Görevde yükselme sözlü sınavında objektif olmayan değerlendirme kriterleri kariyer ve liyakat ilkelerine aykırılık teşkil eder mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/14928-S.22.22857

BAŞVURU NO : 2022/9676

KARAR TARİHİ : 18/11/2022

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI

Görevde yükselme sözlü sınavına itiraz hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 08/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, İlçe Halk Kütüphanesi Müdürlüğünde Bilgisayar İşletmeni olarak görev yaptığını,

28.11.2021 tarihinde şef ve memur unvanlı kadrolar için düzenlenen görevde yükselme ve unvan değişikliği

yazılı sınavı neticesinde 18.03.2022 tarihinde mülakata alındığını, sözlü sınav komisyonunun sorularına doğru yanıtlar verdiğini, ancak yazılı ve sözlü sınav sonucuna göre 36. yedek olarak sıralamada yer alabildiğini, idarece mülakattan kaç puan aldığının bildirilmediğini, sınavda komisyon üyelerince herhangi bir tutanak tutulmadığını, sınavın usulüne uygun bir şekilde yapılmadığını, yazılı sınav sonucunu liste halinde yayımlayan idarenin sözlü sınav sonuçlarını açıklamaktan kaçınması ve bilgi edinme başvurularının kararlı bir şekilde reddedilmesinin bazı adaylara hukuka aykırı olarak iltimas yapıldığı ve bu durumun gizlenmeye çalışıldığı izlenimi yarattığını belirterek; 16-31.03.2022 tarihleri arasında şef unvanlı kadrolar için hukuka aykırı olarak yapılan sözlü sınavın tümden iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Kültür ve Turizm

Bakanlığının 26/08/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Merkez ve taşra teşkilatı personelinin Şef kadrolarına atanması amacıyla Görevde Yükselme Sınav

Kurulunca 16-31.03.2022 tarihleri arasında gerçekleştirilen sözlü sınava 18.03.2022 tarihinde katılan başvuranın, sözlü sınav sorularına ilişkin değerlendirme formları, tutanaklar ve ilgili belgelerin ekte sunulduğu, 2.2. Başvurana yöneltilen sözlü sınav soruları ve verilen cevapların sınav esnasında sözlü sınav değerlendirme formlarına işlendiği, 2.3. Sözlü sınav esnasında görsel kayıt yapılmamış olup, sınav kurulu tarafından adaylara sorulan sorular ile sözlü sınavda verilen cevapların adayların sözlü sınav değerlendirme formlarına işlendiği,

2.4. Başvuruya konu sözlü sınav sonuçlarının adayların e-devlet aracılığıyla giriş yaptığı Bakanlık Sınav

Başvuru Sistemi aracılığıyla ilan edildiği, 2.5. Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında oluşturulan sözlü sınav kurulu üyelerine ait bilgilerin ekte sunulduğu, 2.6. 9-21.04.2022 tarihinde ilan edilen yazılı ve sözlü sınav sonuçlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, sözlü sınav sırasında adaylara sorulan sorular ve adaylar tarafından verilen yanıtların tüm komisyon üyelerince tek tek formlarla kayıt altına alındığı, 2.7. Sözlü sınavda komisyon üyelerinin adayları değerlendirdikleri başarı puanlarının aritmetik ortalamasının alındığı ve başvuranın yazılı ve sözlü puan ortalamasının başarılı sayılabilmek için gerekenin (70 puan) altında kaldığı, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde, “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:…

Kariyer:

B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.

Liyakat:

C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”, 6. 18/04/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Sözlü sınav” başlıklı 12/A maddesinde; “(Ek : 6/5/2013-2013/4957 K.) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

7. 03/06/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kültür ve Turizm Bakanlığı

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7.1. “Sözlü sınav duyurusu ve sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Yazılı sınavda başarılı olup en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.

(2) Sözlü sınav tarihi, yeri ve sınava ilişkin diğer hususlar sınavın yapılacağı tarihten en az onbeş gün önce

Bakanlık internet sitesinde duyurulur.

(3) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yapılan değerlendirmeye göre verilen puanlar tutanağa geçirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 7.2. “Sınav sonuçlarının duyurulması” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Sınav kurulu, yazılı sınav sonuçlarını kendisine intikalettiği tarihten itibaren beş iş günü, sözlü sınav sonuçlarını ise sınav bitim tarihini izleyen onbeş iş günü içerisinde Bakanlık internet sitesinde ilan eder.”

hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; görevde yükselme sözlü sınavında kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından, başvuranın mağduriyetin makul sürede giderilmesi için sözlü sınavın yeniden yapılması hususunda tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, İlçe Halk Kütüphanesi Müdürlüğünde Bilgisayar İşletmeni olarak görev yaptığını,

28.11.2021 tarihinde şef ve memur unvanlı kadrolar için düzenlenen görevde yükselme ve unvan değişikliği

yazılı sınavı neticesinde 18.03.2022 tarihinde mülakata alındığını, sözlü sınav komisyonunun sorularına doğru yanıtlar verdiğini, ancak yazılı ve sözlü sınav sonucuna göre 36. yedek olarak sıralamada yer alabildiğini, idarece mülakattan kaç puan aldığının bildirilmediğini, sınavda komisyon üyelerince herhangi bir tutanak tutulmadığını, sınavın usulüne uygun bir şekilde yapılmadığını, yazılı sınav sonucunu liste halinde yayımlayan idarenin sözlü sınav sonuçlarını açıklamaktan kaçınması ve bilgi edinme başvurularının kararlı bir şekilde reddedilmesinin bazı adaylara hukuka aykırı olarak iltimas yapıldığı ve bu durumun gizlenmeye çalışıldığı izlenimi yarattığını belirterek; 16-31.03.2022 tarihleri arasında şef unvanlı kadrolar için hukuka aykırı olarak yapılan sözlü sınavın tümden iptal edilmesini talep etmektedir.

10. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, “kariyer” ve “liyakat” ilkelerini temel ilkeler arasında sayarak Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme

işlemlerinin yeterlik sistemine dayandırılmasını öngörmektedir. Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de, hizmetin yetişmiş, ehil kamu

görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabileceği tabiidir. (D2D, 02/03/2016, E:2016/309, K:

2016/997; D5D 10/12/2004, E:2004/3658 ve K:2004/5187)

11. Söz konusu ilkelere matuf olarak sınıflar içinde ilerleme ve yükselme, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile kurum ve kuruluşlar tarafından çıkarılan görevde yükselmeye ilişkin yönetmelikler çerçevesinde düzenlenmiş; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

12. Başvuruya konu edilen görevde yükselme sınavı da; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla yayınlanmış olan Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliği hükümleri kapsamında yapılmıştır.

13. İdare tarafından yapılan açıklamada; başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavla ilgili olarak sınav kurulunun mevzuata uygun olarak teşkil edildiği, sözlü sınav esnasında görsel kayıt yapılmadığı, sınav kurulu tarafından adaylara sorulan sorular ile verilen cevapların adayların sözlü sınav değerlendirme formlarına işlendiği, sözlü sınavda komisyon üyelerinin adayları değerlendirdikleri başarı puanlarının aritmetik ortalamasının alındığı ve başvuranın puanının başarılı sayılabilmek için gerekenin (70 puan)

altında kaldığı, dolayısıyla mevzuatta belirtilen sözlü sınav kriterleri uyarınca yapılan puanlama neticesinde başvuranın başarısız sayıldığı ifade edilmiştir.

14. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

15. Kurumumuz iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, sözlü sınav öncesinde soruların hazırlanarak başvurana bu soru havuzundan soruların yöneltildiği anlaşılmakla birlikte; soruların belirlenme biçimine ilişkin olarak İdare tarafından açıklama yapılmadığı, dolayısıyla adayların kapalı zarf içerisinden soruları rastgele seçme uygulamasının gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır. Bu uygulamanın yapılmaması iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerinin ihlali anlamına gelmekte ve aynı zamanda da sınavın hukuki açıdan denetlenebilirliğini sınırlandırmaktadır.

16. Birçok yargı kararında da benimsendiği üzere, Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve

E:2016/309, K: 2016/997 sayılı Kararında; “Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır… Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir… sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme

Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak

değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.

17. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında da; “sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.

18. Sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir.

19. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; Şef görevde yükselme sınavı kadroları 30 merkez ve 90 taşra teşkilatı olmak üzere ilan edilmiş; yazılı sınav sonucunda başvuranın 86 puan ile başarılı olduğu, yazılı sınav başarı sıralamasının ise 131. olduğu; yapılan sözlü sınavda ise komisyon üyelerinin adayları değerlendirdikleri başarı puanlarının aritmetik ortalamasının alındığı ve başvuranın sözlü puanının başarılı sayılabilmek için gerekenin (70 puan) altında kaldığı, yazılı ve sözlü sınavın nihai sonucuna göre 36. yedek olarak sıralamada yer alabildiği anlaşılmıştır. Sözlü sınav komisyon üyelerinin değerlendirme formları incelendiğinde ise başvurana; 3 üye tarafından 66 puan, 2 üye tarafından 64 puan verildiği görülmektedir.

20. Başvuruya konu sözlü sınav ile ilgili olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde kurul üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda yüz üzerinden toplam en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı belirtilmiştir. Sözlü sınav sonucu, Bakanlık internet sitesinden her adayın kendi kimlik numarası ve sicil numarası ile sadece kendisine ait sıralamasını öğrenebildiği şekilde bildirilmiş olup; bu bildirim yönteminde adaylar diğer adayların puanlarını ve sıralamasını liste halinde göremedikleri gibi, kendilerine ait sözlü puanları da yayınlanmamıştır. İdarenin sınav sonuçlarını bu şekilde bildirmesinin şeffaflık ilkesi ile bağdaşmadığı değerlendirilmektedir. İdareden temin edilen belgeler incelendiğinde, başvuranın sözlü puanının belirtilmediği; sözlü sınav komisyon üyelerinin değerlendirme formlarından üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle başvuranın sözlü sınav puanının 65 civarında olduğu görülebilmektedir. Dolayısıyla Yönetmelik hükmü kapsamında, başvuranın sözlü sınav puanı 70’in altında olduğu için başarısız sayıldığı anlaşılmaktadır.

21. Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin sözlü sınava ilişkin yukarıda yer verilen ilgili hükümlerindeki değerlendirme kriterleri ile aynı olacak şekilde İdare tarafından sözlü sınav değerlendirme formu hazırlanmış olup; buna göre, sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; 1. Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan); 2. Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan); 3. Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan); 4. Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan); 5. Genel kültürü ve genel yeteneği (25 puan); 6. Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan) esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilmiştir. Söz konusu değerlendirme formlarının incelenmesinden; en yüksek puan oranı ile (25 puan) “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” bölümü için 4 adet soru yöneltilerek bu bölümün toplam 25 puan üzerinden

değerlendirildiği; ancak yine aynı şekilde puanlamada büyük bir oranı oluşturan “genel kültürü ve genel yeteneği” (25 puan) bölümünde ise sadece 1 adet genel kültür sorusu yöneltilerek değerlendirildiği; bu alanda yöneltilen 1 adet genel kültür sorusuna ise başvuranın cevap veremeyerek “0” puan aldığı gözlemlenmiştir.

22. Liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla

İdarenin bu amaca uygun sınav değerlendirme ölçütleri oluşturması beklenmektedir.

23. Sözlü sınavın objektifliğini ve güvenirliğini artıracak şekilde belirlenen kriterler çerçevesinde daha hassas değerlendirme sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu anlamda puanlamanın önemli bir oranını oluşturan bir bölüm için sadece 1 adet soru yöneltilmesi ile objektif ve bilimsel değerlendirme kriterlerinden uzaklaşılmakta ve değerlendirmenin güvenirliğini zayıflatmaktadır.

Zira tesadüfi sonuçlardan arınırlık derecesi arttıkça sınavın ve değerlendirmenin güvenirliği artmakta; dolayısıyla soru sayısı arttıkça sınavın güvenirliği ve objektifliği de artacaktır.

24. Adaya sadece 1 adet soru yöneltilerek genel kültürü ve genel yeteneğinin ölçülmeye çalışılması; uzun yıllar kamu personeli olarak çalışarak belirli deneyime sahip ve görevde yükselme yazılı sınavında belirli bir grup içerisinden seçilerek başarılı olmuş, girmiş olduğu sözlü sınavda bilgi düzeyinin ölçüldüğü sorularda 25 puan üzerinden ortalama 16 puan ve diğer bölümlerin her birinden tam puan almış bir kamu personelinin genel yetenek ve genel kültürünün “0” olarak puanlandırılması hayatın olağan akışına da uygun düşmemektedir.

25. Sınavın bu şekilde tesadüfi sonuçlara açık olduğu ve dolayısıyla sınavın güvenirliğinin zayıf olduğu aşikardır. Bu anlamda, İdare tarafından yapılan sözlü sınavın, yeterli duyarlılıkta değerlendirme ölçütlerinden uzak ve dolayısıyla objektiflik, liyakat ve kariyer ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir. İdarenin liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine yönelik yapmakta olduğu sözlü sınavlarda objektiflik ve sınavın güvenirliği ilkeleri kapsamında daha hassas ve yeterli duyarlılıkta değerlendirmeye esas yöntemler geliştirmesi gerekmektedir.

26. Netice itibariyle, söz konusu sözlü sınavında, başvuranın puanının belirlenmesine ilişkin bilgi ve yeterliliğinin objektif ve nesnel bir biçimde değerlendirilmediği kanaatine varılmıştır. Bu tespit, başvuranın atamasını gerektirmemekle birlikte, başvuruya konu sözlü sınavının yenilenmesini gerektirmektedir.

27. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri, yargı kararları ve Kurumumuzca daha önce benzer konuda verilmiş emsal kararlar birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu görevde yükselme sözlü sınavında kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından, sınava ilişkin işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmekte; bu sebeple, başvuranın mağduriyetin giderilmesi için sözlü sınavın yeniden yapılması gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

29. İdare tarafından sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı

ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen; İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması; sözlü sınavın objektifliğini ve güvenirliğini artıracak şekilde belirlenen kriterler çerçevesinde daha hassas değerlendirme sistemleri geliştirmesi; sınav sonuçlarının şeffaf bir şekilde ilan edilmesi beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

30. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; 1. Görevde yükselme sözlü sınavında kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığı ve adayların kapalı zarf içerisinden soruları rastgele seçme uygulamasının gerçekleştirilmediği anlaşıldığından, başvuranın mağduriyetin makul sürede giderilmesi için sözlü sınavın yeniden yapılması, 2. Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması, adayların kapalı zarf içerisinden soruları rastgele seçme uygulamasının gerçekleştirilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması, sözlü sınavın objektifliğini ve güvenirliğini artıracak şekilde belirlenen kriterler çerçevesinde daha hassas değerlendirme sistemleri geliştirmesi; sınav sonuçlarının şeffaf bir şekilde ilan edilmesi hususlarında, Kültür ve Turizm Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kültür ve Turizm Bakanlığınca bu karar

üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Kültür ve Turizm Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi