|
ÖZET: Başvuran, Sağlık Bakanlığı’nda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yaparken, 667 sayılı KHK’nın 4. maddesi gereği görevden uzaklaştırılmış, ardından yapılan değerlendirme ile görevine iade edilmiştir. Başvuran, görevden uzaklaştırma ile göreve başlama arasındaki kayıtların elektronik ortamlardan silinmesi ve ilgili raporların kendisine verilmesi talebinde bulunmuş, ancak Sağlık Bakanlığı bu talebi reddetmiştir. İdare, başvuranın talebinin reddini, görevden uzaklaştırma kararının KHK’dan bağımsız bir idari işlem olduğu gerekçesiyle savunmuştur.
Danıştay, başvuranın görevden uzaklaştırma tedbirinin OHAL ilanına dayandığını belirterek, bu iki işlemin birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğine dikkat çekmiştir. Ayrıca, başvuranın talep ettiği raporların gizli içerik taşıdığı ve başka kişileri de ilgilendirdiği için verilmemesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Ancak, başvuranın özlük dosyası haricindeki kayıtların silinmesi talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın raporlarının verilmesi talebi reddedilmiş, ancak kayıtların silinmesi hususunda Sağlık Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7618-S.21.12194
BAŞVURU NO : 2020/101602
KARAR TARİHİ : 18/05/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Görevden uzaklaştırma kayıtların elektronik ortamlardan silinmesi ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilgili raporların tarafına verilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 26/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Sağlık Bakanlığı bünyesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yaptığını, 667 sayılı KHK’nın 4. Maddesinin 1. Fıkrasının f bendine göre yapılacak değerlendirmeye esas olmak üzere 23.07.2016 tarih ve 46006 sayılı Bakan onayı ile oluşturulan Kurulun
27.07.2016 tarih ve 46160 sayılı kurul değerlendirme raporu uyarınca görevden uzaklaştırıldığını ve
ardından kurul tarafından yeniden yapılan değerlendirme sonucu hazırlanan 14.10.2016 tarih ve 52305 sayılı kurul değerlendirme raporu uyarınca görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırıldığını ve 17.10.2016 tarihinde görevine tekrar başladığını, açığa alınma ile göreve başlama arasındaki kayıtların elektronik ortamlardan silinmesi ve ilgili raporların tarafına verilmesi talebi ile ilgili başvuruda bulunmasına rağmen olumlu cevap alamadığını belirterek, bu durumun elektronik ortamdan (özlük dosyası hariç) kaldırılmasını ve görevden uzaklaştırılmasını sağlayan 27.07.2016 tarih ve 46160 sayılı kurul değerlendirme raporunun ve göreve iade edilmesini sağlayan 14.10.2016 tarih ve 52305 sayılı kurul değerlendirme raporunun bir nüshasının tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın 5. kadro, 4. derece ve 1. kademede Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yaptığı, /
2.2. Mülga Devlet Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve sayılı görüşü ile Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığının 12/11/2019 tarihli ve sayılı yazısı doğrultusunda ilgilinin talebinin reddedildiği,
2.3. Olağanüstü Hal Kanun hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin Hizmet Takip
Programındaki hizmet belgesi ile açık süre kayıtlarının silinip silinemeyeceği hususunda Devlet Personel
Başkanlığından görüş sorulması üzerine söz konusu Başkanlığın 21/04/2019 tarih ve sayılı yazısında
“Söz konusu Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçlan ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen
Devlet memurlarının hizmet cetveline girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” nın belirtildiği
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”
6. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; 1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir.
…
3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır….
6- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…
7. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. (2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran özetle; Sağlık Bakanlığı bünyesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yaptığını, Kurul Değerlendirme Raporu uyarınca görevden uzaklaştırıldığını ve ardından kurul tarafından yeniden yapılan değerlendirme sonucu hazırlanan rapor ile görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırıldığını ve
17.10.2016 tarihinde görevine tekrar başladığını ifade ederek, açığa alınma ile göreve başlama arasındaki
/
kayıtların elektronik ortamlardan silinmesi ve ilgili raporların tarafına verilmesi talebi ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. İdare ise başvuranın talebini Mülga Devlet Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve sayılı görüşü ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 12/11/2019 tarihli ve sayılı yazısı doğrultusunda reddetmiştir.
11. Bilindiği gibi, 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verildiği, bu kapsamda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK), 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile
Kanunlaştığı,
12. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
13. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
14. Başvuruya konu dosyanın incelenmesinden; başvuranın da Bakanlık onayı ile oluşturulan Kurul tarafından değerlendirme raporuna göre görevinden uzaklaştırıldığı akabinde yeniden değerlendirme neticesinde de görevine başlatıldığı görülmüştür.
/
15. Her ne kadar başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik işlemin gerekçesi olarak, görevden uzaklaştırma kararının KHK’dan ayrı bir idari işlem olması gösterilmekte ise de, başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin OHAL ilan edilmesine ilişkin konulara dayandığı, hususu göz önünde bulundurulduğunda; her iki işlemin birbirinden tamamen bağımsız bir işlem olarak düşünülemeyeceği, kaldı ki bu süreç içerisinde doğrudan kamu görevinden KHK hükümleri ile ihraç edildikten sonra KHK ile göreve iade edilenler ile aynı süreç içerisinde öncesinde açığa alınıp sonra kamu görevine iade edilenler açısından hakkaniyetsiz bir durumun ortaya çıkacağı da açıktır.
16. Ayrıca görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin bilgilerin HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi kayıt alanlarında tutulmasının işlem yapmaya yetkili/yetkili olmayan veya ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, aynı zamanda, bu durumun başvuranlar ve benzer durumda olan kamu personeli hakkında olumsuz algılara yol açarak çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişilerde maddi ve manevi zarara yola açabileceği de değerlendirilmektedir.
Başvuranın, kurul değerlendirme raporlarının bilgi edinme hakkı kapsamında tarafına verilmesi talebi değerlendirildiğinde ise;
17. Yönetimde şeffaflığın, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün gereklerinden olan bilgi edinme hakkı; bireylere daha yakın bir yönetimi ve halkın denetimine açıklığı sağlama noktasında önemli bir rol oynadığı açıktır, ancak bütün haklar da olduğu gibi bu hak da sınırsız değildir. Bilgi Edinme Hakkı Kanunun 15 ve 28. maddeler arasında geniş bir çerçevede sayılan bu sınırlama sebeplerinden birisi de “Devlet Sırrı” gerekçesiyle hakkın sınırlandırılmasıdır. Devlet sırrı kavramının açıkça tanımlanmamış olması, hangi bilgi belgelerin devlet sırrı sayılacağı hususlarında zorluklara yol açsa da başvuranın talep ettiği raporların
“Gizli” olması ve kendisinden başka personellerin de isimlerini taşıyor olmasından dolayı tarafına verilmemesi işleminde hukuka aykırılık görülmemektedir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; özlük dosyalarının memuriyetin başlangıcından herhangi bir sebeple sona ermesine kadar geçen sürede memur hakkında uygulanan tüm işlem ve kayıtların tutulduğu iz dosyası niteliğinde olması nedeniyle, başvuranın kendine ait özlük dosyası hariç, hizmet cetveli, SGK Hizmet dökümleri (HİTAP) gibi sistemlerde yer alan görevden uzaklaştırmaya ilişkin kayıtların silinmesi işleminin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmiştir.
Bununla birlikte, başvuranın talep ettiği kurul değerlendirme raporlarının “gizli” içeriğe sahip olması ve sadece kişiye özel olmayıp başka kişileri de ilgilendirmesi gerekçeleriyle tarafına verilmemesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede
hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Uşak İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, Kurul Değerlendirme Raporlarının tarafına verilmesi talebinin REDDİNE;
Başvuranın, personel özlük dosyası haricinde, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP)
ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi hususunda SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi