TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 1055-1055 18745356- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/3150 2016/ 3150
KARAR TARİHİ : 10/02/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Sınavı sonucunda asil ve yedek olarak başarı sıralamasına giremeyen 1. 2. 3. 4. derece personellerden müktesebi uyanlara da tercih hakkı verilmesi talebi .
BAŞVURU TARİHİ : 01/08/2016 1.8.2016
I. USÛL
A. Başvuru Süreci
1) Başvuru, Kurumumuza elektronik başvuru yöntemiyle yapılan 01/ 08/ 2016 tarihli ve 8836 sayılı
evrak numarası ile kayıt altına alınan, şikayet başvuru belgesi vasıtasıyla yapılmıştır . Şikayet başvurusunun karara bağlanması için 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri
Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırmasına geçilmiştir .
B. Ön İnceleme Süreci
2) Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği,
başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
1 / 11II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları
3) Başvuran, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 19 Mart 2016 tarihinde yaptığı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı başarı sıralamasının personelin atanabileceği unvan ve müktesebine uygun dereceler gözetilmeden en yüksek puan alandan itibaren oluşturulduğunu, kendisinin 78 puan alarak başarılı olduğunu ancak sıralama listesine giremediğini, sıralama listesinin müktesebi olarak yapılmadığını, dolayısıyla sıralamaya asil ve yedeklerden giren personellerden kendi derecesinde bulunan personel sayısının iki kişi olduğunu, böyle bir durumda 2. ve 3. derecede birçok kadronun boş kalacağını, derecesinin 2/ 2, hizmet yılının 19 yıl 9 ay olduğunu, tercih yapma hakkı verildiği zaman 2. derecede boş kalan bir kadroya yerleşebilme şansının çok yüksek olduğunu, boş kalacak olan düşük derecelerdeki bu 11 kadro için sıralamaya girmeyen kişilerden 1. 2.
3.derecede bulunan personellere yedeklerle birlikte veya yedeklerden sonra bir tercih hakkının verilerek mağduriyetinin giderilmesini istediğini, asil ve yedeklerin yerleştirilmesinden sonra müktesebi derecesine uyan personel bulunmadığı için boş kalacak olan bu kadroların hepten boş kalmasına izin verilmemesini, yapılan sıralamada müktesepleri uymadığı için 1. 2. 3. 4. dereceleri tercih edemeyecek personellerin kendi sıralamasını haksız olarak elinden aldığını belirterek sıralamaya giremeyen 1. 2. 3. 4.derece personellerden müktesebi uyanlara da tercih hakkı verilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları
4) Başvurunun çözüme kavuşturulması amacıyla Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından bilgi ve
belge talebinde bulunulmuştur . Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından alınan 02/ 09/ 2016 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
4.1) ’ın Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı Burdur Zekai Piribaş Çocuk
Destek Merkezi Müdürlüğünde bakıcı anne olarak görev yaptığı,
4.2) Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına ilişkin tercih ve puan üstünlüğüne göre
yerleştirme sürecinin devam etmekte olduğu, ancak yedeklerin yerleştirilmesine ilişkin işlem başlatılmadığı,
4.3) Sınav ilanında belirtilen hususlar ve ilgili mevzuata uygun olarak işlemlerin devam ettiği, bu
kapsamda 30/ 06/ 2016- 25/ 07/ 2016 tarihleri arasında tercihlerin alındığı, puan üstünlüğü ve tercihlere göre yerleştirme sürecinin devam etmekte olduğu,
4.4) Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının, şeffaf bir şekilde tüm duyuru ve listeler
yayınlanarak adayların bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği, her adayın bunu bilerek başvuru yaptığı ve sınava katıldığı,
4.5) Bakanlıklarının ihtiyaçları doğrultusunda ihdas edilen kadrolardan boş olanlara il ve
kuruluşların ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen 90 kadro için ilana çıkıldığı ve adı geçenin sınava girdiği öğretmen grubunda 359 adayın 70 ve daha fazla puan alarak yazılı sınavda başarılı olduğu, ancak 78 puan alan ilgilinin sıralamaya giremediği,
4.6) Diğer talep edilen belgelere ilişkin suretlerin yazı ekinde yer aldığı,
açıklamaları yapılmıştır .
5) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından en son alınan 18/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı
cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2 / 115.1) 28/ 12/ 2014 tarihli ve 29219 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında, Bakanlıkları ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan 15/ 12/ 2015 tarihli protokol hükümlerine göre sınav çalışmalarının başlatılmış olduğu, 08/ 02/ 2016- 19/ 02/ 2016 tarihleri arasında başvurular alınarak, 19 Mart 2016 tarihinde saat 14:00 da Ankara da Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının yapıldığı,
5.2) İlgili Yönetmeliğin ‘Yazılı Sınav Değerlendirmesi’ başlığı altında yer alan maddeleri
kapsamında, yazılı sınav sonucunda en az 70 puan alan adayların başarılı sayılmış olduğu, öğretmen grubunda sınava giren 359 adayın 70 ve üzerinde puan aldığı,
5.3) Bakanlık taşra teşkilatında bulunan ve öğretmen unvanına ait 90 adet kadronun sınav için
ayrılmış olduğu, “Başarı Sıralaması” başlığı altında yer alan maddeler kapsamında, başarılı olmalarına rağmen ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asil aday sayısı kadar personelin başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlendiği, dolayısıyla
90 asil ( 100- 86 puan), 90 yedek ( 86- 82 puan) olmak üzere toplamda 180 kişinin belirlendiği, ilgili
kişinin 78 puan alarak başarı sıralaması listesinde 224. sırada yer alarak sıralamaya giremediği,
5.4) Tercihlerde bulunan asil adayların yerleştirilmesine ilişkin süreç tamamlanmadığından, dolu ve
boş kadrolara ilişkin kesin bir bilgi bulunmadığı,
5.5) Tercihlerine göre yerleştirme sonucunda, adayların tercih etmediği veya mükteseplerine
uymadığı için boş kalan (sınav için ayrılan boş kadrolara) unvanlara ait kadrolar için herhangi bir yeni tercih hakkı verilip verilmeyeceğine ilişkin alınan bir karar bulunmadığı,
5.6) Başarı sıralaması listesinde 78 puan ile 224. sırada yer alıp sıralamaya giremeyen
’a sınav için ayrılan ve boş kalan kadrolar için yeni bir tercih hakkı verilmiş olsa dahi, ilgiliden daha yüksek puan alarak üst sıralarda yer alan yedek adayların ( 90 yedek)
başvuracağı dikkate alındığında atanma şansının olmadığı , açıklamaları yapılmıştır .
C. Olaylar
6) Başvuru ve ekleri ile ilgili idare tarafından Kurumumuza iletilen belgeler doğrultusunda
olaylar aşağıda özetlenmiştir .
6.1) Başvuran bakıcı anne olarak Burdur Zekai Piribaş Çocuk Destek Merkezi Müdürlüğünde görev
yapmaktadır .
6.2) 19/ 03/ 2016 tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı yapılmıştır .
6.3) Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sonuçları 10/ 10/ 2016 tarihinde ilan edilmiştir .
Başvuran, 78 puan ile 224. olmuş ve başarı sıralamasına asil veya yedek olarak girememiştir .
6.4) Sınav sonrasındaki tercihler 30/ 06/ 2016- 25/ 07/ 2016 tarihleri arasında alınmıştır .
6.5) , şikayet konusuna ilişkin olarak 28/ 06/ 2016, 14/ 07/ 2016, 29/ 07/ 2016,
03/ 08/ 2016 ve 10/ 08/ 2016 tarihlerinde BİMER’e, 30/ 06/ 2016 tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığına başvuruda bulunmuştur .
6.6) 01/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından olumlu
bir cevap alamayan başvuran, 01/ 08/ 2016 tarihinde başvuru belgesinde yer alan taleplerle
Kurumumuza başvurmuştur . Ayrıca, 07/ 11/ 2016 tarihli şikayet başvuru belgesi ile de taleplerini yinelemiştir .
3 / 11D. Kamu Denetçisi Mustafa ÖZYAR’ın İnceleme ve Araştırma Bulguları
7) Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 23/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı ve
08/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı yazılar ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili idare tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerine ‘İdarenin Başvuru
Konusuna İlişkin Açıklamaları’ ve ‘Olaylar ’ bölümünde yer verilmiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat
8) Anayasamızın ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” hükmüne , ‘Yargı yolu’ başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz . Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez .” hükmüne,
8.1) ‘Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler ’ bölümünde yer alan ‘Genel ilkeler ’ başlıklı
128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir …” hükmü,
9) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun ‘İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin
sınırı’ başlıklı 2 nci maddesinde; “… İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır . İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler .” hükmüne,
10) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne,
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun,
Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .
Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur .” hükmüne,
12) 18/ 04/ 1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 01/ 03/ 2010 tarihli ve 2010/ 192 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değişik 2 nci maddesinde; bu
Yönetmeliğin, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin eki (I)
4 / 11ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları
birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, düzenleyici ve denetleyici kurumlara ait memur kadrolarında, özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar da dahil olmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına ait memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir . Aynı Genel Yönetmeliğin 12/B maddesinin ikinci fıkrasında; “Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir .” hükmü; 12/C maddesinde; “Atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre atanır .
Kurumlarca tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır .
Duyurulan kadro veya pozisyonlardan; a) Atanma şartlarını taşımadıkları için sınavların geçersiz sayılması veya bu sebeple atamaların iptal edilmesi, atanılan göreve geçerli bir mazeret olmaksızın süresi içinde başlanmaması ya da atanma hakkından vazgeçilmesi, b) Emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvanlı kadro veya pozisyonlara ya da başka bir kuruma naklen atanma, sebepleriyle boş kalan veya boşalanlara, başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvanlı kadro veya pozisyonlar için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar, 12/B maddesine göre kurumlarca belirlenmiş olması halinde yedekler arasından başarı sıralamasına göre atama yapılabilir .
Görevde yükselme sınavına herhangi bir sebeple katılmayanlar ile başarısız olan veya yedeklerden altı ay içindeki müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar atanmamış olanlar ya da atanma haklarından herhangi bir sebeple feragat edenler, aynı unvanlı kadro veya pozisyonlara yapılacak atamalar için bu Yönetmelikte öngörülen bütün usul ve esaslara tabidir .” hükmü; 15 inci maddesinde ise; “İl özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri
Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları
Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler .
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir .” hükmü bulunmaktadır .
13) 28/ 12/ 2014 tarihli ve 29219 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile ve Sosyal Politikalar
5 / 11Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ‘Yazılı sınav ve
değerlendirme’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yazılı sınav; bu sınava ilişkin sınav konularına duyuruda yer verilmek suretiyle Bakanlıkça yapılır veya Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı , Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Genel
Müdürlüğü veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir .
Görevde yükselme yoluyla atanacaklar için yapılacak yazılı sınav konuları sınav kurulunca belirlenir .
Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden hesaplanır .
a) Döner sermaye merkez müdürü, şube müdürü, müdür ve kuruluş müdürü kadrolarına görevde yükselme suretiyle atanmak için yapılacak yazılı sınav sonucunda en az altmış puan alanlar başarılı sayılır .
b) Diğer kadrolara görevde yükselme suretiyle atanmak için yapılacak yazılı sınav sonucunda en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır .” hükmüne,
13.1) ‘Başarı sıralaması’ başlıklı 16 ncı maddesinde; “Görevde yükselme suretiyle ilan edilen
boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır . Başarı puanı; Döner sermaye merkez müdürü, kuruluş müdürü, müdür, şube müdürü kadrolarına atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması, diğer kadrolara atanacaklar için yazılı sınav puanı esas alınmak suretiyle tespit edilir .
Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir .
Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılmayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenir .” hükmüne,
14) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı Başvuru Kılavuzunda ‘Başarı sıralaması’ başlığında; “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı için ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır . Başarı puanı; kuruluş müdürü ve şube müdürü kadrolarına atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması, diğer kadrolara atanacaklar için yazılı sınav puanı esas alınmak suretiyle tespit edilir .
Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla;
Hizmet süresi fazla olanlara, Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara .
Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir .
6 / 11Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro
sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asil aday sayısı kadar personel, başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenir .” düzenlemesine,
15) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Tercih
duyurusunda öğretmen için; “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav duyurusu taşra il ve derece dağılım tablosunda öğretmen kadrosu için 1 inci dereceden 5, 2 nci dereceden 5, 3 üncü dereceden 10, 4 üncü dereceden 12, 5 inci dereceden 9, 7 nci dereceden 49 adet kadro ilan edilmiştir . Sınavı asil olarak kazanan personelden 1 inci dereceyi, kazanılmış hak aylığı 1 inci derecenin kademelerinde bulunanlar, 2 nci dereceyi, kazanılmış hak aylığı 1, 2 nci derecenin kademelerinde bulunanlar, 3 üncü dereceyi, kazanılmış hak aylığı 1, 2, 3 üncü derecenin kademelerinde bulunanlar, 4 üncü dereceyi, kazanılmış hak aylığı 1, 2, 3, 4 üncü derecenin kademelerinde bulunanlar, 5 inci dereceyi, kazanılmış hak aylığı 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 inci derecenin kademelerinde bulunanlar, 7 nci dereceyi kazanılmış hak aylığı 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 uncu derecenin kademelerinde bulunanlar tercih edebilecektir . Ayrıca bulunduğu kadro derecesi ile aynı dereceli kadroyu tercih edebilecektir .” düzenlemesine, yer verilmiştir .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar
16) Danıştay 5. Dairesinin 14/ 11/ 2011 tarihli ve E.2009/ 4677 K .2011/ 6294 sayılı Kararında; “…
yapılacak atamalara ilişkin şartlarını özel yönetmeliklerinde düzenleyebilecekleri hükmü yer almış;
15 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ise, kurumların, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere
atanacaklarda aranacak öğrenim düzeyiyle hizmet süresi, alt görevlerde bulunma süresi ve disipline ilişkin şartlarla bunlar için verilecek görevde yükselme eğitiminin ilanı, şekli, süresi, konuları, ağırlıkları ve kapsama dahil edilecek diğer unvanlar ve bunlara ilişkin hususları Devlet Personel
Başkanlığının olumlu görüşünü alarak çıkaracakları yönetmelikle DÜZENLEYECEKLERİ
BELİRTİLMİŞTİR . Görüldüğü üzere, yukarıda adı geçen Yönetmeliğin 15/ 1 inci maddesiyle kurumlara, kendi görevde yükselme yönetmeliklerini çıkarma konusunda yetki verilmiş ve düzenleme yapılacak hususların çerçevesi DE BELİRLENMİŞTİR . …
… İdarenin, memurların üst görevlere yükselmesini belirli şartlara bağlama konusunda takdir yetkisi
BULUNDUĞU KUŞKUSUZDUR . Ancak bu yetkinin hukukun genel ilkelerine, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanılması halinde iptali söz
KONUSU OLACAKTIR . …” denilmektedir .
C. Kamu Denetçisi Mustafa ÖZYAR’ın Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
17) Kamu Denetçi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruda sınav
sonuçlarına ve başarı sıralamasının hukuka ve eşitlik ilkesine aykırı olduğuna ilişkin bir bulguya rastlanılamadığından şikâyet başvurucusunun talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş ve şikâyet başvurusunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
18) Başvuran, 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda, Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı sonucunda asil ve yedek olarak sıralamaya giremeyen 1. 2. 3. ve 4. derecedeki
7 / 11personellerden müktesebi uyanlara da tercih hakkı verilmesi talebinde bulunmuştur .
19) Şikayet konusu somut olayda; başvuranın Burdur Zekai Piribaş Çocuk Destek Merkezi
Müdürlüğünde bakıcı anne unvanıyla çalışmakta olduğu, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında Bakanlık taşra teşkilatında bulunan ve öğretmen unvanına ait 90 adet kadronun sınav için ayrılmış olduğu ve ilan edildiği, görevde yükselme yazılı sınavının 19/ 03/ 2016 tarihinde 15/ 12/ 2015 tarihli protokol hükümleri gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapıldığı, İlgili Yönetmeliğin ‘Yazılı Sınav
Değerlendirmesi’ başlığı altında yer alan maddeleri kapsamında, yazılı sınav sonucunda en az 70 puan alan adayların başarılı sayılmış olduğu, öğretmen grubunda sınava giren 359 adayın 70 ve üzerinde puan aldığı, ilgili Yönetmeliğin “Başarı Sıralaması” başlığı altında yer alan maddeleri kapsamında, başarılı olmalarına rağmen ilan edilen kadro sayısı nedeniyle en fazla asil aday sayısı kadar personelin başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlendiği, dolayısıyla 90 asil ( 100- 86 puan), 90 yedek ( 86- 82 puan) olmak üzere toplamda 180 kişinin belirlendiği, başvuranın 78 puan alarak başarı sıralaması listesinde 224. sırada yer alarak asil ya da yedek olarak başarı sıralamasına giremediği, yerleştirme tercihlerinin 30/ 06/ 2016- 25/ 07/ 2016 tarihinde alındığı, yerleştirme sonuçlarının 06/ 10/ 2016 tarihinde açıklandığı, bu sonuçlara göre 8 adayın tercihlerine yerleşemediği,
10 adayın ise müktesebine uygun kadro bulunmadığı için yerleşemediği görülmüştür .
20) Anayasamızın 128 inci maddesinde, Devlet memurlarının nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri ile hak ve yükümlülüklerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır (Bknz : 8.1. prgrf .) .
Devlet memurlarının hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin başta 657 sayılı Yasa ve diğer özel yasalar ile bu yasalara uygun olarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname veya özel nitelikli tüzük, yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararları ile düzenlenmesinin doğal sonucu olarak, bu düzenleyici tasarruflarda yer alan kurallar esas alınarak saptanması ‘Statü Hukuku’nun gereğidir .
21) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 2 nci maddesinde, Devlet memurlarının ilerleme ve
yükselmelerinin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, Devlet memurlarının ilerleme ve yükselmelerinde kariyer ve liyakat ilkelerinin geçerli olacağı ve 2 nci maddenin ikinci fıkrasında ise bu Kanunda öngörülen Yönetmeliklerin Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır (Bknz : 11. prgrf .) . Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 12/B maddesinin ikinci fıkrasında, görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personelin kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebileceği ve 12/C maddesinde de, maddede belirtilen sebeplerle boş kalan veya boşalan kadrolara, başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvanlı kadro veya pozisyonlar için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar, 12/B maddesine göre kurumlarca belirlenmiş olması halinde yedekler arasından, başarı sıralamasına göre atama yapılabileceği hükme bağlanmıştır (Bknz : 12. prgrf .) . Yedek liste haricinde, başarı sıralaması dışında kalan ancak 70 puanın üstünde puan alarak başarılı olanların atanmasına imkan veren bir düzenleme bulunmamaktadır .
22) Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmelik kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Kurumların çıkaracakları yönetmelikle belirleyecekleri 12 nci
8 / 11paragrafta belirtilmiştir . Söz konusu Genel Yönetmeliğe dayanılarak Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği düzenlenmiştir .
Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personelin başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebileceği hükme bağlanmıştır . Söz konusu Yönetmelik hükümleri kapsamında, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Merkez ve Taşra Teşkilatı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Başvuru
Klavuzunda ‘Başarı sıralaması’ başlığı altında benzer düzenlemelere yer verilmiştir (Bknz : 14.
prgrf .) .
23) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının, mezkur Yönetmelikle kapsamında bulunan
memurlarının üst görevlere yükselmelerine dair hususların ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği görülmektedir (Bknz : 13. prgrf .) . Danıştay kararında; kurumlara kendi görevde yükselme yönetmeliklerini çıkarma ve belli hususları düzenleme yetkisi verildiği, idarenin, memurları üst görevlere yükselmesini belirli şartlara bağlama konusunda takdir yetkisi bulunduğu, ancak bu yetkinin hukukun genel ilkelerine, hizmet gereklerine aykırı olarak kullanılması durumunda iptalinin söz konusu olacağı, idarenin, üst göreve yükselme konusunda görevin gerektirdiği tecrübe, birikim gibi birtakım özellikleri şart koşmasının hukuka aykırı olmadığı belirtilmiştir (Bknz : 16. prgrf .) . Bu çerçevede, İdarenin takdir yetkisini kullanarak ihtiyacı olan kadro ve unvanlara atama yapabilmek için personelden belli bir başarı sıralamasına ulaşmasını beklemesinin de hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir . Kurumumuzun 13/ 10/ 2016 tarihli ve 2016/ 2130 sayılı Ret
Kararında, “Bakanlığın ihtiyaç duyulmaması nedeniyle yedek liste belirlememesi ve boş kalan kadroların yeni açılacak olan görevde yükselme sınavı ile doldurulması gerektiği yönündeki ifadesinin takdir yetkisi kapsamında ve hukuken geçerli bir sebep olduğu …” hususu karara bağlanmıştır .
24) Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personelin kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenmesi hususunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının takdir yetkisine sahip olduğu ve Bakanlığın bu yetkiye istinaden yedek liste belirleyebileceği, ancak
Bakanlığın mevzuatta bu yönde yetki veren bir düzenleme bulunmamakta iken başarı sıralamasına giremeyen ancak yazılı sınavda 70 puan alarak başarılı olan personeli atamasının hukuken mümkün olmadığı ve bu yönde zorlanamayacağı değerlendirilmektedir . İlaveten, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının, yerleştirme işlemlerinin devam ettiği, tercihlere göre yapılacak yerleştirme sonucunda, adayların tercih etmediği veya mükteseplerine uymadığı için boş kalan (sınav için ayrılan boş kadrolara) unvanlara ait kadrolar için herhangi bir yeni tercih hakkı verilip verilmeyeceğine ilişkin bir karar bulunmadığı ve yeni bir tercih hakkı verilmiş olsa dahi, ilgiliden daha yüksek puan alarak üst sıralarda yer alan yedek adaylar ( 86- 82 puan alan 90 aday)
başvurabileceğinden atanma ihtimalinin bulunmadığı ifadelerinden, bu şekilde bir atama yapılmasının fiilen de mümkün olmadığı anlaşılmaktadır . Bu itibarla, sınav sonuçlarına ve başarı
9 / 11sıralamasının hukuka ve eşitlik ilkesine aykırı olduğuna ilişkin bir iddia ya da bulguya da
rastlanılamadığından, yukarıda yer alan nedenlerle şikâyet başvurucusunun talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş ve şikâyet başvurusunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme
25) 2709 sayılı T .C. Anayasasının ‘Kanun Önünde Eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini
bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 nci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme
26) Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka
uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
27) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin, ‘İyi yönetim ilkeleri’ başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen ‘Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası’nda da yer verilmiştir .
28) Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzun bilgi ve
belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak talep edilen bilgi ve belgelerin tam ve gereği gibi
Kurumumuza ulaştırılmadığı görülmüş olup, bu konuda gerekli hassasiyetin gösterilmesi beklenmektedir . İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
29) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma
10 / 11süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu
30) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Temel hak ve hürriyetlerin korunması’ başlıklı
40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında “ Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve
mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde Antalya İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır .
V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi