Görevde yükselme sonrası eş durumu mazeretiyle nakil talebinin yönetmelik gereği reddi ve hukuki değerlendirme (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/11090-S.22.17041

BAŞVURU NO : 2022/3362

KARAR TARİHİ : 01/09/2022

RET KARARI

ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Yer değişikliği suretiyle atamasının yapılması talebi hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Diyarbakır Adliyesinde olarak görev yapmaktayken, Adalet Bakanlığı Personeli

Görevde Yükselme sınavında atanmaya hak kazanıp başarı puan sıralamasına göre 12/10/2021 tarihinde

Çüngüş Cumhuriyet Başsavcılığı Yazı İşleri Müdürlüğüne atandığını, eşinin Diyarbakır Dicle Üniversitesi

Hastanesinde kadrosunda çalıştığını, eşinin çocuklarla çok zorlandığını, engelli kardeşleriyle ilgilenemediğini belirterek; mağduriyetinin giderilmesi için Diyarbakır merkeze yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Adalet Bakanlığının 14/03/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın Diyarbakır Adliyesinde olarak görev yapmakta iken görevde yükselme suretiyle 08/10/2021 tarihli Olur ile Çüngüş Adliyesine yazı işleri müdürü unvanında ataması yapıldığı, buradaki görevine 12/10/2021 tarihinde başladığı, 2.2. Başvuranın 01/11/2021 tarihli dilekçesinde; eşinin Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesinde olarak görev yaptığı, eşinin Çüngüş ilçesine atanma talebinin uygun görülmediği, bu nedenle eşinin ve çocuklarının Diyarbakır il merkezinde kalmak zorunda olduğu, ayrıca dokuz kardeşinden ikisinin engelli olduğu, annesinin de yaşlı ve bakıma muhtaç olması sebebiyle Diyarbakır Adliyesine naklen atanma, olmadığı takdirde geçici görevlendirilme talebinde bulunduğu, talebine bağlı bulunduğu Diyarbakır Adli

Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 01/11/2021 tarihli ve 952 sayılı kararı ile muvafakat verilmediği,

2.3. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Atama sırası” başlıklı 22 nci maddesi, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Naklen Atama

Esasları” başlıklı 22/A maddesi ile 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri doğrultusunda; başvuranın mazeretinin önceye dayalı olması ve Çüngüş Adliyesinin beşinci bölge olması sebebi ile iki yıllık süreyi tamamlamadığı anlaşıldığından, ilgilinin talebi hakkında işlem yapılamadığı, 2.4. Öte yandan Anayasamızın “Yargı Yolu” başlıklı 125 inci maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanununun

“İdari makamların sükutu” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükümleri kapsamında ilgilinin zorunlu atamaya tabii olması nedeniyle eşinin Çüngüş ilçesine nakil talebinin reddedilmesine ilişkin işlemin iptali yönünde yargı yoluna başvurması gerektiği, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Atama sırası” başlıklı 22 nci maddesinde; “(Değişik:RG-13/4/2014-28971) (Değişik:RG-4/4/2015-29316)Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olanların atamaları, ilân edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre yapılır.

(Ek fıkra:RG-14/5/2016-29712) (Değişik fıkra:RG-1/2/2020-31026) Görevde yükselme suretiyle yazı işleri müdürlüğü, idari işler müdürlüğü, mahallî bilgi işlem müdürlüğü ve mahallî adlî sicildeki şube müdürlüğü sınavını kazananlar başarı sıralaması ve tercihlerine göre, ilan edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde, kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak atanırlar.

(Değişik:RG-4/4/2015-29316)Atanmaya hak kazandıkları kadroya ilişkin görevlere mevzuatla öngörülen süre içinde başlamayanların söz konusu atanma haklarısona erer.

Haklarında atama şartlarının kaybedilmesini gerektirecek nitelikteki eylemlerinden dolayı adlî veya idarî bir kovuşturma veya soruşturma bulunanların atamaları kovuşturma ve soruşturma sonuçlanıncaya kadar bekletilir.

(Değişik fıkra:RG-1/2/2020-31026)İlan edildiği halde ilk atama sırasında doldurulamayan kadrolara, ilgili sınav kurulunca başarılı sayılıp da ataması yapılamayanlardan; mahalli bilgi işlem müdürlüğü ve mahalli adli sicildeki şube müdürlüğü kadroları için yer sınırlaması olmaksızın, adli yargı yazı işleri ve idari işler müdürlüğü kadroları için başvurulan il, idari yargı yazı işleri ve idari işler müdürlüğü kadroları için başvurulan komisyon, diğer kadrolar için ise kadrosunun bulunduğu adalet komisyonu yetki alanıyla sınırlı kalmak kaydıyla her mahal için yeniden tercihleri alınmak suretiyle ve en yüksek puandan başlayarak atama yapılır. Başarılı sayılıp da tercihte bulunmayan atanma hakkından vazgeçmiş sayılır. Sınav sonucunda bir mahal için ilan edilen kadro sayısı kadar kazanan olmaması halinde, yazı işleri müdürlüğü ve idari işler müdürlüğü kadroları hariç olmak üzere bu kadrolara başka adalet komisyonu yetki alanında görev yapıp sınavı kazandıkları hâlde kadro yetersizliği nedeniyle ataması yapılamayan personelin atamaları yapılamaz…”

6. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin; 6.1. “Naklen Atama Esasları” başlıklı 22/A maddesinde; “(Ek:RG-14/5/2016-29712) Yazı işleri ve idari işler müdürleri zorunlu atamaya tâbi personeldir.

(Değişik fıkra:RG-1/2/2020-31026)Görevde yükselme suretiyle yazı işleri ve idari işler müdürlüğü sınavını kazananlar başarı sıralaması ve tercihlerine göre, ilân edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde, kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak atanırlar.

Atama öncesi veya sonrası herhangi bir nedenle görevi kabul etmekten vazgeçenlerin aynı sınava dayalı olarak atamaları yapılamaz.

Yazı işleri ve idari işler müdürlerinin atama ve nakil yerleri, adli yargı bakımından 19/2/1988 tarihli ve

19730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hâkimler ve Cumhuriyet Savcıları Hakkında Uygulanacak

Atama ve Nakil Yönetmeliğinde belirtilen beş bölgeye, idari yargı bakımından 19/2/1988 tarihli ve 19730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İdarî Yargı Hâkim ve Savcıları Hakkında Uygulanacak Atama

Yönetmeliğinde belirtilen üç bölgeye ayrılır.

Hizmet süreleri beşinci ve dördüncü bölgelerde en az iki, üçüncü bölgede en az üç, ikinci bölgede en az dört, birinci bölgede en az beş yıldır…” 6.2. “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(Değişik birinci fıkra:RG-8/12/2020-31328) Bu Yönetmelik kapsamındaki personel; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci, 22/A, 22/B ve 22/C maddelerindeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilirler.

…

(Ek üçüncü fıkra:RG-9/10/2010-27724) Görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı olarak nakil talebinde bulunulamaz…” 6.3. “Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atama, memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda eşinin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de Bakanlık merkez veya taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşlarında çalışıyor olması halinde, daha fazla hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, c) Eşinin, farklı kurumda çalışıyor olması ve görev yaptığı kurumun öncelikli hizmet ihtiyacının, gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle Bakanlıkça tespiti halinde eşinin görev yaptığı kurumun hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.

Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atanma isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca naklen atanma başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.

Aile birliği mazereti nedeniyle atananlar, göreve başladıkları tarihten itibaren sağlık, can güvenliği ve hizmet gereği veya deprem, yangın, sel gibi doğal afet durumları hariç olmak üzere bir yıl geçmedikçe, aile birliği mazereti nedeniyle yeniden atanamazlar.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu yer değişikliği suretiyle atanma talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Diyarbakır Adliyesinde olarak görev yapmaktayken, Adalet Bakanlığı Personeli

Görevde Yükselme sınavında atanmaya hak kazanıp başarı puan sıralamasına göre 12/10/2021 tarihinde

Çüngüş Cumhuriyet Başsavcılığı Yazı İşleri Müdürlüğüne atandığını, eşinin Diyarbakır Dicle Üniversitesi

Hastanesinde kadrosunda çalıştığını, eşinin çocuklarla çok zorlandığını, engelli kardeşleriyle ilgilenemediğini belirterek; mağduriyetinin giderilmesi için Diyarbakır merkeze yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmasını talep etmektedir.

9. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin atama sırasına ilişkin 22 nci maddesinde; görevde yükselme sınavında başarılı olanların atamalarının, ilân edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre yapılacağı; görevde yükselme suretiyle yazı işleri müdürlüğü sınavını kazananların başarı sıralaması ve tercihlerine göre, ilan edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde, kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak atanacakları düzenlenmiştir.

Anılan düzenleme kapsamında başvuranın, Diyarbakır Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı neticesinde 08/10/2021 tarihli Olur ile Çüngüş Adliyesine yazı işleri müdürü unvanında ataması yapıldığı anlaşılmaktadır.

10. Görevde yükselme suretiyle Çüngüş Adliyesi Yazı İşleri Müdürü olan başvuranın aile birliği mazereti ile Diyarbakır Adliyesine atamasının yapılması hususuna ilişkin olarak; Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin naklen atama esaslarına ilişkin 22/A maddesinde; yazı işleri müdürünün zorunlu atamaya tâbi personel olduğu; görevde yükselme suretiyle yazı işleri müdürlüğü sınavını kazananların başarı sıralaması ve tercihlerine göre, ilân edilen boş kadro sayısını geçmeyecek şekilde, kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak atanacakları; yazı işleri müdürlerinin atama ve nakil yerlerinin, adli yargı bakımından Hâkimler ve Cumhuriyet Savcıları Hakkında Uygulanacak Atama ve

Nakil Yönetmeliğinde belirtilen beş bölgeye, idari yargı bakımından İdarî Yargı Hâkim ve Savcıları

Hakkında Uygulanacak Atama Yönetmeliğinde belirtilen üç bölgeye ayrılacağı; hizmet süreleri ise beşinci ve dördüncü bölgelerde en az iki, üçüncü bölgede en az üç, ikinci bölgede en az dört, birinci bölgede en az beş yıl olarak öngörülmüştür.

11. Mazerete Dayalı Naklen Atamalara ilişkin 24 üncü maddesinde ise; bu Yönetmelik kapsamındaki personelin; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci, 22/A, 22/B ve 22/C maddelerindeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilecekleri öngörülmüş olup; görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı olarak ise nakil talebinde bulunulamayacağı düzenlenmiştir.

12. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdare tarafından yapılan açıklamada da; görevde yükselme suretiyle Çüngüş Adliyesi Yazı İşleri Müdürü olan başvuranın aile birliği mazereti ile Diyarbakır

Adliyesine atamasının yapılması hususunda; Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliğinin “Atama sırası” başlıklı 22 nci maddesi, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Naklen Atama Esasları” başlıklı 22/A maddesi ile 24 üncü maddesinin üçüncü

/

fıkrası hükümleri doğrultusunda, başvuranın mazeretinin önceye dayalı olması ve Çüngüş Adliyesinin beşinci bölge olması sebebi ile iki yıllık süreyi tamamlamadığı anlaşıldığından, ilgilinin talebi hakkında işlem yapılamadığı ifade edilmiştir.

13. Devlet memurlarının bir takım mazeretler çerçevesinde başka yerde görevlendirilme konusunda talep hakları var ise de buna ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlanması, insan kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.

14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görevde yükselme sınavı suretiyle

Çüngüş Adliyesine Yazı İşleri Müdürü olarak atandığı, yazı işleri müdürünün zorunlu atamaya tâbi personel kapsamında olduğu, söz konusu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda başvuranın mazeretinin önceye dayalı olması ve Çüngüş Adliyesinin beşinci bölge olması sebebi ile iki yıllık görev süresini tamamlamadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda; anılan Yönetmelik hükümleri kapsamında başvuranın Diyarbakır iline naklen atanma talebinin reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Adalet Bakanlığının tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi