|
ÖZET: Başvuran, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde görev yaparken, 26 Temmuz 2016 tarihinde FETÖ/PYD bağlantısı nedeniyle açığa alındığını ve 2 Mart 2017’de göreve iade edildiğini belirtmiştir. Açığa alınma sürecine dair kayıtların, hizmet cetveli, özlük dosyası ve diğer veri tabanlarından silinmesini talep etmektedir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın durumunu değerlendirirken, ilgili mevzuat çerçevesinde, görevden uzaklaştırma ve göreve iade süreçlerinin kayıtlarının silinip silinmeyeceği konusunda tereddütler yaşandığını ifade etmiştir.
Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşleri doğrultusunda, olağanüstü hal döneminde görevden uzaklaştırılan ve sonrasında göreve iade edilen personelin kayıtlarının silinmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın durumunda, görevden uzaklaştırma kaydının özlük dosyasında tutulmasının hukuka uygun olduğu, fakat HİTAP gibi diğer sistemlerdeki kayıtların silinmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, başvuranın haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın görevden uzaklaştırma kayıtlarının HİTAP ve benzeri sistemlerden silinmesi tavsiye edilmiştir. İdarenin bu karara uyması için 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11553-S.24.17567
BAŞVURU NO : 2024/5990
KARAR TARİHİ : 22.10.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Hitap kayıtlarının silinmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fakültesi’nde görev yaptığını, Çanakkale
Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü’nden gelen bir yazı ile FETÖ/PYD kapsamında 26.07.2016 tarihinde açığa alındığını, idari soruşturma sonucunda asılsız gerekçelerle açığa alındığı anlaşılarak 02.03.2017 tarihinde göreve iade edildiğini ifade ederek. Açığa alınma işlemine ait kayıtların hizmet cetveli, sicil hareketleri, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP), personel bilgi sistemi, özlük dosyası ile kurum içi/dışı diğer tüm elektronik/fiziksel veri tabanı/kayıtlarından (kurumsal kaynak yönetimi, insan kaynakları yönetim sistemi gibi) silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Çanakkale
Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 02/08/2024 tarih ve Esayılı cevabi yazıda,
2.1. “Üniversiteniz Fakültesinde görev yapmakta iken Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararnameleri çerçevesinde görevinden uzaklaştırılan ve haklarında yürütülen soruşturma sonucunda göreve iade kararı verilen personelin, Hizmet Takip Programı hizmet cetveli ve açık süreler alanına girilen görevden uzaklaştırma ve görevine iade edilmesine ilişkin girilen bilgilerin Programdan silinip silinmeyeceği hususunda ilgide kayıtlı yazınız ile Başkanlığımızın görüşünün istenilmesi üzerine konu incelenmiştir.”
2.2. “Bilindiği üzere. 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca
Olağanüstü Hal ilan edilmiş ve Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca yayımlanan Kanun Hükmünde
Kararnamelerin “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı ilgili maddelerinde kamu personelinin kamu görevinden çıkarılmaları, “iade hükümleri” başlıklı ilgili maddelerinde göreve iade edilenlerin haklan, 1/2/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesi birinci fıkrası ile de Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvuruları kabul edilenlere ilişkin kararın uygulanma hususları düzenlenmiştir.”
2.3. “Kamu idarelerince olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, daha sonra olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin, bu durumlarına ilişkin hizmet cetvellerinde bulunan kayıtların silinip silinmeyeceği tereddütte düşülerek konu hakkında Devlet
Personel Başkanlığından istenilen görüşlerin Kurumumuza gönderilmesi üzerine, Devlet Personel
Başkanlığının görüşleri dikkate alınarak “Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri İle Görevlerine
Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kararı Veya Mahkeme Kararı Üzerine Görevine Başlatılanlar İle İlgili Duyuru”
Hizmet Takip Programının giriş sayfasında 28/01/2019 tarihinde yayımlanmıştır.”
2.4. “Kamu idarelerince olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, daha sonra olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin, bu durumlarına ilişkin hizmet cetvellerinde bulunan kayıtların silinip silinmeyeceği tereddütte düşülerek konu hakkında Devlet
Personel Başkanlığından istenilen görüşlerin Kurumumuza gönderilmesi üzerine, Devlet Personel
Başkanlığının görüşleri dikkate alınarak “Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri İle Görevlerine
Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kararı Veya Mahkeme Kararı Üzerine Görevine Başlatılanlar İle İlgili Duyuru”
Hizmet Takip Programının giriş sayfasında 28/01/2019 tarihinde yayımlanmıştır.”
2.5. “Buna göre, Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüş kapsamına giren personelin (olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen ve tekrar görevine iade edilen kamu görevlilerinden) aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesini müteakiben Kurumlarca da uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların Kurumunuzca yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır. Söz konusu duyuruda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında
Kurumlarca yapılan gerek idari soruşturma gerekse diğer nedenlerle yapılan soruşturmalar gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince görevine son verilmeden tekrar görevine iade edilen personeller ile Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında olmayan nedenlerle görevine son verilip, mahkeme kararı ile görevine iade edilen personellerin Hizmet Takip Programındaki hizmet cetveli ile açık süre kayıtlarının silinip silinmeyeceği hususunda herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.”
2.6. “Diğer taraftan, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir Kamu Kurumunun Devlet Personel Başkanlığından görüş sorması üzerine, Devlet
Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve – sayılı yazısında, “Söz konusu
Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçlan ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve
Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen Devlet
/
memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” belirtilmiştir.”
2.7. “Ayrıca, 6749 sayılı Kanunla kabul edilen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, Yüksek Öğretim Kanununa tabi personelin Üniversite
Yönetim Kurulu veya Yükseköğretim Kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılan ancak itirazları üzerine görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir Kamu Kurumunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğüne görüş sorması üzerine. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Çalışma Genel Müdürlüğünün 25/03/2020 tarihli ve – sayılı yazısında. “6749 sayılı Kanun uyarınca görevine iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiği, mezkur Kanunun, görevine iade edilenler açısından kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerini, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırmaması sebebiyle söz konusu Kanun uyarınca açıkta geçirilen sürelerinin hizmet belgesi cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı, söz konusu Kanun uyarınca, ilgili personelin kamu görevinden çıkarıldığı ve kamu görevine iade edildiği Kararların özlük dosyasında bulundurulması gerektiği” belirtilmiştir.”
2.8. “Bu nedenlerle, Üniversiteniz kadrosunda görev yapan kamu görevlilerinden olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen ve tekrar görevine iade edilen personelin görevden uzaklaştırılma, kamu görevinden çıkarılma ve göreve iade edilmelerine ilişkin bilgilerinin Hizmet Takip
Programındaki hizmet cetveli ve açık süreler bölümünden silinip silinmeyeceği hususunun Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ve Devlet Personel Başkanlığının görüşleri doğrultusunda Rektörlüğünüzce değerlendirilmesi gerekmektedir.”
2.9. “Ayrıca, kurumunuzca hizmet cetveli alanına 26/07/2016 tarihli ve GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI (657 s.K. 137. MD.) kodu ile 02/03/2017 tarihli ve AÇIK SÜRESİ SONUNDA (657 s.K. 144. MD.
GEREĞİNCE) GÖREVE İADE EDİLDİ kodu ile kayıtların 657 savılı Kanun kapsamında değerlendirilerek işlendiği anlaşılmıştır Buna göre, ilgilinin görevinden uzaklaştırılıp daha sonra görevine iade edilmesi 28/01/2019 tarihli duyurumuzda belirtilen OHAL ile Kamu görevinden çıkarılan personel kapsamına girmemekle birlikte, yukarıda belirtilen Devlet Personel Başkanlığının görüşü doğrultusunda mevcut duruma göre HİTAP hizmet cetveli ve açık süreler alanına girilen görevden uzaklaştırılması ve görevine iade edilmesine ilişkin kayıtların silinmemesi gerektiği mütalaa edilmektedir.”
İfadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
5.1. “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet
Personel Başkanlığınca belirlenir.”
5.2. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137 nci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.”
5.3. “Görevden uzaklaştıran amirin sorumluluğu” başlıklı 139 uncu maddesinde; “Görevinden uzaklaştırılan Devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.”
5.4. “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı
141 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan
tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu
Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.
143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri
kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.”
5.5. “Tedbirin kaldırılması” başlıklı 142 nci maddesinde; “Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.”
5.6. “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143 üncü maddesinde;
“Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:
a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler;
Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.”
5.7. “Süre” başlıklı 145 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır.”
6. 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Kamu görevlilerine ilişkin tedbirler” başlıklı 4 üncü maddesinde; (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen;
… f) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinde belirtilenler hariç diğer mevzuata tabi her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil)
istihdam edilen personel, ilgili kurum veya kuruluşun en üst yöneticisi başkanlığında bağlı, ilgili veya ilişkili bakan tarafından oluşturulan kurulun teklifi üzerine ilgisine göre ilgili bakan onayıyla kamu görevinden çıkarılır.
g) Bir bakanlığa bağlı, ilgili veya ilişkili olmayan diğer kurumlarda her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil) istihdam edilen personel, birim amirinin teklifi üzerine atamaya yetkili amirin onayıyla kamu görevinden çıkarılır.”
7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında;
“1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir.
… 3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları … diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır.
… 7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Tavsiye Karar Önerisi’
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, açığa alınma işlemine ait kayıtların hizmet cetveli, sicil hareketleri, Sosyal Güvenlik Kurumu
Hizmet Takip Programı (HİTAP), personel bilgi sistemi, özlük dosyası ile kurum içi/dışı diğer tüm elektronik/fiziksel veri tabanı/kayıtlarından (kurumsal kaynak yönetimi, insan kaynakları yönetim sistemi gibi) silinmesini talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya
Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta
FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle, inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
11. Ancak, daha sonraki süreçte çalışanların bir kısmı hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri idarelerce kaldırılarak görevlerine iade edilmiş; diğer yandan, bazı çalışanlar ise, terör örgütlerine ait yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla yine KHK hükümleriyle doğrudan veya KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için kurulan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu kararıyla görevine iadesine karar verilmiş ve yapılan düzenlemelerle bu kişiler hakkında
KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış; bunun yanında bazı çalışanlar da idare mahkemelerinin verdiği iptal kararlarına istinaden görevlerine iade edilmiştir.
12. Somut olayda, başvuranın Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fakültesi’nde görev yapmaktayken, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü’nden gelen bir yazı ile FETÖ/PYD kapsamında 26.07.2016 tarihinde açığa alındığını, idari soruşturma sonucunda asılsız gerekçelerle açığa alındığı anlaşılarak 02.03.2017 tarihinde göreve iade edildiği görülmektedir.
13. 657 sayılı Kanun’un 137 ila 145 inci maddelerinde, yetkili amir, organ veya müfettişlere, görevi başında kalmasında sakınca bulunanlar hakkında ihtiyati bir tedbir olarak görevden uzaklaştırma işlemi tesis edilmesi konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
14. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilenler hakkında KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırıldığına dair mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler bakımından mahkeme kararlarıyla iptal edilen işlem hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kalktığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığının görüşleri de bu yöndedir.
15. Ancak, KHK ile kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya idare mahkemesi kararıyla göreve dönen, ayrıca idari kararla kamu görevinden çıkarıldıktan sonra idare mahkemesi kararıyla göreve dönen bazı personel hakkında kamu görevinden çıkarılmanın öncesinde bir süre görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı görülmekte olup, söz konusu kişilerin ve somut olayımızda olduğu gibi OHAL gerekçeleriyle haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanıp kamu görevinden çıkarılma işlemi uygulanmadan görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin Kurumsal Kaynak Yönetimi (KYK), İnsan Kaynakları Yönetim Sistemi, Sosyal Güvenlik
Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP), Personel Bilgi Sistemi (PBS) ve benzeri elektronik veri
tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinip silinmeyeceği konusunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
16. Bu konuda, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 29/01/2019 tarihli Duyurusunda, Mülga Devlet Personel
Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E. ve 02/11/2018 tarihli ve E. sayılı görüşlerine atıfta bulunarak, bu kararlarda sadece kamu görevinden çıkarılan dönemde açıkta geçirilen sürelere ilişkin kayıtların silinebileceği yönünde görüş verilmiş olmasına rağmen, genişletici bir yorum yapılarak, “OHAL
KHK’sı üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra OHAL KHK’sı, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm aylıkları ile görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait açıkta iken 2/3 oranındaki ve görevlerine iade edildiklerinde de daha önce noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesine müteakiben ilgili kamu idaresince de uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların kurumun yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
18. Somut olayda olduğu gibi görevden uzaklaştırılan ve sonradan göreve iade edilenlerin KHK ile ihraç edildikten sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla milli güvenliğe tehdit oluşturan örgütlerle ilişkisi olmadığı için göreve iade edilenlerden esas itibariyle bir farkı bulunmamaktadır. Buna rağmen, aynı gerekçelerle haklarında işlem uygulanan söz konusu personelden, ihraç edildikten sonra görevine iade edilenlerin ihraç öncesindeki dönemde gerçekleşen görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait kayıtların silinmesi karşısında, ihraç edilmeden görevine iade edilenlerin görevden uzaklaştıkları döneme ait kayıtlarının silinmeyerek farklı bir işleme tabi tutulması eşitliğe ve hakkaniyete aykırı bir durum ortaya çıkaracaktır.
19. Özellikle OHAL sürecinin ilk zamanlarında birçok personel hakkında ivedi bir tedbir olarak idarelerce görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmış, sonrasında bunlar içerisinden haklarındaki bilgiler ciddi görülenler idari kararla veya KHK işlemi ile kamu görevinden çıkarılmış, diğerleri hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılmıştır. Bu noktada, Kurumumuzun değerlendirmesi önce haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananlardan sonrasında ihraç edilenlerden temize çıkanlar ile idare tarafından yapılan inceleme sonucunda ihraç edilmeksizin görevine iade edilenlerin, aynı gerekçelere dayalı olarak görevden uzaklaştırmış olmaları nedeniyle ayrı muameleye tabi tutulmamaları esasına dayanmaktadır.
Buna göre, olağan şartlar altında gerçekleşen görevden uzaklaştırmalar için aynı durumun söz konusu olmadığı göz önünde tutulması gerekmektedir.
20. Nitekim Kurumumuz tarafından, haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandıktan sonra kamu görevinden çıkarma işlemi uygulanmaksızın idarece göreve iade edilenler tarafından yapılan başvurular üzerine başvuranların HİTAP kayıtlarındaki uzaklaştırma kaydının silinmesi yönünde karar verilmiştir.
(Bakınız, 20/02/2020 tarihli, 2019/14377 başvuru numaralı ve S.20.4375 sayılı karar; 20/07/2020 tarihli, 2020/1759 başvuru numaralı ve S.20.70780 sayılı karar; 23/09/2020 tarihli, 2020/68478 başvuru numaralı ve S.20.84526 sayılı karar; 02/11/2020 tarihli, 2020/93834 başvuru numaralı ve S.20.93951 sayılı karar; 03/12/2020 tarihli, 2020/97934 başvuru numaralı ve S.20.97271 sayılı karar; 05/08/2021 tarihli, 2021/3938 başvuru numaralı ve S.21.18150 sayılı karar; 06/09/2021 tarihli, 2021/6511 başvuru numaralı ve
S.21.20377 sayılı karar; 09/09/2021 tarihli, 2021/6237 başvuru numaralı ve S.21.20731 sayılı karar; 21/09/2021 tarihli, 2021/6512 başvuru numaralı ve S.21.21741 sayılı karar; 22/12/2021 tarihli, 2021/15361
başvuru numaralı ve S.21.28771 sayılı karar; 23/03/2022 tarihli, 2021/21229 başvuru numaralı ve
S.22.6026 sayılı karar )
21. Başvuru konusu olayda başvuranın, terör örgütü ile işbirliği içerisinde olma ihtimaline binaen görevden uzaklaştırıldığı, sonrasında ise görevine iade edildiği anlaşılmaktadır. Kamu görevine girişten bu görevden ayrılışa kadar kamu görevlisinin özel ve çalışma hayatına ilişkin tüm bilgilerinin yer aldığı özlük dosyasının yalnızca belirli kişilerce ve şartlarda erişilebilir olduğu, bu açıdan kamu görevlilerinin haklarının korunmasının da teminatı olan özlük dosyasında, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ve iadesine ilişkin bilgi ve belgelere yer verilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
Mülga Devlet Personel Başkanlığının ve Kurumumuzun kararlarında, ihraç edildikten sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla göreve iade edilenlerin görevden uzaklaştıkları döneme ait kayıtların ilgilinin özlük dosyasında bulunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
22. Ancak, haksız bir şekilde görevden uzaklaştırılanların açıkta geçen sürelerinin İnsan Kaynakları Bilgi
Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların görülmesi, ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasına sebep olabileceği gibi, bu durumun söz konusu resmi belgeleri kullanmak durumunda olan başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açabileceği, böylece kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
23. Diğer yandan, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın duyurusunda, Başkanlıkça kurumların yetki ve sorumluluğunda olan bir konu kendilerine hatırlatılmakta olup, hangi personelin durumunun duyuru kapsamına gireceği hususunda kurumların denetleyici kurumları ile yargı mercilerinin kararlarında yer alan hükümler doğrultusunda tasarrufta bulunmaları gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği uyarınca HİTAP’a elektronik ortamda aktarılan bilgilerin doğruluğundan kamu idarelerinin sorumlu olup, SGK’nın bu husustaki sorumluluğunun hangi sürelerin hizmet sayılacağının tespiti ve kesenek karşılıkların ödenmesinin takibi ile sınırlıdır.
24. Mülga Devlet Personel Başkanlığının sadece ihraç edildikten sonra görevine iade edilenlerin ihraç öncesindeki görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait kayıtların ve ibarelerin hizmet belgelerinden silinmesi gerektiği, ancak kamu görevinden çıkarılmadan görevine geri dönen personelin aynı sebebe dayanan görevden uzaklaştırılmalarına ilişkin kayıtların silinmemesi gerektiği yönündeki görüşüne ise yukarıda yer verilen gerekçeler çerçevesinde katılmak mümkün değildir.
25. Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; kamu görevinden çıkarılmaksızın FETÖ/PDY bağlantısı şüphesiyle görevinden uzaklaştırılan ve idarece gerçekleştirilen soruşturma sonucunda görevine iade edilen başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ilişkin kayıtların özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerekmekle birlikte, hakkaniyet gereğince İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
/
26. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin
idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Çanakkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın özlük dosyası haricinde tutulan İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu
Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi konusunda ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÇANAKKALE ONSEKİZ MART
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi