|
ÖZET: Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde görev yapan idari bölüm mezunu teknik şeflerin, 2017 yılında yürürlüğe giren Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği çerçevesinde, Şube Müdürü, İrtibat Müdürü ve Kısım Müdürü unvanlarına yükselme imkanının kısıtlanması üzerine başvuruda bulunmaları, idarenin bu talepleri reddetmesiyle hukuki bir uyuşmazlık doğmuştur. İdare, başvuruları, ilgili yönetmeliklerin uygun olduğunu belirterek geri çevirmiştir. Ancak, bu durumun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
İlgili yönetmeliklerin, teknik ve idari bölüm mezunları arasında ayrım yaparak, teknik şef unvanlı personelin yükselme imkanını kısıtlaması, adil bir yükselme sistemini ihlal etmektedir. Bu nedenle, başvuranların kariyer ilkesi çerçevesinde yükselme olanağı sağlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Danıştay, bu bağlamda, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne, gerekli değişikliklerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, kamu personelinin haklı beklentilerinin korunması ve liyakat esaslarının gözetilmesi açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1923-S.23.3208
BAŞVURU NO : 2022/13615
KARAR TARİHİ : 16/02/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
ÇAY İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevde Yükselme Yönetmeliğinde Değişiklik Talebi
BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, kamu yararına çalışan bir dernek olduklarını, üyelerinin özlük haklarının korunması amacıyla Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7. maddesinin teknik şef unvanlı personel açısından yükselme imkânı sunmaması nedeniyle haksızlık içerdiği gerekçesiyle değiştirilmesi yönünde talepte bulunduklarını ancak taleplerinin reddedildiğini, eksper olarak sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken unvan değişikliği sınavı ile Teknik Şef unvanı alarak yönetici pozisyonuna atamaların yapıldığını ancak yapılan görevde yükselme sınavında kısım müdür unvanı için yapılacak başvurularda teknik şef unvanını taşıyan ancak teknik öğrenim mezunu olmayanların başvurularının kabul edilmediğini,
2017 yılından önce yürürlükte bulunan yönetmelik gereğince yapılan görevde yükselme sınavında aynı
öğrenime sahip olup kısım müdürü unvanına ataması yapılan başkaca personelin bulunduğunu, yürürlükte bulunan yönetmelik hükümleri ile idari nitelikli öğrenime sahip teknik şef kadrosunda görev yapmakta olan personelin yükselmesinin önünün kapatıldığını, söz konusu hükmün 657 sayılı Kanunun kariyer ve liyakat ilkelerine aykırılık teşkil ettiğini, diğer kurumların görevde yükselme yönetmeliklerinde olduğu gibi teknik
– idari ayrımı yapılmadan “Kısım Müdürü” unvanı için yapılan sınavlara teknik şef unvanlı personelin de başvurularının kabul edilmesi gerektiğini belirterek ilgili Yönetmelik maddesinin değiştirilip eşit şekilde sınava girme hakkı tanıyan bir düzenleme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Çay İşletmeleri Genel
Müdürlüğü tarafından gönderilen 11.11.2022 tarih ve – – – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 2006 yılında yürürlüğe konulan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde mevcut olmayan teknik veya idari bölüm mezunu ayrımının 12.09.2017 yılında yürürlüğe konulan yönetmelik ile getirildiği, bu değişikliğin gerekçesinin teknik şefe göre daha üst kariyer konumunda olan mühendis kariyerli personelin teknik müdür kadrolarına atanmalarını sağlamak olduğu, 2.2. Teknik şef unvanında görev yapmakta olan idari bölüm mezunu (İşletme, İktisat, Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler ve Sosyoloji) 18 personellerinin bulunduğu, 2.3. 2 yıllık yüksekokul mezunu olan eksperlerin sadece “teknik şef” pozisyonuna atanabildiği, 2.4. Başvurucu Derneğin Şube Başkanı tarafından aynı talebe ilişkin olmamakla birlikte çerçeve yönetmelik durumundaki Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Genel Yönetmeliğinin geçici 3. maddesinin eşdeğeri olan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin geçici 1. maddesi kapsamına girdiğinden bahisle 21.04.2018 tarihinde yapılacak sınava katılma isteminin reddine dair Teşekkül red işleminin iptalinin dava edildiği, davanın Teşekkülleri lehine sonuçlandığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3. maddesinde, “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:…
Kariyer:
B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
Liyakat:
C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”, 6. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmeliğin “Öğrenim Düzeyi” başlıklı 5. maddesinde, “Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeyleri kurumları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerinde unvanlar itibariyle gösterilir.
Devlet memurlarının; a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, (…) (1), Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yüksek öğrenim, b) Programcı, Şef, Amir ve bu düzeyde görevlere atanabilmeleri için en az iki yıllık yüksek öğrenim, c) Memur, Muhasebeci, Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Şoför ve bu düzeydeki görevlere atanabilmeleri için en az orta öğrenim, görmüş olmaları şarttır.
Ancak, kurumların kendi yönetmeliklerinde düzenlemeleri kaydıyla, sadece hizmet alanına ilişkin olarak iki yıllık yüksek öğrenim görenlerin müdür ve daha alt görevlere, orta öğrenim üzerine kurumlarınca açılan en az iki yıl süreli mesleki kursları bitirenlerin ise müdür yardımcısı ve daha alt görevlere atanabilmeleri için bu maddede öngörülen öğrenim şartı aranmaz.” 7. 12.9.2017 tarihli ve 30178 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çay İşletmeleri
Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7.1. “Hizmet Grupları” başlıklı 5. maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme veya unvan değişikliğine tabi kadro ve pozisyonlar aşağıda belirtilmiştir.
(2) Görevde yükselmeye tabi kadro ve pozisyonlar; a) Yönetim Hizmetleri Grubu;
1) Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım Müdürü,
2) Müdür Yardımcısı,
3) Teknik Şef, Şef.”,
7.2. “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 7. maddesinde, “(1) Görevde yükselme sınavına göre yapılacak atamalarda personelde aranacak şartlar unvanlar
itibariyle aşağıda belirtilmiştir:
a) Şube Müdürü (Teknik), Kısım Müdürü (Teknik) kadrolarına atanabilmek için;
1) İdari bölümler hariç fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen hizmet şartlarını
taşımak,
3) Teşekkülde Çözümleyici, Teknik Şef, Mühendis, Mimar, Kimyager, İstatistikçi, Biyolog, Grafiker
unvanlarının herhangi birinde en az altı ay çalışmış olmak,
4) Teşekkülde en az üç yıl çalışmış olmak,
5) Yazılı ve sözlü yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak.”,
b) Şube Müdürü (İdari), İrtibat Müdürü (İdari), Kısım Müdürü (İdari) kadrolarına atanabilmek için;
1) Teknik bölümler hariç fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen hizmet şartlarını
taşımak,
3) Teşekkülde Müdür Yardımcısı, Sivil Savunma Uzmanı, Uzman, Avukat, Şef, Ekonomist unvanlarının
herhangi birinde en az altı ay çalışmış olmak,
4) Teşekkülde en az üç yıl çalışmış olmak,
5) Yazılı ve sözlü yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
…
ç) Müdür Yardımcısı pozisyonuna atanabilmek için;
1) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Teşekkülde memur statüsünde veya sözleşmeli statüde en az iki yıl çalışmış olmak kaydıyla toplam beş
yıl hizmet süresine sahip olmak,
3) Teşekkülde Şef, Kimyager, Ekonomist, İstatistikçi, Grafiker, Temsilci unvanlarının herhangi birinde en
az altı ay çalışmış olmak,
4) Yazılı ve sözlü yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
…
e) Teknik Şef pozisyonuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokuldan mezun olmak,
2) Teşekkülde memur statüsünde veya sözleşmeli statüde en az iki yıl çalışmış olmak kaydıyla toplam üç yıl
hizmet süresine sahip olmak,
3) Teşekkülde Eksper, Laborant, Programcı, Tekniker, Teknisyen, Teknik Ressam, Bilgisayar İşletmeni
unvanlarının herhangi birinde en az altı ay çalışmış olmak,
4) Yazılı ve sözlü yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
f) Şef pozisyonuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokuldan mezun olmak,
2) Teşekkülde memur statüsünde veya sözleşmeli statüde en az iki yıl çalışmış olmak kaydıyla toplam üç yıl
hizmet süresine sahip olmak,
3) Teşekkülde Memur, Ambar Memuru, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Veznedar, Sekreter
unvanlarının herhangi birinde en az altı ay çalışmış olmak,
4) Yazılı ve sözlü yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak.”,
7.3. “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinde, “(1)
Teşekkülde çalışan sözleşmeli personelden, en az orta öğretimde mesleki ve teknik öğrenim sonucu ihraz edilen unvanlardan; …
c) Eksper, Tekniker, Teknik Ressam pozisyonuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık mesleki veya teknik yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak,
2) Yazılı ve sözlü yapılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olmak.”,
7.4. 27. maddesinde, “25/7/2006 tarihli ve 26239 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çay İşletmeleri
Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.”, 8. (Mülga) 25.7.2006 tarihli ve26239 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Çay
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 8.1. “Hizmet Grupları” başlıklı 5. maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselmeye tabi kadro ve pozisyonların görev grupları aşağıda belirtilmiştir.
a) Yönetim hizmetleri grubu;
1) Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım Müdürü,
2) Müdür Yardımcısı,
3) Teknik Şef, Şef,
…
(2) Unvan değişikliğine tabi pozisyonlar; (a) Mühendis, Mimar, Avukat, Biyolog, Kimyager, Ekonomist, İstatistikçi, Mütercim, Grafiker, Eksper, Programcı, Tekniker, Hemşire, Teknik Ressam, Teknisyen, Laborant.”, 8.2. “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 7. maddesinde, “(1)
Görevde yükselme sınavına göre yapılacak atamalarda personelde aranacak nitelikler, unvanlar itibarıyla aşağıda belirtilmiştir.
a) Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım Müdürü kadrolarına atanabilmek için;
1) Atanacağı kadronun görev konusuna uygun olarak fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu
olmak,
2) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen hizmet şartlarını
taşımak,
3) Teşekkülde Sivil Savunma Uzmanı, Müdür Yardımcısı, Teknik Uzman, Uzman, Çözümleyici, Avukat,
Tabip, Teknik Şef, Şef, Mühendis, Mimar, Kimyager, Ekonomist, İstatistikçi, Biyolog, Grafiker görevlerinin birinde çalışmış olmak,
4) Teşekkülde en az üç yıl çalışmış olmak,
5) Yazılı ve sözlü olmak üzere, iki aşamalı olarak yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
…
c) Müdür Yardımcısı pozisyonuna atanabilmek için;
1) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak,
2) Teşekkülde memur ve sözleşmeli statüde en az iki yıl çalışmış olmak kaydıyla toplam beş yıl hizmet
süresine sahip olmak,
3) Teşekkülde Teknik Şef, Şef, Mühendis, Mimar, Kimyager, Ekonomist, İstatistikçi, Biyolog, Temsilci
görevlerinin birinde çalışmış olmak,
4) Yazılı olarak yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
…
d) Teknik Şef, Şef pozisyonuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak,
2) Teşekkülde memur veya sözleşmeli statüde en az iki yıl çalışmış olmak kaydıyla toplam üç yıl hizmet
süresine sahip olmak,
3) Teşekkülde Eksper, Laborant, Programcı, Tekniker, Teknisyen, Teknik Ressam, Memur, Ambar Memuru,
Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Veznedar, Sekreter görevlerinin birinde çalışmış olmak,
4) Yazılı olarak yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak,”,
8.3. “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinde, “(1)
Teşekkülde çalışan sözleşmeli personelden, en az orta öğretimde mesleki ve teknik öğrenim sonucu ihraz edilen unvanlardan;…
c) Eksper, Tekniker, Teknik Ressam, Hemşire pozisyonuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık mesleki veya teknik yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezunu olmak,
2) Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak,”
9. Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Ek ve geçici maddeler” başlıklı 16.
maddesinde, “(3) Yeni mevzuat metni ile getirilen düzenleme uygulanmaya başlayıncaya veya yürürlüğe girinceye kadar geçecek süre içinde yapılacak işlem ve düzenlemeler ya da uyulacak ilke ve kurallar ile daha önceki düzenlemelerden doğan hakların korunmasına ilişkin hususlar ve benzeri geçiş hükümleri geçici maddelerle düzenlenir.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünde idari bölüm mezunu olup teknik şef olarak görev yapmakta olanların, 2017 yılında yürürlüğe konulan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde yükselmelerine imkan verecek nitelikteki değişiklik ile Şube Müdürü, İrtibat Müdürü ve Kısım Müdürü unvanlarına ilişkin yapılacak görevde yükselme sınavlarına başvuru imkanının sağlanması talep edilmektedir.
12. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından “teknik şef” unvanlı personelin “kısım müdürlüğü” için görevde yükselme sınavına alınmaması üzerine Çay
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7.
maddesinin değiştirilerek teknik şef unvanlı personelin görevde yükselmesinin önünün açılmasını talep eden dilekçe ile başvuruda bulunulmuş ancak idare tarafından başvurunun ilgili Yönetmeliğin Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğe uygun olarak ve üst mercilerin onayıyla yürürlüğe konduğu gerekçesiyle reddedildiği, kendisi de teknik şef unvanıyla çalışmakta olan Derneği Şube Başkanı ’ın, söz konusu
Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasına getirilen “İdari bölümler hariç fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak” şartı nedeniyle, İktisat Bölümü mezunu olduğundan ve okuduğu “çay eksperliği” bölümü de teknik olmasına rağmen iki yıllık yüksek öğrenim olduğundan “Kısım Müdürü (Teknik)” kadrosu için başvurduğu görevde yükselme sınavına alınmadığı görülmektedir.
13. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır. (AYM, 17.04.2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 3. maddesi gereğince, kamu personel rejimi “sınıflandırma”, “kariyer” ve “liyakat” ilkeleri üzerine kurulmuş ve bu ilkeler gereğince Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve kurumsal yönetmelikler yürürlüğe konularak kamu yararı ve hizmetin gerekleri çerçevesinde keyfi uygulamalara imkan vermeksizin adil bir yükselme sistemi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
15. Başvuruya konu olayda, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü memur ve sözleşmeli personelinin, görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla Çay İşletmeleri Genel
Müdürlüğünce 12.9.2017 tarihli ve 30178 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çay
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 25.7.2006 tarihinde yürürlüğe konulan Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlüğe konulan yeni Yönetmelik hükümleri ile, görevde yükselmeye tabi yönetim hizmetleri grubunda yer alan Şube Müdürü, İrtibat
Müdürü ve Kısım Müdürü unvanları için hizmet alanına uygun olacak şekilde öğrenim alanı belirlenerek idari ve teknik ayrımına gidilmiştir. İlgili idare tarafından söz konusu düzenlemenin yapılmasına ilişkin gerekçe olarak, teknik şefe göre daha üst kariyer konumunda olan mühendis kariyerli personelin teknik müdür kadrolarına atanmalarını sağlamak olduğu belirtilmiştir.
16. İlgili idareler tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile belirlenen şartlara uygun olmak kaydıyla hizmet gerekleri ve personel planlaması dikkate alınarak öğrenim, hizmet süresi, hizmet grupları gibi hususlarda farklı şartları içeren kurumsal yönetmelikler yürürlüğe konulabilmekte olup, her ne kadar ilgili idare tarafından teknik şefe göre daha üst kariyer konumunda olan mühendis kariyerli personelin teknik müdür kadrolarına atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlemede değişiklik yapılmış olsa da, yürürlükte bulunan yeni düzenlemede öğrenim alanı dışında başkaca bir kısıtlama getirilmediği, yürütülen hizmetin niteliğine bağlı olarak teknik ve idari bölüm ayrımına gidildiği ve bu yönüyle ilgili mevzuatta kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereği açısından kullanıldığı değerlendirilmektedir.
17. Diğer taraftan, başvuruda daha önceki Yönetmelik gereğince “en az iki yıllık mesleki veya teknik yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezunu olmak” şartını gerektiren eksper unvanında görev yapmakta iken “en az iki yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak” şartının arandığı
“Teknik Şef” unvanına atanan idari bölüm mezunu olan personel, mülga Yönetmelik kapsamında herhangi bir öğrenim ayrımı yapılmaksızın diğer şartları taşımaları halinde Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım Müdürü, Müdür Yardımcısı unvanlarına ilişkin görevde yükselme sınavlarına başvurma hakkına ve bu sınavları kazanmaları halinde de bu unvanlara atanma imkanına haiz durumda iken 2017 yılında yürürlüğe giren Yönetmelik sonucunda, idari bölüm mezunu Teknik Şef unvanını taşıyan söz konusu personelin, öğrenimi nedeniyle teknik nitelikteki Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım Müdürü unvanlarına; Teknik Şef unvanları nedeniyle de idari nitelikteki Şube Müdürü, İrtibat Müdürü, Kısım
Müdürü ve Müdür yardımcısı unvanlarına ilişkin görevde yükselme sınavlarına başvuru yolu ortadan kaldırılmıştır. Bu kapsamda söz konusu personelin görevde yükselme kapsamında başkaca bir unvana yükselmesine ilişkin herhangi bir düzenlenmeye yer verilmemesinin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun temelini oluşturan kariyer ve liyakat ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
18. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin 17.01.2013 tarih ve E. 2011/143 K. 2013/18 sayılı kararında; bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen hakların, kazanılmış hak niteliği taşımamakla birlikte belirli bir süreci öngören statüsel işlemlerde bu sürecin başında ve sonunda olan bireyler açısından haklı beklentinin de hukuk devleti tarafından korunmasının adaletli bir hukuk düzeni kurmanın gereklerinden olduğu ifade edilmektedir.
19. Danıştay 5. Dairesinin 14.03.2006 tarih ve E. 2003/3647, K. 2006/1140 sayılı kararında da; “…Haklı beklenti, idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder… Kamu görevlilerinin haklı beklentilerinin korunması, ancak kişisel kararlarda, yönetimin takdir yetkisinin kullanma alanlarında söz konusu olduğundan, baskın kamu yararı olmadığı durumlarda, kamu görevlilerinin haklı beklentilerinin zedelenmemesi gerekir.” hususları açıklanmıştır.
20. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 12.9.2017 tarihli ve 30178 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliğinin yürürlüğe konulduğu tarihte bu durumda olan ilgili personelin uygulanmakta gelen görevde yükselme kapsamındaki unvanlara atanma konusunda kazanılmış hakları bulunmamakla birlikte, kariyer ilkesi çerçevesinde söz konusu unvanlara ilişkin yapılması öngörülen sınavlara başvurmaya ve atanma şansı kazanmaya dair haklı beklentilerinin bulunduğu açık olup, bu beklentinin zedelenmemesi de hukuk devletinin belirlilik, istikrar ve öngörülebilirlik ilkeleri açısından önem arz etmektedir.
21. Zira, ilgili idare bünyesinde söz konusu düzenleme nedeniyle yükselme olanağı tanınmayan ve teknik şef unvanında görev yapmakta olup idari bölüm mezunu (İşletme, İktisat, Kamu Yönetimi, Uluslararası
İlişkiler ve Sosyoloji) 18 personel bulunmakta iken halihazırda idari bölüm mezunu olup teknik kısım müdürü unvanını taşıyan 8 personelin, teknik bölüm mezunu olup idari kısım/şube müdürü unvanını taşıyan
3 personelin görev yapmakta olduğu dikkate alındığında ilgili personel açısından liyakat esasları
çerçevesinde yükselme olanaklarının kapatılmasının ve Kurumun diğer personeline sağlanan yükselme imkanından mahrum edilmelerinin hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
22. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünde idari bölüm mezunu olup teknik şef olarak görev yapmakta olanların, 2017 yılında yürürlüğe konulan Çay
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde
yükselmelerine imkan verecek değişiklik ile Şube Müdürü, İrtibat Müdürü ve Kısım Müdürü unvanlarına ilişkin yapılacak görevde yükselme sınavlarına başvuru imkanının sağlanması talebi yerinde görüldüğünden ilgili idareye söz konusu Yönetmelikte ilgili personel açısından yükselme olanağı sağlayacak düzenlemelerin yapılması hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Rize İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde idari bölüm mezunu teknik şef unvanlı personele kariyer ilkesi uyarınca yükselme olanağı sağlamak üzere gerekli değişikliğin yapılması yönünde ÇAY İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ÇAY İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi