|
ÖZET: Başvuran, Fethiye Adliyesinde Emanet Memuru olarak görev yaparken, 25/05/2021 tarihinde yapılan İdari İşler Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınavında 93 puan alarak Muğla birincisi olmasına rağmen, sözlü sınavdan sürekli elendiğini iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği uyarınca, sözlü sınavda adayların puanları, belirlenen kriterler üzerinden değerlendirilmektedir. Ancak, sözlü sınavda verilen puanların gerekçeleri tutanaklara kaydedilmemiştir. Danıştay içtihadına göre, sözlü sınavda yapılan değerlendirmelerin somut bilgi ve belgeye dayandırılması gerekmektedir.
İlgili idare tarafından yapılan incelemelerde, sözlü sınavın mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, ancak değerlendirme kriterlerinin gözlem ve kanaate dayalı olduğu ve bu kriterlerin somut bilgi ile desteklenmediği tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın başarısız sayılmasına etki eden unsurların açıklanmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak sözlü sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun yapılması için Adalet Bakanlığına tavsiyede bulunulmuştur. Bu bağlamda, sınav süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/544-S.22.836
BAŞVURU NO : 2021/19397
KARAR TARİHİ : 12/01/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav puanına itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 12/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Fethiye Adliyesinde Emanet Memuru olarak görev yapmakta olduğunu, 25/05/2021 tarihinde yapılan İdari İşler Müdürlüğü görevde yükselme sınavından 93 puan alarak
Muğla birincisi olduğunu, hizmet geçmişinin sınav komisyonu tarafından sorularak öğrenildiğini buna rağmen, tecrübesi ve birikimi göz ardı edilerek bir önceki ve bu sınavın birincisi olduğu hususu hiç dikkate alınmadan sözlü sınavdan yine elendiğini, sözlü sınav sonucuna itirazda bulunduğunu, ancak itirazının reddedildiğini, daha önceki sınavları da derece yaparak kazanmasına, sözlü sınavları da iyi geçmesine rağmen sürekli olarak elendiğini, yirmi bir yıllık devlet memurluğu hayatında hiç soruşturma geçirmediğini, disiplin cezası almadığını, güvenlik soruşturmalarında herhangi bir olumsuz durum olmadığını iddia ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen 26/11/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği uyarınca,
05.09.2020 tarihi ile covid-19 nedeniyle yazılı sınava giremeyenler için 09.12.2020 tarihinde yapılan
Adalet Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği yazılı sınavında başarılı olup, sözlü sınava katılmaya hak kazanan personel için 29.01.2021 tarihli Bakanlık Oluru ile sözlü sınav tarihini belirlemek, sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları yapmak, değerlendirmek, sözlü sınav sonucuna göre başarı listesinin düzenlenmesini ve ilanını sağlamak, sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak ve diğer işlemleri yürütmek üzere Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü bünyesinde sözlü sınav kurulu oluşturulduğu, bu kurul tarafından 01.03.2021-28.05.2021 tarihleri arasında
4.796 adayın sözlü sınavının yapıldığı, sözlü mülakatların değerlendirilmesi tamamlandıktan sonra
20.08.2021 tarihli ilanla pgm.adalet.gov.tr internet sitesi üzerinden 4.796 adayın sonuçlarının açıklandığı,
2.2. Sözlü sınavda adaylara yöneltilecek soruların sözlü sınav kurulu tarafından önceden belirlenerek
26.02.2021 tarih ve 2 sayılı Kararla kayıt altına alındığı, kayıt altına alınan sorular arasından, sözlü sınav
esnasında elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen soruların adaylara yöneltildiği, hangi soruların sorulduğunun kayıt altına alındığı, ancak sorulan sorulara verilecek cevapların kayıt altına alınacağı, sözlü sınav değerlendirilirken değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı ve bunların gerekçelerinin kayıt altına alınacağı ile yazı işleri müdürlüğü sözlü sınavının sesli ve görüntülü kayıt altına alınacağına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından bu hususların kayıt altına alınmadığı,
2.3. Adayların Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 15/A maddesinde belirlenen “Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi”, “Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü”, “Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu”, “Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı”, “Genel kültürü ve genel yeteneği” ve “bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği ve ’ya sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla 69, 68, 69, 70, 69 puanlarının takdir edildiği, her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalamasının ise 69 olarak tespit edildiği,
2.4. Sözlü sınava giren tüm adaylara sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından verilen sözlü sınav puanlarının, değerlendirme tutanaklarına yazılarak ve imzalanarak kayıt altına alındığı ve birleştirme tutanağı düzenlendiği,
2.5. Adı geçenin başvuruda bulunduğu Muğla ili idari işler müdürlüğü unvanı için 3 sınav izni verildiği ve sözlü sınava katılmaya hak kazanan 12 aday olduğu bunlardan üç tanesinin başarılı olduğu, başarılı olan adaylardan 1. adayın yazılı puanının 78, ikinci adayın yazılı puanın 77 ve üçüncü adayın yazılı puanının ise 77 puan aldığının tespit edildiği, bu hususlara ilişkin sözlü mülakat sonucunda başarılı bulunan adayların heyet puanlarını gösterir sınav kurulu birleştirme tutanaklarının gönderildiği,
2.6. Adı geçen başvurana sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından yapılan objektif değerlendirmeler neticesinde mevzuata uygun olarak verilen puan ortalamaları ile başarısız sayıldığı, ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 25.03.2004 Tarih ve 25413 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin,
5.1. “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde, (Ek:RG-13/4/2014-28971) (Değişik fıkra:RG-1/2/2017-
29966) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon
sayısının dört katı aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (15 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (15 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”
5.2. “Başarı sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde, “(Ek:RG-13/4/2014-28971) (Değişik:RG-4/4/2015-
29316) Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas
alınır. (Değişik cümle:RG-1/2/2017-29966) Başarı puanı yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir. …”
5.3. “Sınav kurullarının görevleri” başlıklı 17’nci maddesinde, “Yazılı sınav kurulunun görevleri; görevde yükselme ve unvan değişikliği yoluyla yapılacak atamalar için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavının hangi kurum tarafından yapılacağını ve sınav tarihini belirlemek, yazılı sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, yazılı sınavların yapılmasını ve değerlendirilmesini sağlamak, yazılı sınav sonuçlarının ve başarılı olanların duyurulmasını sağlamak, yazılı sınava ilişkin diğer iş ve işlemleri yürütmektir.
Yazılı sınav kurulu, atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilen personel için yapılacak yazılı sınavlarda sınav başvurularının alınması, evrakların incelenmesi ve Bakanlığa gönderilmesi gibi duyuruda belirtilen bir kısım görevlerini ilgili adalet komisyonları aracılığıyla yürütebilir.
Sözlü sınav kurulunun görevleri; (Değişik ibare:RG-1/2/2017-29966) sözlü sınava katılmaya hak kazananları belirlemek ve duyurmak, sözlü sınav tarihini belirlemek, sözlü sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları yapmak ve değerlendirmek, sözlü sınav sonucuna göre başarı listesinin düzenlenmesini ve ilanını sağlamak, sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak, sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemleri yürütmektir.”
hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Fethiye Adliyesinde Emanet Memuru olarak görev yapmakta olan başvuran 25/05/2021 tarihinde yapılan
İdari İşler Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınavından 93 puan alarak Muğla birincisi olmasına ve daha önceki sınavları da derece yaparak kazanmasına ve sözlü sınavları da iyi geçmesine rağmen sürekli olarak elendiğini iddia ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
8. Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin, 15/A maddesinde, sözlü sınavda personelin, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (15 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (15 puan) hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.
9. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde idari işler müdürü adaylarına sözlü sınav kurulunca genel kültür konularında 931 adet, alan bilgisi konularında ise 139 adet olmak üzere toplam
1070 adet soru ile söz konusu sorulara ilişkin cevapların hazırlandığı, adaya sözlü sınav esnasında
elektronik ortamda otomatik olarak rastgele seçilen 124 nolu alan bilgisi sorusunun, 708 nolu genel kültür sorusunun yöneltildiği ve kayıt altına alındığı, bununla birlikte, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav kurulu değerlendirme tutanaklarında her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, ancak her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği tespit edilmiştir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. Başvuru konusu somut olayda, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soru ve cevapların hazırlandığı ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
12. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
13. Kurumumuzca başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, emsal yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte ele alınarak yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın katılmış olduğu İdari İşler
Müdürlüğü görevde yükselme sınavının, Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idare işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
15. Ayrıca, idarenin sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve
‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
ADALET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi