|
ÖZET: Bu karar, başvuranın görevden uzaklaştırma sürecine ilişkin bilgilerin Milli Eğitim Bakanlığı’nın personel hizmet sistemi ve Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminden silinmesi talebini incelemektedir. İdare, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunarak, bu bilgilerin silinmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, görevden uzaklaştırma bilgileri gibi kişisel verilerin korunması gerektiği ve bu bilgilerin ilgili kişilerin işyeri huzurunu olumsuz etkileyebileceği vurgulanmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın özlük dosyası haricindeki HİTAP sistemindeki görevden uzaklaştırma kayıtlarının silinmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu durum, hukukun üstünlüğü ve kişisel verilerin korunması ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. İdareye, bu kayıtların silinmesi hususunda tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/10438-S.22.16098
BAŞVURU NO : 2022/3798
KARAR TARİHİ : 17/08/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Görevden uzaklaştırmaya ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; görevden uzaklaştırma sürecine ilişkin bilgilerin Milli Eğitim Bakanlığı personel hizmet sistemi ve Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminden silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Milli Eğitim Bakanlığının 26/07/2022 tarih cevap yazısında özetle: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.” 141 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler…” aynı Kanunun “Tedbirin kaldırılması” başlıklı 142 inci maddesinde ise; “Soruşturma sonunda disiplin yönünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 nci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır…” hükümlerine yer verildiği,
2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurların Türkiye Cumhuriyeti Kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunacağı, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, özlük dosyasına memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgelerin konulacağı, memurların
/
başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişiklerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyalarının göz önünde bulundurulacağı ve özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usul ve esasların Devlet Personel Başkanlığınca belirleneceği” hükümlerine yer verildiği,
2.2. Bu çerçevede 15/04/2011 tarih ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (Seri
No:2) Kamu Personeli Genel Tebliğinin (D) bendi ile özlük dosyası tutulmasına ilişkin usul ve esasların belirlendiği, anılan Tebliğ ile memurların, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunacakları, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimlerinin sorumlu olduğu, özlük dosyalarının memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulacağı, özlük dosyasının sekiz bölümden oluşucağı; -Birinci bölümde; ilk-yenidennaklen atamaya ilişkin belgeler, -İkinci bölümde; öğrenim durumu, bildiği yabancı diller ve derecesi, yaptığı lisansüstü eğitim-staj ve incelemeleri ile ilgili belgeler, katıldığı her türlü eğitim faaliyetine ilişkin belgeler, kendisi tarafından verilen yayın ve eserlerine ilişkin bilgiler, -Üçüncü bölümde; memurun kullandığı izinlere ilişkin belgeler, -Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları, -Beşinci bölümde; kurumlarca gerekli görülmesi halinde memurun maaş, ücret, harcırah ve sair parasal haklarına ilişkin belgeler, emeklilik durumuna ilişkin belgeler, bakmakla yükümlü olduğu kişilere ilişkin bildirimler, mal beyannameleri ile sendika üyeliğine ilişkin belgeler, -Altıncı bölümde; memurun adaylık ve asli memurluğa atanmasına ilişkin belgeler, derece ve kademe ilerlemeleri, sınıf, yer, unvan, görev değişiklikleri ile ilgili belgeler, geçici görevlendirilmesine ilişkin belgeler, -Yedinci bölümde; ödül, başarı ve üstün başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler, -Sekizinci bölümde; askerlik durumu, mecburi hizmet yükümlülüğü ve özürlülük durumuna ilişkin belgeler ile yukarıdaki bölümler kapsamına girmeyen memurun hizmet durumuna ilişkin diğer mesleki bilgi ve belgelerin saklanacağı, belgeler özlük dosyasının ilgili bölümüne, eski tarihli olan altta olacak şekilde, kronolojik sıraya göre yerleştirileceği görevi herhangi bir şekilde sona eren memurların özlük dosyalarının kurumlarınca saklanacağı, özlük dosyalarının tutulması ve muhafazasında özel hayatın gizliliği ilkesine riayet edileceği, özlük dosyası içeriği hakkında soruşturma ve kovuşturmaya yetkili merciler dışındakilere açıklama yapılamayacağı ve bilgi verilemeyeceği,
2.3. Devlet Personel Başkanlığının ilgi görüş yazısında; “…. -İhraç edilme veya görevden uzaklaştırma ile görevine iade edilme durumlarına ait işlem bilgi, belge ve kayıtlarının; bu bilgilerinin mevzuat hükümlerinin gereklerinin yerine getirilmesinin hukukî bir sonucu ve delili olma vasfını taşıması; ilgililerin mali ve sosyal hakları ile diğer özlük işleri hakkında tesis edilen ya da edilecek işlemlere dayanak teşkil etmesi; işlemlerin dava konusu olması durumda itilafların çözümünde önem taşıyacağı, böylelikle ilgililerin haklarının korunmasının da teminatı olabileceği hususları gözönüne alındığında özlük dosyasında tutulması gerektiği, – Kamu görevinden ihraç edilmeye (ihraç sonrası kanun hükmünde kararnamelerle göreve iade hali hariç), görevden uzaklaştırmaya, ihraç sonrası Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararıyla göreve iade edilmeye dair işlem bilgi, belge ve kayıtlarından hizmet gerekleri çerçevesinde Bakanlığınızca uygun görülenlere elektronik ortamda özlük modülleri üzerinde ya da hizmet cetvelinde yer verilmesinin mümkün bulunduğu mütala edilmektedir.” denildiği,
2.4. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının yazısında;”… Devlet Personel Başkanlığının 21.04.2019 tarihli ve sayılı yazısında,… 1-Soruşturma esnasında veya sonrasında 657 sayılı
Kanuna göre görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasını gerektiren durumların gerçekleşmesi sebebiyle haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılanların aylıklarından kesilmiş olan üçte
birlik tutarın kendilerine ödenmesi ve görevden uzakta geçirdikleri sürelerin, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmının, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derece kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyatî tedbiri tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırılmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan görevine iade edilen
Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı, Görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgelerin ilgililerin özlük dosyasında da bulundurulması gerektiğinin mütalaa edildiği…” belirtilmiştir. Bu nedenle, Kurumunuz personelinin görevden uzaklaştırılması ve görevine iade edilmesine ilişkin bilgilerinin Hizmet Takip Programındaki hizmet cetveli ve açık süreler bölümünden silinmemesi gerekmekte olup, daha önce silinmiş olan kayıtlar var ise yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı tekrar girişinin yapılması gerekmektedir.” denildiği,
2.5. Diğer taraftan özlük dosyalarının bakanlık personeli olması halinde bakanlıkta, taşra personeli olması halinde ise il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinde tutulmakta olduğu, anılan mevzuat hükümleri uyarınca, devlet memurları hakkında yapılan her işlemin kronolojik sıraya göre özlük dosyasına kaydının zorunlu olduğu, uzaklaştırma tedbiri işleminin de bu zorunluluğun sonucu olarak personel bilgi sistemine işlendiği, MEBBİS e-Personel Modülünün elektronik özlük dosyası niteliğinde olduğu, görevden uzaklaştırma ekranında ayrılma başlama tarihi dışında bilgi bulunmadığı, bu modülün dışa kapalı kişiye özel bir sistem olduğu her kullanıcının yetkili kılındığı kadar veriyi görme ve işlem yapma yetkisi bulunduğu,
2.6. Bu bağlamda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı
109 uncu maddesi hükmüne göre memurların özlük dosyasında yer verilen bilgileri MEBBİS e-Personel
Modülünde yer aldığı ve yapılacak bir işlem bulunmadığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1. Özel hayatın gizliliği başlıklı 20 nci maddesinin 2 nci fıkrasında: Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.3. Anayasanın Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler başlıklı 128 inci maddesinin 2 nci fıkrasında: “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve
davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 08/03/2017 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7098 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 697 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1’inci maddesinde; (1) “Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.
(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.
(3) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereği öğrencilikle ilişikleri kesilmiş olanlardan bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (3) sayılı listede yer alanlar, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılır.
(4) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listenin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Bu fıkraya ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”
6. 657 sayılı Devlet memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”
7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “1- Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. …
3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır….
7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…”
Hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
9. Başvuran (1 nolu paragrafta belirtildiği gibi) özetle, görevden uzaklaştırma sürecine ilişkin bilgilerin
Milli Eğitim Bakanlığı personel hizmet sistemi ve Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminden silinmesini talep etmektedir.
10. İdarenin yukarıda (2 nolu paragrafta) yer verilen yazısında özetle; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesi hükmüne göre memurların özlük dosyasında yer verilen bilgilerin MEBBİS e-Personel Modülünde yer aldığı ve başvuran tarafından görevden uzaklaştırma sürecine ilişkin bilgilerin personel hizmet sistemi ve Sosyal Güvenlik Kurumu
HİTAP sisteminden silinmesine ilişkin işlem yapılamayacağı belirtilmektedir.
11. Kurumumuzun 2019/7549 sayılı benzer nitelikli emsal başvurusu esas alınarak yapılan inceleme ve hazırlanan karar önerisinde;
11.1. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile
Kanunlaşmıştır.
11.2. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti,
iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
11.3. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
12. Yapılan incelemede; başvuranın terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, irtibatı veya iltisaklı olduğu şüphesiyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 137 ve 138 inci maddeleri gereğince, 19.08.2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı, bilahare 14.02.2018 tarihinde görevine iade edildiği idarece gönderilen bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. 7098 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında
Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair
Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrasında “İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır.” düzenlemesi yer almıştır.
13. Anayasanın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
(Anayasa Mahkemesinin 29/11/2017 tarih 2017/137 2017/161 sayılı kararı) Bunun yanı sıra, Anayasanın
20 nci maddesinin ikinci fıkrasında “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına
sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.” hükmü düzenlenmiştir.
14. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
14.1. İdarenin bütün eylem ve işlemlerinde hukukla bağlı olduğu, ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde olduğu gibi idari yaptırımlar açısından da aynı ilkenin geçerli olduğu, personel hakkında yapılacak işlemlerin ve uygulanacak idari yaptırımların da hukuki ve fiili dayanağının olması gerektiği, bu kapsamda personel hakkında tutulan her türlü kayıt ve bilginin de doğru, güvenilir, hukuka ve Anayasa’da güvence altına alınan ilkelere uygun tutulması gerektiği açıktır.
14.2. Diğer taraftan, ihraç işlemine dayanak teşkil eden isnat edilen suçlamaya ilişkin bilgilerin HİTAP veya benzeri personel bilgi sistemlerinde tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak
başvuranın işyeri huzurunu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyebileceği, kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
15. Yine Kurumumuzun emsal nitelikli 2021/3938 sayılı kararında “Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmü karşısında kamu görevine iade edilen başvurana İdarece tüm mali ve sosyal hakları ödendiği, benzer şekilde çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırılması gerektiği, bu kapsamda başvuranın kamu görevinden çıkarmaya ilişkin bilgilerin hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb.
sistemlerden silinmesi gerekmektedir. Bununla birlikte ihraç edilmeyip haklarında açığa alma gibi bir tedbir uygulanan kişiler açısından yukarda söz edilen hükümlerin evleviyetle uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Aksi durumda ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşması mümkün olabileceğinden bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği anlaşıldığından başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan hizmet takip programından (HİTAP) ve Üniversitenin Bilgi Yönetim Sistemi (REBİS) hizmet belgesi ve hizmet cetvelinden açığa alındığına ilişkin ile ilgili kayıtların ve açıklamaların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde karar verilmiştir.
16. Kurumumuzca verilen emsal kararlar ve yukarıda yapılan açıklamalar başvuru kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın (özlük dosyası hariç) HİTAP (Hizmet Takip Programı) hizmet cetvelinden, Kurumun personel bilgi sistemi ve benzeri elektronik sistemlerde yer alan görevden uzaklaştırmaya ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde,
Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE, /
Başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırılmaya ve göreve başlamasına ilişkin kayıtların silinmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi