|
ÖZET: Başvuran, Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak gerçekleştirdiği Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü sınavında başarısız sayılmasını, yazılı sınavda elde ettiği yüksek puana rağmen, iptal edilmesi talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Başvuran, sözlü sınavda diğer adaylara göre daha iyi bilgi ve beceriye sahip olduğunu iddia ederek, sınavın tarafsız ve eşitlik ilkesine uygun yapılmadığını öne sürmüştür.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazını değerlendirirken, sözlü sınavın mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini, değerlendirme kriterlerinin belirli ve objektif olduğunu, ayrıca sınav sonuçlarının puanlama sistemine dayandığını belirtmiştir. Sınavda verilen puanların, her bir kurul üyesinin değerlendirmeleriyle belirlendiği ve başvuranın puanının 70’in altında kalarak başarısız sayıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının iptal edilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavlarda şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerine uygun olarak, verilen puanların gerekçelerinin tutanak altına alınması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, kamu hizmetlerinde liyakat ve kariyer ilkelerinin önemini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13645-S.23.21564
BAŞVURU NO : 2023/12758
KARAR TARİHİ : 25/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü sınavında başarısız sayılması işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 08/08/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Milli Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı
bünyesinde evrak işleri memuru (VHKİ) olarak çalıştığını, 2022 yılında Devlet Memurları Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına girerek Uzman Memur branşında ikinci olduğunu ancak
29.12.2022 tarihinde icra edilen sözlü sınavda 52,60 puan verilerek başarısız olduğunu, sonuca süresi
içerisinde itiraz ettiğini, itirazının 18.01.2023 tarihli yazı ile reddedildiğini, Uzman Memur kadrosunda 27 adet kadro tahsis edildiğini ve 105 kişinin başarılı olduğunu, yazılı sınavda ikinci olmasına rağmen sözlü sınavda başarısız sayılacak şekilde puanının özellikle hesaplandığına dair kuvvetli şüphelerinin bulunduğunu, bilgi, beceri, tecrübe ve mesleki yeterlilik olarak diğer adaylardan daha iyi olduğunu, mülakat merciinin adaylara eşit ve tarafsız yaklaşmadığını ifade ve iddia etmektedir. Başvuran sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, Millî Savunma Bakanlığına 14/08/2023 tarihli
ve S. yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Kurumumuza Kara Kuvvetleri Komutanlığı
Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 31/08/2023 tarih ve E. sayılı ile yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2022 yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, Millî Savunma Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, Millî Savunma
Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarını Görevde
/
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 19/12/2022 tarihli ve E. sayılı Uygulama Emri doğrultusunda icra edildiği,
2.2) Başvuranın Kara Kuvvetleri Komutanlığı Şube Müdürlüğünde evrak işleri memuru
(V.H.K.İ) olarak görev yaptığı, lisans mezunu olduğu ve disiplin cezasının bulunmadığı,
2.3) Mülakat sınavını yapan sözlü sınav komisyonunun Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
işlemlerini düzenleyen Yönetmelik’in değişmeden önceki hali olan Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay
Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarını Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmelik’in “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 14’üncü maddesi c fıkrası “Kuvvet
Komutanlıklarında Personel Başkanı veya görevlendireceği personelin başkanlığında, atama veya temin işleminden sorumlu daire başkanı veya görevlendireceği personel, Adli Müşavir veya görevlendireceği personel, memur işlemlerini yürüten şube müdürü ile Personel Başkanınca belirlenecek bir üyeden olmak üzere toplam beş kişiden oluşur”. hükmü kapsamında 27/07/2022 tarihli ve sayılı yazı ile belirlendiği, söz konusu yazı 27/07/2022 tarihinde yayımlandığı, güncellenen yeni Millî Savunma
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ise 28/10/2022 tarihli Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, söz konusu Yönetmelik’in güncellendiği tarihte 2022 yılı
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınav sürecinin başlamış olduğundan bu sürecin hangi
Yönetmelik kapsamında yürütüleceğine ilişkin Millî Savunma Bakanlığından (MSB) görüş sorulduğu, MSB tarafından ilgili Yönetmelik’in güncellenmeden önceki hali olan Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarını Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmelik kapsamında oluşturulan sınav kurulu tarafından yürütülmesinin gerektiğinin bildirildiği, bu nedenle Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü Sınavının 19/12/2022 tarihli ve
E. sayılı Uygulama Emri yazısı ile belirlenen kurul tarafından yürütüldüğü, Uygulama Emri ve görüş yazılarının Ek’te sunulduğu,
2.4) Adaylara yöneltilecek sorular ve cevapları “Mevzuat/Kurum Kültürü Soru Kitapçığı, Branş/Alan Soru
Kitapçığı (Unvan Değişikliği Sınavına yönelik) ve Genel Kültür Soru Kitapçığı” şeklinde kitapçıklar halinde önceden hazırlandığı, adayların içerisinde soru numaraları ve soruların yazılı olduğu zarflardan kura çektirilerek soruları kendilerinin belirlediği, soruların yazılı olduğu kağıtlara isim ve soy isimlerini yazıp imzalarını attıkları ve soru kağıtları önlerinde olacak şekilde belirledikleri soruları sözlü olarak cevaplandırdıkları, adaylara yöneltilen sorular ve cevapları kitapçık halinde sınav kurulu üyelerinin önünde hazır bulundurulduğu, sınav kurulu üyelerinin adayların çektikleri soruların numaralarını önlerinde bulunan
“Sınav değerlendirme formunun” sağ üst köşesinde bulunan “Soru No” bölümüne yazdıkları (örneğin; başvuranın çektiği soru numaraları “M350, M315, G164” şeklinde ilgili bölüme yazıldığı), sınav kurulu üyelerinin adayların sözlü olarak vermiş olduğu cevapları, önlerindeki doğru cevaplar ile karşılaştırarak ve adayların cevaplama esnasındaki davranışlarını, gayretlerini de dikkate alarak değerlendirdiği ve takdir hakları çerçevesinde puanlama yaptıkları, başvuran tarafından sorulara sözlü olarak verilen cevapların her bir kurul üyesi tarafından ayrı ayrı değerlendirilerek, değerlendirme sonuçlarının puan olarak “Sınav değerlendirme formuna” kaydedildiği ve bu formların kurul başkanı ve üyeleri tarafından imzalandığı, sınavı tamamlanan personelin salondan ayrıldıktan sonra Sınav değerlendirme formlarının üyeler tarafından Kurul Başkanına teslim edildiği ve üyelerin vermiş olduğu puanların “Sınav sonuç formuna” aktarılarak aritmetik ortalama usulü ile sözlü sınav puanının belirlendiği ve “Sınav sonuç formu” kurul başkanı ve üyeleri tarafından imzalandığı,
2.5) Başvuranın sözlü sınavda seçmiş olduğu 3 sorunun puanlandırılmasının; güncellenen Millî Savunma
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesi 7’nci fıkrasında yer alan hüküm doğrultusunda “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” kriterinden her biri 25 puan olmak üzere 2 adet Mevzuat/Kurum kültürü ve “Genel kültürü ve genel yeteneği” kriterinden de 10
/
puan değerinde bir Genel Kültür sorusu olacak şekilde 19/12/2022 tarihli ve E. sayılı yazı ile belirlendiği, başvurana ait “Sınav değerlendirme formları” ve “Sınav sonuç formunun” Ek’te sunulduğu,
2.6) Başvuranın vermiş olduğu cevaplar için yazılı tutanağın tutulmadığı, sözlü sınav sürecinin teknolojik
imkanlar ile kayıt altına alınmadığı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, Millî Savunma Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliği, Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet
Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarını Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde adayların verdiği cevapların tutanak altına alınması veya teknolojik imkanlarla kayıt edilmesine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, başvuranın başarısının tamamen sözlü sınavda göstermiş olduğu performans üzerinden değerlendirildiği,
2.7) Şikayete konu 2022 yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü Sınavının mevzuata ve hukuka
uygun olarak icra edildiği, sınava giren her personele eşit ve tarafsız alarak yaklaşıldığı, personelin almış oldukları puanlara göre sıralamaları oluşturularak kazananların belirlenen kadrolara atamalarının yapıldığı ve bu sürecin bu şekilde tamamlandığı, yukarıda gerekçeleri açıklandığı üzere başvuranın talebinin karşılanabilir olmadığının değerlendirildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın;
3.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memuru Kanunu’nun,
5.1) “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini,
atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”,
5.2) “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma:
A) (Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır. Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,
5.3) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan
memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir. I – GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI: Bu Kanunun
kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel İdare Hizmetleri sınıfını teşkil eder”.
6) 18/04/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliği’nin,
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.); “Bu Yönetmeliğin amacı,
liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; a) Görevde
yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları, …ifade eder.”,
6.3) “Sınav Şartı” başlıklı 8’inci maddesinde; “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle
atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.”
6.4) “Sözlü Sınav” başlıklı 12/A maddesinde; “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak
üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. (2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 6.5)“Başarı Sıralaması” başlıklı 12/B maddesinde; “ Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir. Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir. Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir.”,
6.6) “Görevde yükselme yönetmelikleri” başlıklı 15’inci maddesinde (Değişik birinci fıkra: 6/5/2013
2013/4957 K.); “Belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için
İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet
Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler. Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet
Personel Başkanlığı yetkilidir.”
/
6.7) Geçici 5’inci maddesinde (Ek : 21/5/2000 – 2000/1231 K.); “Milli Savunma Bakanlığı,
Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapanların görevde yükselme niteliğindeki atamaları, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde kendi mevzuatlarına göre çıkaracakları yönetmeliklere göre yapılır
7) 28/10/2022 tarihli ve 31997 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanan Millî Savunma Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin,
7.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde (Değişik: RG-28/10/2022-31997); “Bu Yönetmeliğin amacı;
liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Millî
Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlarda 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan Devlet memurlarının, görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir”.
7.2) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde (Değişik: RG-28/10/2022-31997); “Bu Yönetmelik;
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
7.3) “Unvan değişikliği sınavı” başlıklı 13/A maddesinde (Değişik: RG-28/10/2022-31997); “Bu
Yönetmelik kapsamındaki personelin, en az ortaöğrenim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu elde edilen unvanlara ilişkin görevlere atanmaları, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısına göre gerçekleştirilir. Unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir. Unvan değişikliği sınavları, belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yazılı ve sözlü olarak Bakanlık tarafından yaptırılır ve bu sınavlara katılacaklarda, kurumda veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. Unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere, kurumun kendi personeli başvurabilir. Unvan değişikliği yazılı sınavında yüz puan üzerinden en azaltmış puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda kopya çekenler, kopya verenler veya bunlara teşebbüs edenler ile sınav kâğıtlarına belirtici işaret koyanlar sınav salonundan çıkarılır ve düzenlenecek bir tutanakla sınav kâğıtları geçersiz sayılır. Ayrıca bu kişiler hakkında disiplin işlemi de uygulanır. Yapılan yazılı sınavda, istenilen başarı puanından az olmamak kaydıyla, en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. Sözlü sınavda ilgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak değerlendirilir.
Sınav kurulunun her bir üyesi adayları (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Her bir üyenin adaya yüz tam puan üzerinden toplamda kaç puan verdiği hesaplanır. En son bütün üyelerin yüz tam puan üzerinden vermiş oldukları bu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır. Bu Yönetmelik kapsamındaki
/
personelden doktora öğrenimini bitirmiş olanlar, unvan değişikliği sınavına katılmaksızın öğrenimle elde edilen görevlere atanabilirler”.
7.4) “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 14’ üncü maddesinde (Değişik:RG-28/10/2022-31997);
“Bakanlıkça yapılacak veya yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme veya unvan değişikliği işlemlerini yürütmek üzere sınav kurulu teşkil edilir. Sınav kurulu; a) Sadece Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı kadrolarına yönelik yapılacak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı için Personel Genel
Müdürünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısı onayıyla; içlerinden birinin başkan olarak görevlendirileceği ve Personel Genel Müdürlüğü ve Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden en az birer üyeden olmak üzere, b) Kurumlardan birinin veya birden fazlasının kadrolarına yönelik yapılacak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı için ise Personel Genel Müdürünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısı onayıyla; içlerinden birinin başkan olarak görevlendirileceği Bakanlıktan üç, sınavı yapılacak ilgili kurumlardan iki üye olmak üzere, toplam beş kişiden oluşur. Gerekli görülmesi durumunda aynı şekil ve usulle yedek üyeler belirlenir.
Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına alınacak personelden, lisansüstü hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar. Sınav kurulunun başkan ve üyelerinin görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üye veya üyeler görevlendirilir. Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür. Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır. Kurulun sekretarya hizmetleri Personel Genel Müdürlüğünce yürütülür. Ancak müşterek sınav kurulu teşkil edilmesi halinde listelerin Personel Genel Müdürlüğüne gönderilmesine kadar geçen sürecin sekretarya hizmetlerini ilgili kurumun personel birimleri yürütür.”
7.5) “Başarı sıralaması” başlıklı 16’ncı maddesinde (Başlığı ile birlikte değişik: RG-21/3/2014- 28948)
(Değişik fıkra:RG-28/10/2022-31997); “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlık resmi internet ve intranet sitesinde ilan edilir. Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, (Mülga ibare:RG-28/10/2022-31997) ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir.”,
7.6) “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 17’ nci maddesinde (Yeniden düzenleme:RG-28/10/2022-
31997); “Sınava katılanlar, gerekçelerini belirtmek suretiyle sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler. Görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavına katılacakların tespitine ilişkin itirazlar, listelerin ilanından itibaren iki iş günü içinde, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınav sonuçlarına yapılacak itirazlar ise sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içinde dilekçe ile sınav kuruluna yapılır. İtirazların evrak kaydına girmesinden itibaren; sınav kurulu, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği sınavına katılacakların tespitine ilişkin itirazların geç üç iş günü içinde, görevde yükselme ve/veya unvan değişikliği yazılı sınav sonuçlarına ilişkin itirazları ise sınavı yapan kurumla görüşerek en geç yirmi gün içinde sonuçlandırır ve ilgililere yazılı olarak bildirir. Sözlü sınav sonuçlarına yapılan itirazlar ise sonuçların açıklanmasından itibaren en geç yedi gün içinde sekretarya hizmetinden sorumlu birime yapılır. İtiraz, sorumlu sınav kurulu tarafından değerlendirilir ve sonuç itirazın yapıldığı tarihi takip eden en geç on iş günü içinde ilgiliye yazılı olarak tebliğ edilir”.
7.7) “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanma” başlıklı 18’inci maddesinde (Başlığı
ile birlikte değişik: RG-21/3/2014-28948) (Değişik: RG-12/11/2014-29173); “Atanmaya hak kazanan personel, görevde yükselme ve unvan değişikliği için ayrı ayrı hazırlanan başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip, en yüksek puandan başlamak üzere belirlenerek başarı puanlarına göre atanır.
(Değişik ikinci fıkra: RG-28/10/2022-31997) Bakanlık tarafından, kurumun talebi ile tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre ataması yapılır. Başarı puanlarında eşitlik olması halinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, başarı sıralaması belirlenir. Duyurulan kadrolardan; a) (Değişik: RG:11/2/2016-29621) Atanma şartlarını taşımadıkları için sınavların geçersiz sayılması veya bu sebeple atamaların iptal edilmesi, atanılan göreve geçerli bir mazeret olmaksızın süresi içinde başlanmaması ya da atanma hakkından vazgeçilmesi, tercih alınması durumunda tercih yapılmaması, b) Emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvanlı kadrolara ya da başka bir kuruma naklen atanma, sebepleriyle boş kalan veya boşalanlara, başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvanlı kadro için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar, 16’ncı maddeye göre (Mülga ibare:RG-28/10/2022-
31997) belirlenmiş olması halinde yedekler arasından başarı sıralamasına göre atama yapılabilir.
Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına herhangi bir sebeple katılmayanlar ile başarısız olan veya yedeklerden başarı sıralamasının ilan edildiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere, aynı unvan için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar atanmamış olanlar ya da atanma haklarından herhangi bir sebeple feragat edenler, aynı unvanlı kadrolara yapılacak atamalar için bu Yönetmelikte öngörülen bütün usul ve esaslara tabidir”.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda; Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği yazılı sınavında uzman memur branşında ikinci olmasına rağmen sözlü sınavda başarısız sayıldığını, bilgi, beceri, tecrübe ve meslek yeterlilik olarak diğer adaylardan daha iyi olduğunu belirterek sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.
10) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükmü uyarınca 23.07.1965 tarihli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Kanun ile Yasama yetkisinin asliliği ilkesi gereği, devlet memurlarının hizmet şartları, yetiştirilmesi, ilerlemesi, yükselmesi ve sorumlulukları gibi konular düzenlenmiştir. Kanunda sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkesi gibi personel rejiminin ilkeleri bulunur. Böylece hizmetleri sınıflara ayırarak verimliliği artırmak, personel istihdamında yatay ve dikey hareketliliği gerçekleştirmek, devlet yönetiminde esneklik sağlanmak amaçlanmıştır.
11) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların,
kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. 657 sayılı Kanun’un 3/C maddesi gereğince liyakat; devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. Bu yönüyle ilke kamu hizmetlerine girişte fırsat eşitliğini, kanun önünde eşitliği ve memur güvenliğini sağlar.
12) Liyakat ilkesi, kamu hizmetlerinde görev alacak personelin, göreve alınmasında, ilerleme ve
yükselmesinde, yer değiştirmesinde, görevden uzaklaştırılmasında ve görevin sona erdirilmesinde, tüm hizmet ve şartlarda ehliyetin esas alınmasını gerektirir. İlke, herkesin kamu hizmetine giriş ve ilerleyişinde yetenek ve başarısını ön planda tutar. Kamu hizmetini yerine getirme görevini ehil olanlara teslim eder. Bu ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi olduğu açıktır.
13) Söz konusu ilkelere matuf olarak sınıflar içinde ilerleme ve yükselme, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile Kurum ve Kuruluşlar tarafından çıkarılan görevde yükselmeye ilişkin yönetmelikler çerçevesinde düzenlenmiş; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
14) Somut olayda Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin sözlü sınava ilişkin yukarıda
yer verilen ilgili hükümlerindeki değerlendirme kriterleri ile aynı olacak şekilde İdare tarafından 2022 Yılı
Devlet Memurları Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü Sınav Değerlendirme Formu hazırlanmış olup; buna göre, sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan) ve bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan)
esas alınarak yüz tam puan üzerinden, adayın değerlendireceği belirtilmektedir. Söz konusu değerlendirme formlarının incelenmesinden adaya 5 kişiden oluşan sınav kurulu tarafından her bir kurul üyesinin vermiş olduğu puanların ve aritmetik puan ortalamalarının yer aldığı, bu puanların adayın seçmiş olduğu
Mevzuat/Kurum Kültürü, Genel Kültür ve Branş/Alan Soru Kitapçığından (M350, M315, G164)
yöneltilerek değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
15) İdareden gelen bilgi ve belgelerden; başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavla ilgili olarak sınav
kurulunun mevzuata uygun olarak teşkil edildiği, sınav kurulu tarafından adaylara sorulan soruların doğru cevaplarının sözlü sınav öncesinde hazırlandığı ve her bir sınav kurulu üyesinin önünde bu doğru cevapların bulunduğu, adayların sorulan sorulara vermiş olduğu cevaplara, sınav kurulu tarafından değerlendirme formunun üzerine soru numarası yazılmak marifetiyle puanlama yapıldığı ve başvuranın puanının başarılı sayılabilmek için gereken 70 puanın altında kaldığı, dolayısıyla mevzuatta belirtilen sözlü sınav kriterleri uyarınca yapılan puanlama neticesinde başvuranın başarısız sayıldığı ifade edilmiştir.
16) Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve E:2016/309, K: 2016/997 sayılı kararında; “Kamu
hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır. (… ) Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir. (…) sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” yönünde tespit ve değerlendirmeler bulunmaktadır.
17) Benzer şekilde Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararında da; “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
18) Başvuranın sözlü sınav esnasında doğru cevapları öncesinde hazırlanmış sorulara ilişkin verdiği
yanıtların, idare tarafından belirlenen usul ve esaslar kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen puanların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür. Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda yer alan
6 konu başlığını değerlendirecek şekilde sözlü sınavda sorulacak sorulara ilişkin adayların sözlü sınavda
seçmiş oldukları kapalı zarflardan doğru cevapları öncesinde hazırlanmış soruların yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adaylar tarafından belirlendiği, adayların verdikleri cevaplara her bir komisyon üyesince takdir edilen puanların değerlendirme formuna kaydedildiği, diğer yandan, sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.
19) Ayrıca İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise,
komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme formlarındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
̈
20) Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın katılmış olduğu Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği sözlü sınavının mevzuata uygun yapılmış olduğu, sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının iptal edilmesi talebinin reddedilmesi, İdarenin bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “sorulan sorulara adayların vermiş olduğu cevapların tutanak altına alınarak verilen puanların gerekçelendirilmesi” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
̇
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına Iliş kin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş̧ olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idareden istenilen bilgi ve belgelerin suresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul surede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvuruya
̈ ̈ konu sozlu sınav değerlendirmesine ilişkin işlemlerinde gerekçelere yer vermemesi nedeniyle “kararların gerekçeli olması”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkesine uymadığı anlaşılmış̧ olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
22) Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması,
sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirilmediği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KSMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Başvuranın, sözlü sınavının iptal edilmesi talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde MİLLİ SAVUNMA
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi