|
ÖZET: Bu karar, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde akademisyen olarak görev yapan bir başvuranın, 29 Ekim 2016 tarihinde KHK ile görevden uzaklaştırılmasının ardından, 2020 Ocak ayında OHAL komisyonu kararıyla göreve iade edilmesi sürecinde, ders ücretlerinin ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, görevden uzaklaştırıldığı dönemde ders ücretlerinin ödenmediğini iddia ederek, yasal faiziyle birlikte bu ödemelerin yapılmasını talep etmiştir. İdare, ek ders ve sınav ücretlerinin ödenmesi için fiilen çalışma şartının arandığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın hukuka aykırı bir şekilde görevden çıkarılması nedeniyle fiilen çalışma olanağına sahip olmadığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın KHK ile görevine son verildiği tarih ile OHAL komisyonu kararıyla işe döndüğü tarih arasındaki dönemde yoksun bırakıldığı ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın fiilen çalışmadığı dönemde, benzer pozisyondaki personelin elde ettiği ödemelerden yararlandırılması gerektiği yönündeki hukuki değerlendirmeye dayanmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın talebi kabul edilmiş ve ilgili üniversiteye tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/11868-S.22.18182
BAŞVURU NO : 2022/9425
KARAR TARİHİ : 16/09/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevden uzaklaştırılan döneme ilişkin ders ücretlerinin ödenmesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 02/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Celal Bayar Üniversitesinde akademisyen olarak çalışırken 29 Ekim 2016 tarihinde
KHK ile görevden uzaklaştırıldığını, 2020 yılı Ocak ayında OHAL komisyonu kararıyla göreve iade edildiğini belirterek üniversiteden KHK ile çıkarıldığı 29 Ekim 2016 ile OHAL komisyonu kararıyla işe döndüğü 2020 Ocak tarihleri arasında ders dönemlerini içerecek şekilde ders ücretlerinin (yasal faiziyle)
ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 2022/7620 sayılı başvurudaki gönderme kararımıza istinaden
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen, 30.06.2022 tarih ve Esayılı cevabi yazıda özetle; “İlgide kayıtlı yazınız ile Üniversitemiz Rektörlüğü’ne gönderilen, ‘ün 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu uyarınca, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumuna (Ombudsmanlık) yaptığı 26.05.2022 tarih ve / nolu başvurusunda belirtilen bilgi ve iddialarla ilgili Şikâyet Başvuru Formu ile bilgi ve belge talebine ilişkin yazınız incelenerek, şikâyet konusu hakkında kapsamlı açıklamalar ile konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin birer onaylı suretlerinin temini için; ilgilinin daha önce görev yaptığı Üniversitemiz
Bölüm Başkanlığına ve bu görevde bulunduğu sürede ek ders ödemelerinin yapıldığı Salihli Meslek
Yüksekokulu Müdürlüğü, Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanlığı, Fen Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, Kula Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü ile Manisa Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü birimlerine iletilmiştir. 6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “bilgi ve belge isteme” başlıklı
18 inci maddesi gereğince, ‘ün söz konusu başvuruda belirtmiş olduğu hususlara ilişkin
olarak; şikâyet konusunun esasına dair yapılan açıklamalarla ilgili birimlerimiz tarafından hazırlanan cevap yazıları ekte sunulmaktadır.”
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen, 30.06.2022 tarih ve Esayılı cevabi yazının ekindeki yazılarda;
2.1. Manisa Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünün 28.06.2022 ve sayılı yazısında; “Mesleki Çalışma Faaliyetleri adı altında (Ek ders Ücreti)- 486 Sayılı K.H.K.
Md.5 ile eklenen ve aynı Kararnamenin Md.28 ile 15.7.1993- tarihinde yürürlüğe giren hükmü, 3843 Sayılı
Kanun Md.10 ve 2914 S.K. gereği ‘fiilen yapılması’ şartından dolayı 29 Ekim 2016 tarihinden sonra ek ders ödemesi yapılamamıştır. İlgili kişiye 29 Ekim 2016 tarihinden önce yapılmış olan görevlendirmeler kapsamında ek ders ödemeleri eksiksiz olarak yapılmıştır.”
2.2. Kula Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünün 27.06.2022 tarih ve E- sayılı yazısında; “Mesleki Çalışma Faaliyetleri adı altında (Ek ders, Sınav Ücretleri)- 486 Sayılı K.H.K. Md.5 ile eklenen ve aynı Kararnamenin Md.28 ile 15.7.1993 tarihinde yürürlüğe giren 3843 sayılı Kanun
Md.10,2547 sayılı Kanunun Md.40/a ve 2914 sayılı Kanun gereği ek ders ve sınav ücretlerinin ödenmesi için fiili olarak yapma şartı bulunduğundan dolayı, ün talebinin Meslek Yüksekokulumuz bütçesinden ödenmesi mümkün olmadığı…”
2.3. Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanlığının 23.06.2022 tarih ve E- sayılı yazısında; “İlgi yazı gereği talep edilen Mesleki Çalışma Faaliyetleri adı altında (ek ders ücretiniz) 486
Sayılı K.H.K Md. 5 ile eklenen ve aynı Kararnamenin Md.28 ile 15.07.1993 tarihinde yürürlüğe giren hükmü 3843 Sayılı Kanun Md.10 ve 2914 sayılı kanun gereği ‘fiilen yapılması’ şartı oluşmadığından dolayı yapılamamıştır.”
2.4. Türk Dili Bölüm Başkanlığının 20.06.2022 tarih ve E- sayılı yazısında; “…Türk Dili Bölüm Başkanlığımız bölümümüz öğretim elemanlarını Üniversitemiz birimlerine sadece ders görevlendirmesi yapmakla sorumludur. Görevlendirilen öğretim elemanların ek ders ücretlerinin ödemesi ilgili birimler tarafından yapılmaktadır. Bundan dolayı ‘ün talebinin Bölümümüz tarafından karşılanmasının mümkün olmadığı hususunda…”
2.5. Fen Edebiyat Fakültesi Dekanlığının 23.06.2022 tarih ve E- sayılı yazısında, “…talep edilen Mesleki Çalışma Faaliyetleri adı altında (Ekders Ücretiniz)- 486 Sayılı K.H.K.
Md.5 ile eklenen ve aynı Kararnamenin Md.28 ile 15.7.1993 – tarihinde yürürlüğe giren hükmü, 3843 Sayılı
Kanun Md.10 ve 2914 S.K. gereği ‘ fiilen yapılması’ şartından dolayı yapılamamıştır.”
2.6. Salihli Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünün 24.06.2022 tarih ve E- sayılı yazısında; “…Mesleki Çalışma Faaliyetleri adı altında (Ek ders, Sınav Ücretleri)- 486 Sayılı K.H.K. Md.5 ile eklenen ve aynı Kararnamenin Md.28 ile 15.7.1993 tarihinde yürürlüğe giren hükmü, 3843 Sayılı Kanun
Md.10, 2547 Sayılı Kanun Md 40/a ve 2914 Sayılı Kanun gereği ‘ ek ders ve sınav ücretlerinin ödenmesi için fiili olarak yapma şartı bulunduğundan dolayı, ‘ün talebinin Meslek Yüksekokulumuz bütçesinden ödenmesinin mümkün olmadığı…”
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2) Yargı yolu başlıklı 125 nci maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlüdür.”
3.3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Genel İlkeler başlıklı 128
inci maddesinde; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/20105982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında; “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E: 2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz..”
6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun “Ek Ders Ücreti” başlıklı 11 inci maddesinde; “2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye
Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, Celal Bayar Üniversitesinde akademisyen olarak çalışırken 29 Ekim 2016 tarihinde
KHK ile görevden uzaklaştırıldığını, 2020 yılı Ocak ayında OHAL komisyonu kararıyla göreve iade edildiğini belirterek Üniversiteden KHK ile çıkarıldığı 29 Ekim 2016 ile OHAL komisyonu kararıyla işe döndüğü 2020 Ocak tarihleri arasında ders dönemlerini içerecek şekilde ders ücretlerinin ödenmesini talep etmektedir.
8. İdare tarafından gönderilen belgelerde özetle, ek ders ve sınav ücretlerinin ödenmesi için fiilen yapılması şartı bulunduğundan dolayı ödemelerin yapılmadığı bildirilmiştir.
9. Kurumumuzun benzer nitelikli 2020/88543 sayılı kararında; “…İlgili mevzuat ve Banka ile yapılan sözleşme incelendiğinde ek ders ücreti ve promosyon ödemeleri için fiilen çalışma şartının arandığı anlaşılmaktadır. Ancak başvuranın hukuka aykırı şekilde kamu görevinden çıkarılmış olduğunun
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından ortaya konulduğu, başvuranın incelemeye konu edilen olağanüstü hal işlemi nedeniyle bu zaman zarfında istese dahi fiilen çalışma olanağına sahip olmadığı, sözü edilen olağanüstü hal işlemi tesis edilmemiş olsaydı başvuranın fiilen çalışma şartını yerine getiremeyeceği yönünde bir iddianın da bulunmadığı, aksine ihraç işlemi olmasaydı başvuranın fiilen çalışma şartını yerine getireceğinin tartışmasız olduğu anlaşıldığından, kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle fiilen çalışmadığı tespit edilen başvuranın, Kanun Hükmünde Kararname ile görevine son verildiği tarih ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı gereğince görevine iade edildiği tarih arasındaki dönemde yoksun bırakıldığı tüm zorunlu ek ders ücreti ödemelerinden yasal faizi ile birlikte yararlandırılması gerektiği, idarece fiilen çalışmaya dayandığı gerekçesiyle ödenmeyen Ek ders ücreti, faizi ve promosyon ödemesi açısından başvuranın açıkta olduğu dönemde görevinin başında bulunan emsali kadro ve görevde yer alan personelin elde ettiği ödemelerden başvuranın da yararlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.(2020/76705-S.20.83407 sayı ve 17/09/2020 tarihli Kamu Denetçiliği Kurumu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı.) Bu bağlamda ek ders ücreti, faizi ve promosyon ödemesi konusunda başvuruya konu Üniversite ve ilgili Banka tarafından yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır…” görüşlerine yer verilmiştir.
10. Kurumumuzca emsal nitelikli kararlar ile hukuk ve hakkaniyet ilkeleri dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ilişkin (29 Ekim 2016 ile
OHAL komisyonu kararıyla işe döndüğü 2020 Ocak tarihleri arasındaki) ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, yapmış olduğu işlemlerde bu ilkelere aykırılık saptanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemine karşı, Manisa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle; Başvurunun KABULÜNE,
Başvuranın, kamu görevinden çıkarıldığı (29 Ekim 2016 ile OHAL komisyonu kararıyla işe döndüğü 2020
Ocak tarihleri arasındaki) döneme ilişkin ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, Başvurana ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Manisa Celal Bayar Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi