Soruya ilişkin “Veritabanı yönetim sistemi, kurumsal bir veritabanı sisteminin aşağıdaki hangi iki bileşeni arasında arayüz işlevi görür?” şeklinde sorulmuş ve doğru cevap olarak “Veritabanı uygulaması ile Veritabanı” seçeneği verilmiştir. Aday doğru cevabın

“Kullanıcı ile Veri” olduğunu iddia etmektedir. Ancak Kullanıcı ile Veri arasında direkt bir arayüz bulunmamaktadır. Burada bileşenler yukarıdan aşağıya şu şekilde konumlanmaktadır: (1) Ham veri, veritabanına kayıtedilir. (2) Veritabanı, Veritabanı Yönetim Sistemi aracılığıyla yönetilir. (3) Veritabanı uygulaması, Veritabanı Yönetim Sistemi aracılığıyla Veritabanına erişerek düzenleme ve değiştirme işlemleri yapar. (4) Kullanıcı, Veritabanı uygulaması aracılığıyla yapılması gereken düzenleme ve değiştirme komutlarını verir. Soru “Veritabanı yönetim sistemi, kurumsal bir veritabanı sisteminin aşağıdaki hangi iki bileşeni arasındadır” şeklinde değil “Veritabanı yönetim sistemi, kurumsal bir veritabanı sisteminin aşağıdaki hangi iki bileşeni arasında arayüz işlevi görür” biçiminde sorulmuştur.” bu nedenle soruda ve doğru cevabında herhangi bir hata bulunmadığı,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

2.1. 9. Soruya ilişkin “Tüm ekleme-çıkarma işlemlerinin tek bir taraftan yapıldığı ve son giren ilk çıkar mantığıyla çalışan veri yapısı aşağıdakilerden hangisidir?” şeklinde sorulmuş ve doğru cevap olarak “Yığıt (Stack)” verilmiştir. İngilizce olan “Stack” kelimesi dilimize kimi kaynaklarda “yığın” kimi kaynaklarda ise

“yığıt” olarak çevrildiği için seçenekler parantez içinde İngilizce dilindeki karşılıkları ile birlikte verilmiştir. İtiraz ederek doğru olduğu iddia edilen “yığın” seçeneği parantez içinde “heap” veri yapısı ile birlikte “Yığın (Heap)” şeklinde sunulmuştur. Öte yandan doğru olarak belirlenen “Yığıt” seçeneği ise parantez içinde “Stack” veri yapısı ile birlikte verildiğinden, adayların doğru İngilizce karşılığı ile birlikte verilen “Yığıt (Stack)” seçeneğini ayırt edebilmesi gerekmektedir. Bu nedenle soruda ve belirlenen doğru cevabında herhangi bir hata bulunmamaktadır.” şeklinde olduğu,

2.2. 35. Soruya ilişkin “Veritabanında yapılan değişikliklerde oluşabilecek anormallikleri önlemek üzere kullanılan, gereksiz veriyi en aza indirgemek için verileri düzenleme işlemleri bütününe ne ad verilir?” şeklinde sorulmuştur ve doğru cevap olarak “Normal formlar” verilmiştir. Gereksiz veriyi en aza indirgemek için verileri düzenleme işlemlerinin her birine genel olarak “Normalizasyon” denir ve “Birinci

Normal Form (1NF)”, “Boyce Kodu” gibi çeşitleri bulunur. Bu işlemlerin bütününe ise “Normal Formlar” adı verilmektedir. Dolayısıyla soruda ve doğru cevabında herhangi bir hata bulunmamaktadır. 48. Soru

“Bir işletim sistemi tarafından sunulan hizmetlere erişimi sağlamak için kullanılan arayüz aşağıdakilerden hangisidir?” şeklinde sorulmuştur ve doğru cevap olarak “Sistem çağrıları” seçeneği verilmiştir. Aday ise doğru cevabın, Application Programming Interface (Uygulama Programlama Arayüzü) kelimelerinin baş harflerinden oluşan “API” kısaltması olduğunu iddia etmektedir. API ile Sistem Çağrısı arasındaki temel fark, API’nın çeşitli uygulamalar ve cihazlar arasında veri alışverişine izin veren bir dizi protokol, rutin ve işlev olması ve ilgili uygulamayı programlamak için sunulan bir arayüz iken Sistem Çağrısının, bir bilgisayar programının yürütüldüğü işletim sisteminin çekirdeğinden (kernel) bir hizmet talep ettiği durumda kullandığı düşük seviyeli programlama yöntemi olmasıdır. Soru açık olarak “işletim sistemi tarafından sunulan hizmetlere erişimi sağlamak” şeklinde sorulduğu için soruda ve doğru cevabında herhangi bir hata bulunmadığı,

2.3. 48. Soruya ilişkin “Bir işletim sistemi tarafından sunulan hizmetlere erişimi sağlamak için kullanılan arayüz aşağıdakilerden hangisidir?” şeklinde sorulmuştur ve doğru cevap olarak “Sistem çağrıları” seçeneği verilmiştir. Aday ise doğru cevabın, Application Programming Interface (Uygulama

Programlama Arayüzü) kelimelerinin baş harflerinden oluşan “API” kısaltması olduğunu iddia etmektedir.

API ile Sistem Çağrısı arasındaki temel fark, API’nın çeşitli uygulamalar ve cihazlar arasında veri alışverişine izin veren bir dizi protokol, rutin ve işlev olması ve ilgili uygulamayı programlamak için sunulan bir arayüz iken Sistem Çağrısının, bir bilgisayar programının yürütüldüğü işletim sisteminin çekirdeğinden (kernel) bir hizmet talep ettiği durumda kullandığı düşük seviyeli programlama yöntemi olmasıdır. Soru açık olarak “işletim sistemi tarafından sunulan hizmetlere erişimi sağlamak” şeklinde sorulduğu için soruda ve doğru cevabında herhangi bir hata bulunmadığı,

2.4. İlgili değerlendirmeler sonucunda sorularda bir hata bulunmadığından başvuranın itirazına ilişkin herhangi bir işlem yapılamayacağı belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,

5. Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görevde

Yükselme Sınavı” başlıklı 11 inci maddesinde; “Görevde yükselme sınavı konu başlıkları sınav duyurusunda belirtilir. Yazılı sınav, Bakanlıkça yapılabileceği gibi Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

Başkanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir. Yazılı sınavda, yüz tam puan üzerinden en az altmış puan alanlar başarılı sayılırlar.” hükmü,

6. Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sınav

Sonuçlarına İtiraz” başlıklı 18 inci maddesinde; “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılanlar, gerekçelerini belirtmek suretiyle sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içerisinde sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler. Yazılı Sınav Kurulu, itirazın intikalinden itibaren en geç on iş günü içerisinde itirazla ilgili işlemleri sonuçlandırarak, sonucunu ilgiliye yazılı olarak ya da Bakanlık internet sitesi vasıtasıyla bildirir. Yapılan sınavlarda hatalı sorulara tekabül eden puanlar eşit şekilde diğer sorulara dağıtılır.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, 04/11/2020 tarihinde Anadolu Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen Sağlık Bakanlığı

Görevde Yükselme ve Unvan değişikliği sınavına girdiğini, söz konusu sınavın A kitapçığında 7,9,35,48 numaralı soruların yanlış olduğunu belirterek bu soruların doğru işaretlenmiş olarak kabul edilmesini talep etmektedir.

8. Başvuranın Sağlık Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına ilişkin 4 adet sorunun yanlış olduğuna ilişkin itirazı neticesinde konunun teknik bilgi ve uzmanlık gerektirdiğinden bağımsız bilirkişi tarafından incelenmesine karar verilmiştir. Söz konusu 4 sorunun yeniden değerlendirilmesi amacıyla başvuru konusunda uzman ve bilirkişiliğe engel hali bulunmayan Bilgisayar Mühendisliği alanında etkin Dr. bilirkişi olarak görevlendirilmiştir.

9. Bilirkişi tarafından yapılan inceleme sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu Kurumumuza sunulmuş olup;

söz konusu bilirkişi raporunda aşağıdaki tespitlerde bulunulduğu görülmüştür:

9.1. Soru-7: Veritabanları genellikle herhangi bir veritabanı yönetim sistemi ile kontrol edilir. Özellikle kurumsal veritabanı yö netim sistemleri, veritabanı ve kullanıcılar (veya bazı programlar) arasında bir arayüz işlevi görerek kullanıcıların bilgileri yönetmesine yardımcı olur. Burada herhangi bir kurumsal

̈ veritabanı yonetim sistemindeki program (uygulama) aracılığıyla veriye erişim sağlanır. Sonuç olarak,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

kurumsal veritabanı yönetim sistemleri yapısı itibariyle değerlendirildiğinde veri ile kullanıcı arasında doğrudan bir erişim arayüzünün bulunmadığı ve verileri tutan veritabanı tablolarına erişim için bir uygulamaya ihtiyaç duyulduğu bilinmektedir. Veriye erişim için bir ara uygulamanın tanımlanması ve verileri saklayan veritabanının ilgili arayüzle kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu sebeple soru ve cevapta bir hata bulunmadığı ve adayın değerlendirmesinin yanlış olduğu düşünülmektedir.

9.2. Soru-9: Dokuzuncu soruda verilen veri yapısı İngilizce’de stack kavramına karşılık gelmektedir. Bu açıdan adayın bilişim terminolojine hakim olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak soruda İngilizce terimlerin yanına Türkçe karşılığı olduğu düşünülen ifadelerin yazılması bir karışıklığa sebep olmuştur. Çünkü Veri

Yapıları (Data Structures) gibi derslerde genellikle stack kavramına karşılık çoğunlukla yığın veya kısmen yığıt ifadeleri yazılmaktadır. Soruda B seçeneğinde Yığıt (Stack) ve C seçeneğinde Yığın (Heap) ifadeleri verilmiştir. Türk Standartları Enstitüsü’nün Bilişim Sözlüğü kapsamında hazırladığı listede stack yığın olarak verilmiştir. https://statik.tse.org.tr/upload/tr/dosya/icerikyonetimi/552/19012016170409-4.pdf

Bu terim Türkiye Bilişim Derneği (TBD)’nin hazırlamış olduğu Bilişim Terimleri Karşılıklar Sözlüğünde de aynı karşılığa denk gelmektedir. Bunun dışında bazı ders notlarında belirtilen iki duruma da denk gelinmektedir. www.baskent.edu.tr/~tkaracay/etudio/ders/prg/dataStructures/Collections/ClassStack.pdf, http://www.ee.hacettepe.edu.tr/?link=300201&lang=t&sublink=ELE411,https://acikders.ankara.edu.tr/p luginfile.php/125443/mod_resource/content/0/B%C3%B6l%C3%BCm%2012%20%E2%80%93%20Data

%20%28Veri%29%20Yap%C4%B1lar%C4%B1.pdf vs.

Bu açıklamalar ışığında sorunun doğru hazırlandığı; fakat B ve C seçeneklerindeki İngilizce-Türkçe terminoloji karışıklıklarının adayları yanıltabileceği düşünülmektedir. Bazı bilişim sözlüklerinin standartlaştırılamaması sebebiyle dokuzuncu soru seçeneklerinin yanlış yorumlanabilmesine sebep vereceği için adayın talebinin yerinde olduğu düşünülmektedir.

9.3. Soru 35: İlgili soru, yapılan itiraz ve cevaplara göre incelendiğinde kurumun verdiği yanıtın doğru olduğu anlaşılmaktadır. Bu açıdan ilgili terminoloji araştırıldığında; https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=30374,https://abs.cu.edu.tr/Dokumanlar/2015/

BL%20213/924810288_veritabani-i_ders_notu_4.pdf, ve benzeri ders notlarına göre yapılan tanımlama, soruda istenen kavramın karşılamaktadır. Bu sebeple soru ve cevap seçeneklerinde bir yanlışlık olmadığı düşünülmektedir.

9.4. Soru 48: Uygulama programlama arayüzü olan API, bileşenler arasında gerçekleşen iletişim yöntemlerini tanımlayan bir dizi protokol ve işlevleri ifade eden bir kavramdır. Örneğin; bir API, farklı uygulamalar arasında bağlantı kurulmasına yardımcı olabilmektedir. Buna ek olarak, API’ler kullanıcı temelli talepleri alıp; yapılması gerekenler konusunda bir sistemi bilgilendiren ve uygun cevabı kullanıcıya geri gönderen bir arayüzü de ifade eder. Buradaki arayüz kavramı soruda istenen arayüzden farklıdır.

Buna karşılık sistem çağrısı, bir programın işletim sisteminin çekirdeğinden hizmet talep etmesine imkan tanıyan bir yaklaşımdır. Daha genel bir ifade ile farklı sistem çağrıları işletim sistemleri tarafından servisler için sağlanan arayüzlerdir. Burada bahsedilen “işletim sistemi” kısmı bu iki kavramın farklı noktasını göstermesi açısından önemlidir. Kurumun da açıklama yaptığı gibi “işletim sistemi tarafından sunulan hizmetlere erişimi sağlamak” şeklinde bir tanımlama doğrudan sistem çağrılarını ifade edeceği için doğru cevap A seçeneğinde verilen sistem çağrıları’dır.

10. Sınav sorularına ilişkin bilirkişi değerlendirmesi sonucunda; itiraz edilen 7, 35 ve 48 No.lu sorulara ilişkin idare tarafından yapılan açıklamanın bilirkişi tarafından geçerli sayıldığı ve söz konusu soru ve doğru verilen şıkkında herhangi bir hata bulunmadığı tespitinin yapıldığı,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

10.1. İtiraz edilen 9 No.lu soru değerlendirildiğinde ise; sorunun cevap şıklarında B ve C seçeneklerindeki

İngilizce-Türkçe terminoloji karışıklıklarının adayları yanıltabileceği ve bilişim sözlüklerinin standartlaştırılamaması sebebiyle dokuzuncu soru seçeneklerinin yanlış yorumlanabilmesine yol açabileceği değerlendirilmektedir.

11. Kurumumuzca yapılan değerlendirmenin dayanağını teşkil eden bilirkişi raporu doğrultusunda; soruların iptal edilmesini doğuracak yanlış soru tespitinde bulunulmadığı ancak 9 uncu soruda cevap şıklarında adayları yanıltılabilecek şıkların olduğu anlaşılmaktadır. Başvuran tarafından 4 sorunun iptal edilmesi ve söz konusu soruların doğru sayılarak puanının tekrar hesaplanması talebinin idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir. Ancak sorular hazırlanırken kullanılan terminoloji ve kavramların soru ya da şıklarda karışıklık oluşturmayacak şekilde hazırlanmasının sınavın

“nesnel” değerlendirmesinin yapılmasını sağlayacağı idare tarafından göz önünde bulundurulmalıdır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup

Burdur İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle soruların iptali talebinin REDDİNE,

Sorular hazırlanırken kullanılan terminoloji ve kavramların soru ya da şıklarda karışıklık oluşturmayacak şekilde hazırlanması yönünde ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ANADOLU

ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr