Görevden haksız ihraç nedeniyle yemek yardımı ödemesi için fiilen çalışma şartının aranıp aranmayacağı (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10875-S.21.17499

BAŞVURU NO : 2020/90496

KARAR TARİHİ : 26/07/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Yemek yardımı ödemesinin tarafına yapılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 23/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Çankırı PTT Başmüdürü olarak görev yapmakta iken PTT Genel Müdürlüğünce 21.07.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldıktan sonra 1 Eylül 2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile hakkında yapılmış olan kamu görevinden ihraç işleminin OHAL Komisyonunun / sayılı Kararı ile iptal edildiğini ve göreve iade talebinin kabul edildiğini, bunun üzerine PTT Genel Müdürlüğünün 11.11.2019 tarih ve

– – sayılı emri ile 12.11.2019 tarihinde Ankara PTT Başmüdürlüğünde Kontrolör olarak göreve başladığını, 31.07.2018 tarihli ve 30495 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren

7145 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”la

değişik 7075 Sayılı Kanunun “Kararların Uygulanması” başlıklı 10. Maddesinin birinci fıkrasında: “…..

İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir…” şeklindeki hükme istinaden görevde olmadığı sürelere ilişkin olarak yemek ücretlerinin tarafına ödenmediğini, ödenmesini ilgili idareden talep ettiğinde fiilen çalışılan gün sayısı vurgulanarak yemek yardımı ödemesinin yapılamayacağı belirtildiği ancak yemek ücretinin Sosyal Haklar arasında yer aldığını ve Anayasanın 125 inci maddesi gereğince tarafına ödenmesi gerektiğini belirterek yemek ücretinin de tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Posta ve Telgraf Teşkilatı

Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen, 18.05.2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; başvurucuya 21.07.2016 ile 12.11.2019 tarihleri arasında maaş alacağı olarak hesaplanan toplam 295,684,83 Tl den emekli ikramiyesi olarak idareden 83,252,24 TL ve SGK dan emekli maaşı olarak almış olduğu 108,708,09 TL mahsup edilerek kalan 103,451,58 TLnin 07.01.2020 tarihinde ödendiği ayrıca mahkeme kararı gereğince de 74,859,21 TLnin 19.01.2021 tarihinde ödendiği, yemek yardımının ise fiilen çalışma şartı olduğundan ödemesinin yapılamayacağı

İfade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde

“(1) (Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.: 2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.”

IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’ın KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Tavsiye Kararı verilmesi gerektiğine ilişkin hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, görevinden ihraç edildikten sonra OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile tekrar göreve iade edildiğini ancak tarafına bu dönemde ödenmesi gereken yemek yardımı ödemesinin yapılmadığını belirterek yemek yardımının da tarafına ödenmesini talep etmektedir.

8. İdare tarafından gönderilen belgelerden, yemek yardımı ödemesine ilişkin olarak Posta ve Telgraf

Teşkilatı Anonim Şirketi İdari Hizmet Sözleşmeli Personelin Sözleşme esasları, Sözleşme Ücretleri

Prosedürünün Sosyal Yardımlar başlığı altında sayılan Yemek Yardımı başlıklı maddesinde “Toplu

Sözleşme Hükümleri uyarınca tayin bedeli ödenen personel hariç, yemek çıkarılan ve yemek çıkarılmayan birimlerde personelin fiilen çalıştığı gün sayısı kadar brüt asgari ücret tutarının binde beşi oranında günlük yemek yardımı yapılır.” Hükmü gereğince fiilen çalışamadığı dönemler için ödeme yapılamayacağının belirtildiği anlaşılmıştır.

9. İlgili sözleşme esasları incelendiğinde yemek yardımı ödemesi için fiilen çalışma şartının arandığı anlaşılmaktadır. Ancak başvuranın hukuka aykırı şekilde kamu görevinden çıkarılmış olduğunun

Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından ortaya konulduğu, başvuranın incelemeye konu edilen olağanüstü hal işlemi nedeniyle bu zaman zarfında istese dahi fiilen çalışma olanağına sahip olmadığı, sözü edilen olağanüstü hal işlemi tesis edilmemiş olsaydı başvuranın fiilen çalışma şartını yerine getiremeyeceği yönünde bir iddianın da bulunmadığı, aksine ihraç işlemi olmasaydı başvuranın fiilen çalışma şartını yerine getireceğinin tartışmasız olduğu anlaşıldığından, kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle fiilen çalışmadığı tespit edilen başvuranın, Kanun Hükmünde Kararname ile görevine son verildiği tarih ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı gereğince görevine iade edildiği tarih arasındaki dönemde yoksun bırakıldığı tüm yemek yardımı ödemelerinden yasal faizi ile birlikte yararlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.(2020/76705-S.20.83407 sayı ve 17/09/2020 tarihli

Kamu Denetçiliği Kurumu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı.) Bu bağlamda yemek yardımı ödemesinin verilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

10. Yapılan değerlendirme neticesinde; İlgili İdare tarafından yemek yardımı ödenmemesi işleminde hukuki isabet görülmeyerek başvurana anılan ödemelerin yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, yapmış olduğu işlemlerde bu ilkelere aykırılık saptanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

12. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye

başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin

Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte başvurana tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 26/04/2021 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.”

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın mağduriyetinin giderilmesi kapsamında, başvurana ödenmeyen yemek yardımlarının ödenmesi yönünde POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA

Kararın başvurana ve Posta Ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tebliğine,

6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin

Posta Ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünce otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi