|
ÖZET: Başvuran, Uşak Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 10/02/2017 tarihinde açığa alındığını, 08/04/2019 tarihinde ise görevine iade edildiğini belirtmekte ve HİTAP gibi kayıtların silinmesini talep etmektedir. Başvuranın talebi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından reddedilmiş, bu durum başvuranın hukuki haklarının ihlali olarak değerlendirilmiştir.
Danıştay, başvuranın görevden uzaklaştırma sürecinin ardından iade edilmesi nedeniyle, özlük dosyası haricindeki kayıtların silinmesi gerektiğine hükmetmiştir. İdarenin başvuranın talebini reddetmesi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuş, başvuranın işyeri huzurunu olumsuz etkileyebilecek bu kayıtların tutulmasının gereksiz olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuş ve Uşak Üniversitesi Rektörlüğü’ne bu kayıtların silinmesi hususunda işlem yapılması gerektiği bildirilmiştir. Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının korunması açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3649-S.23.6069
BAŞVURU NO : 2022/19242
KARAR TARİHİ : 23/03/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kamu görevinden uzaklaştırma tedbirinin (HİTAP vb.) silinmesi
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Rektörlük makamı kararı ile 10/02/2017 tarihinde açığa alındığını, 08/04/2019 tarihinde ise açığa alınma işlemine son verilerek görevine iade edildiğini belirtmektedir. Kurumumuzun bireyin kendisine ait özlük dosyası hariç, Hizmet cetveli, HİTAP gibi kayıtların silinmesi gerektiği yönünde kararlarını emsal göstererek kayıtların silinmesi talebinin Sosyal
Güvenlik Kurumunca kurumun takdir yetkisine bırakılmasına karşın talebinin reddedildiğini açıklayan başvuran, hizmet belgesinde açığa alınmasına ilişkin işlemlerin silinmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Uşak Üniversitesi Rektörlüğünün 28/02/2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısında; 2.1. Başvuru konusuna ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının bir başka görüş yazısında Hizmet
Takip Programı duyurular bölümündeki 28/01/2019 tarihinde yayımlanan olağanüstü hal kanun hükmündeki kararnameleri, olağanüstü hal işlemleri inceleme komisyonu kararı veya mahkeme kararı üzerine görevine başlatılanlar ile ilgili duyuruda, personel bilgilerinin HİTAP özlük bilgilerini tutumakla yükümlü olan kurumlarca girilmesi ve varsa hatalı veya eksik kayıtların yine personelin görev yaptığı kurumlarca silinmesi veya düzeltilmesi gerektiğine yer verildiği, 2.2. Başvuranın üniversite personeli olması nedeniyle bilgilerinin Yükseköğretim Bilgi Sisteminde yer aldığı, bilgilerin sadece yetkili kişiler tarafından görülebildiği,
2.3. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının bilgilerin silinmesine ilişkin kesin hüküm bildirmemesinden dolayı bilgilerin silinmemesine karar verildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde ; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”,” “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı 141 inci maddesinin son fıkrasında; “143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.”, “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinde; “Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:..b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.”, 6. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1’inci maddesinde;“(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. (2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi
bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”, 7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “1- Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. … 3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur. 4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur. 5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır…. 7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 08/04/2019 tarihinde açığa alınma işlemine son verilerek görevine iade edildiğini belirtmektedir. Başvuran, hizmet cetveli, HİTAP gibi kayıtların silinmesi gerektiği yönündeki kararlarımızı emsal göstererek kayıtların silinmesi talebinin, Sosyal Güvenlik Kurumunca bu işlemin kurumun takdir yetkisine bırakılmasına karşın reddedildiğini ifade ederek hizmet belgesinde açığa alınmasına ilişkin işlemlerin silinmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya
Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta
FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller
/
benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
11. Ancak, daha sonraki süreçte çalışanların bir kısmı hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri idarelerce kaldırılarak görevlerine iade edilmiş; diğer yandan, bazı çalışanlar ise, terör örgütlerine ait yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla yine KHK hükümleriyle doğrudan veya KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için kurulan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu kararıyla görevine iadesine karar verilmiş ve yapılan düzenlemelerle bu kişiler hakkında
KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış; bunun yanında bazı çalışanlar da idare mahkemelerinin verdiği iptal kararlarına istinaden görevlerine iade edilmiştir.
12. Başvuru konusu olayda başvuranın terör örgütü ile işbirliği içerisinde olma ihtimaline binaen görevden uzaklaştırıldığı, sonrasında ise görevine iade edildiği anlaşılmaktadır. Başvuranın özlük dosyası hariç, elektronik veri sistemlerinde ve HİTAP kayıtlarında açıktan geçen sürelere yer verilmemesi talebinin değerlendirilmesinde, Devlet Personel Başkanlığının görevden uzaklaştırma hakkındaki bilgilerin özlük dosyasında tutulması gerektiği yönünde görüş bildirdiği görülmektedir. Kamu görevine girişten bu görevden ayrılışa kadar kamu görevlisinin özel ve çalışma hayatına ilişkin tüm bilgilerinin yer aldığı özlük dosyasının yalnızca belirli kişilerce ve şartlarda erişilebilir olduğu, bu açıdan kamu görevlilerinin haklarının korunmasının da teminatı olan özlük dosyasında, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ve iadesine ilişkin bilgi ve belgelere yer verilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
13. Diğer yandan, İdarenin başvuranın talebini reddetme gerekçesi olarak gösterdiği Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı yazısında Başkanlıkça kurumların yetki ve sorumluluğunda olan bir konunun kendilerine hatırlatılmakta olduğunu, hangi personelin durumunun duyuru kapsamına gireceği hususunda kurumların Devlet Personel Başkanlığının görüşleri ile ilgili mahkeme kararlarında yer alan hükümler doğrultusunda tasarrufta bulunmaları gerektiğini, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği uyarınca HİTAP ‘a elektronik ortamda aktarılan bilgilerin doğruluğundan kamu idarelerinin sorumlu olup, SGK’nın bu husustaki sorumluluğunun hangi sürelerin hizmet sayılacağının tespiti ve kesenek karşılıkların ödenmesinin takibi ile sınırlı olduğunu belirtmiştir.
14. Ayrıca, görevden uzaklaşma tedbirine ilişkin bilgiler ile kamu görevinden çıkarılma bilgisinin HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ile kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği de değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, özlük dosyası haricinde tutulan, hizmet belgeleri, HİTAP bilgileri vb. sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına ve iade edildiğine dair kayıtların silinmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırılmaya ve göreve başlamasına ilişkin kayıtların silinmesi hususunda UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Uşak
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/