|
ÖZET: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışan başvuran, hakkında açılan soruşturma sonucunda açığa alınmış, ancak daha sonra beraat ederek görevine dönmüştür. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminde yer alan “açığa alınma” ve “göreve iade” gibi ibarelerin silinmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın durumunun olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek talebi reddetmiştir.
Ancak Danıştay, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ilişkin gerekçelerin somut bir bilgi veya belgeye dayanmaması ve yapılan soruşturma sonucunda göreve iade edilmesi nedeniyle, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin ve açıklamalarının silinmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının korunması ve çalışma huzurunun sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12901-S.21.20731 –
BAŞVURU NO : 2021/6237
KARAR TARİHİ : 09/09/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Görevden uzaklaştırılmasına ilişkin bilgilerin HİTAP sisteminden
BAŞVURUNUN KONUSU :
silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesinde araştırma görevlisiyken hakkında açılan soruşturma sonucunda ihraç edilmeden açığa alındığını, Bolu Ağır
Ceza mahkemesinin kararı sonucunda beraat ettiğini ve 10/04/2018 tarihinde üniversitedeki görevine başladığını, Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminde hizmet dökümünde “açığa alınma”, “göreve iade”, “açıkta geçen süre” ibarelerinin yer aldığını belirterek söz konusu ifadelerin SGK HİTAP kayıtlarından kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 25/05/2021 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Bolu Abant İzzet Baysal
Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığından alınan 04/06/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Sosyal Güvenlik Kurumunun 27/07/2016 tarihli duyurusunda yer alan; “5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılardan gerek haklarında 5434 gerekse de 5510 sayılı
Kanun hükümleri uygulananlardan açığa alınanlar için Hizmet Takip Programına (HİTAP) yapılacak veri girişlerinde; – Hizmet cetveli alanında; görevden uzaklaştırıldığına dair kaydın girilmesi, -Unvan bilgisi alanında; bulunduğu en son unvan kaydının kapatılması (sonlandırılması), tekrar aynı unvanlı yeni bir kayıt açılması ve bu kayıtta “Unvan Oranı” seçeneği “yarım” olarak seçilmesi, – Görevden uzaklaştırılan personelin daha sonra görevine iade edilmesi halinde, hizmet cetveline görevine iade edildiğine dair kayıt ile unvan bilgisindeki son kaydın kapatılıp yeni unvan kaydının açılarak “Unvan Oranı” seçeneğinin
“TAM” seçilmesi, – Görevine iade edilen personelin açıkta geçen süresine ait bilgilerin (aylık ve kesenek/prim) açık süre bilgileri alanına girilmesi, – Görevine iade edilen personelin açıkta geçen
süresinde eksik ödenen maaşlarının ödenerek kesenek/primlerin gönderilmesi halinde, daha önce yarım olarak seçilen “Unvan Oranı” seçeneğinin tam olarak güncellenmesi, – Görevden uzaklaştırılan personelin görevine son verilmesi halinde, görevine son verilmesine ilişkin işlemin hizmet cetveline işlenmesi, unvan bilgisinin kapatılması ve açık süre bilgilerinin (aylık ve kesenek/prim) girilmesi, gerekmektedir.” ifadesi doğrultusunda görevden uzaklaştırma ve göreve iade bilgilerinin hizmet cetveline girildiği, 2.2. Adı geçen hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmasına ilişkin kaydın hizmet cetveli, HİTAP ve personel bilgi sisteminden silinmesi; personel bilgi sisteminde yer alan bilgilerin Sosyal
Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) sistemindeki bilgiler ile eşleşmesi gerektiğinden ve geçmişe dönük belirli bir süreyi aşan işlemler için idari para cezası yaptırımı uygulandığından yargı kararı olmadan Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına müdahale edilemediği ve Sosyal Güvenlik Kurumundan bu hususta sorulan görüşe henüz bir yanıt alınmadığından işlem yapılamadığı 3. Kurumumuzun 15/04/2021 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan 03/05/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca Olağanüstü
Hal ilan edildiği ve Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnamelerin
“Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı ilgili maddelerinde kamu personelinin kamu görevinden çıkarılmaları, “iade hükümleri” başlıklı ilgili maddelerinde göreve iade edilenlerin hakları, 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası ile de Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvuruları kabul edilenlere ilişkin kararın uygulanma hususlarının düzenlendiği, 3.2. Kamu idarelerince Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu karan veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin bu durumlarına ilişkin hizmet cetvellerinde bulunan kayıtların silinip silinmeyeceği hususunda tereddüte düşülerek konu hakkında Devlet Personel Başkanlığından istenilen görüşlerin Kuruma gönderilmesi üzerine, Devlet
Personel Başkanlığının görüşleri dikkate alınarak “Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri ile
Görevlerine Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü
Hal İnceleme Komisyonu Kararı Veya Mahkeme Kararı Üzerine Görevine Başlatılanlar İle İlgili Duyuru”
Hizmet Takip Programının giriş sayfasında 28/01/2019 tarihinde yayınlandığı, 3.3. Buna göre Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüş kapsamına giren (Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden) aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kuruma gönderilmesini müteakiben Kurumlarca da uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtlarının Kurumların yetkili personelince silinmesinin mümkün olacağı, 3.4. Söz konusu duyuruda, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında
Kurumlarca yapılan gerek idari soruşturma gerekse diğer nedenlerle yapılan soruşturmalar gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince görevine son verilmeden tekrar görevine iade edilen personeller ile Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında olmayan nedenlerle görevine son verilip, mahkeme kararı ile görevine iade edilen personellerin Hizmet Takip Programındaki hizmet cetveli ile açık süre kayıtlarının silinip silinmeyeceği hususunda herhangi bir ifadeye yer verilmediği,
3.5. Diğer taraftan, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir kamu kurumunun Devlet Personel Başkanlığından görüş sorması üzerine, Devlet
Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve 31292642-622.02-E.2675 sayılı yazısında “Söz konusu
Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” belirtildiği, 3.6. Ayrıca 6749 sayılı Kanunla kabul edilen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, Yüksek Öğretim Kanununa tabi personelin Üniversite
Yönetim Kurulu veya Yükseköğretim Kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılan ancak itirazları üzerine görevine iade edilen personelin durumu hakkında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma
Genel Müdürlüğüne sorulan görüş sonrasında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel
Müdürlüğünün 25/03/2020 tarihli ve sayılı yazısında “6749 sayılı Kanun uyarınca görevine iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve haşladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödemesi gerektiği, Mezkûr Kanunun, görevine iade edilenler açısından kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerini, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırmaması sebebiyle söz konusu Kanun uyarınca açıkta görünen sürelerinin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı, söz konusu Kanun uyarınca, ilgili personelin kamu görevinden çıkarıldığı ve kamu görevine iade edildiği Kararların özlük dosyasında bulundurulması gerektiği“ belirtildiği, 3.7. Öte yandan, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesi gereği personel bilgilerinin
Hizmet Takip Programına özlük bilgilerini tutmakla yükümlü olan görev yaptıkları Kurumlarca girilmesi ve varsa hatalı veya eksik kayıtların yine personellerin görev yaptıkları Kurumlarca silinmesi veya düzeltilmesi gerektiği, 3.8. Bu nedenle ilgilinin yaptığı başvuru hakkında, Kurumunca yapılacak değerlendirme sonrasında durumunun olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, daha sonra olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenler kapsamına girmesi halinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ve Devlet
Personel Başkanlığının görüşleri doğrultusunda tesis edilecek işlemin ilgilinin Kurumunca değerlendirilmesi gerekeceği, 3.9. Hizmet Takip Programı hizmet cetveli ve açık süreler alanına girilen kayıtların silinmesi durumunda, görevden uzakta ve ihraçta geçen sürelerine ilişkin yapılacak işlemlerin (terfi, derece yükselmesi) Programa girilmesi gerekmekte olup, ayrılış kodunun bu işlemler için düzenlenecek Olur’da belirtilen gerekçelere göre seçilmesi gerektiği, 3.10. Kurumunca yapılacak değerlendirme sonrasında ilgilinin durumunun olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, daha sonra olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin kapsamına girmemesi halinde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Çalışma Genel Müdürlüğü ve Devlet Personel Başkanlığının görüşleri doğrultusunda hazırlanan 28/01/2019 tarihli Duyuruya göre işlem tesis edilmesinin mümkün olmayacağı, /
3.11. Personelin özlük ve hizmet bilgilerinin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesi gereğince görev yaptıkları Kurumlarca Hizmet Takip Programına girilmesi gerektiği, ilgilinin de, görev yaptığı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğünce Hizmet Takip Programına girilmiş olan ve bir örneği ekte gönderilen hizmet belgesinden, 27/04/2017 tarihinde “TUTUKLULUK”, 09/05/2017 tarihinde
“GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI” 10/04/2018 tarihinde de “GÖREVE İADE EDİLDİ (2547 S.K 6764
S.K. İLE EKLENEN 53/B MD. GEREGİ)”, kaydının bulunduğunun anlaşıldığı, 3.12. İlgilinin başvurusuna ilişkin kayıtların silinip silinmeyeceği hususunun yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda görev yaptığı Kurumca incelenmesi gerektiği, 3.13. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak gerek ilgili gerekse başka kişiler tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış herhangi bir dava bulunmadığı, Hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci fıkrası; Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.
4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. “ 4.3. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesi; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” 7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliğinin (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı; Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir…
Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır…
Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…
8. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1 inci maddesi; “(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.
(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak
suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.” 9. 29/01/1990 tarihli ve 20417 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 9.1. “Personel kütüğü ve özlük dosyası” başlıklı 38 inci maddesi; “Sözleşmeli personel teşebbüs ve bağlı ortaklıklarca tutulacak sözleşmeli personel kütüğüne kaydolunur.
Her sözleşmeli personele bir numara verilir ve bir özlük dosyası tutulur.” 9.2. “Sicil dosyası” başlıklı 39 uncu maddesi; “Her sözleşmeli personelin bir sicil dosyası bulunur. Sicil amirleri tarafından düzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettiş raporları sicil dosyasına konulur.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesinde araştırma görevlisiyken hakkında açılan soruşturma sonucunda ihraç edilmeden açığa alındığını, Bolu Ağır Ceza mahkemesinin kararı sonucunda beraat ettiğini ve 10/04/2018 tarihinde üniversitedeki görevine başladığını, Sosyal
Güvenlik Kurumu HİTAP sisteminde hizmet dökümünde “açığa alınma”, “göreve iade”, “açıkta geçen süre” ibarelerinin yer aldığını belirterek söz konusu ifadelerin SGK HİTAP kayıtlarından kaldırılmasını talep etmektedir.
12. Başvuranın talebi ise özetle; hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı gerekçesiyle görevden ihraç edilip daha sonra kamu görevine geri dönen personeller hakkında uygulanacak işlemler kapsamında olmadığı, Kurumunca yapılacak değerlendirme sonrasında ilgilinin durumunun olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden, görevine iade edilenlerin kapsamına girmemesi halinde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ve
Devlet Personel Başkanlığının görüşleri doğrultusunda hazırlanan 28/01/2019 tarihli Duyuruya göre işlem tesis edilmesinin mümkün olmayacağı gerekçesiyle reddedilmiştir.
13. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasa’nın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü
Hal Kanunu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 01/09/2016 tarihli ve 29818 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 08/03/2018 tarihli ve 3035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7084 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.
14. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
15. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
16. Somut olayda; başvuranın Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesinde araştırma görevlisiyken 15 Temmuz hain darbe teşebbüsü sonrasında 09/05/2017 ile 10/04/2018 tarihleri arasında açığa alınıp görevimden uzaklaştırıldığı ve daha sonra görevine iade olduğu anlaşılmaktadır.
17. İdarenin Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerden, görevden uzaklaştırılan ve sonrasında ve her ne şekilde olursa olsun (KHK, OHAL Komisyonu Kararı veya Mahkeme Kararı) göreve iade edilen personelin “görevden uzaklaştırılmaya”, “göreve iadesine” ve “açıkta geçirdiği süreye” ilişkin kayıtların; Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) Sisteminden silinmediği anlaşılmaktadır.
18. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilenler hakkında, KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler hakkında, mahkeme kararlarının iptal edilen işlemi hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırdığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüşleri de bu yöndedir.
19. Ancak, KHK ile kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya idare mahkemesi kararıyla göreve dönen, ayrıca idari kararla kamu görevinden çıkarıldıktan sonra idare mahkemesi kararıyla göreve dönen bazı personel hakkında KHK’yla veya idari kararla kamu görevinden çıkarılmadan önce bir süre görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı görülmekte olup, bu kişilerin ve OHAL gerekçeleriyle haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanıp kamu görevinden çıkarılma işlemi uygulanmadan görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların görevden uzaklaştırıldığı dönemlere ilişkin HİTAP kayıtlarının silinip silinmeyeceği konusunda karar vermek gerekmektedir.
20. Bu konuda, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 29/01/2019 tarihli Duyurusunda, Mülga Devlet
Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E.5044 ve 02/11/2018 tarihli ve E.7160 sayılı görüşlerine atıfta bulunarak, bu kararlarda sadece kamu görevinden çıkarılan dönemde açıkta geçirilen sürelere ilişkin kayıtların silinebileceği yönünde görüş verilmiş olmasına rağmen, genişletici bir yorum yapılarak, “OHAL KHK’sı üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra OHAL KHK’sı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm aylıkları ile görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait açıkta iken 2/3 oranındaki ve görevlerine iade edildiklerinde de daha önce noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesine müteakiben ilgili kamu idaresince de uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların kurumun yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
21. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından idareye ve Kurumumuza gönderilen güncel yazılarında ise, Mülga
Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün kamu görevinden çıkarılmaksızın idarelerce görevden uzaklaştırıldıktan sonra yine idarece görevine iade edilenlerin görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmadığına ilişkin görüşlerinden bahisle, bu görüşlere göre işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde görüş verdiği görülmektedir. Devlet Personel Başkanlığının bu görüşlerine ve mezkûr Duyuru’da bahsedilen görüşlerinden, görevden uzaklaştırıldıktan sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla görevine iade edilenler için de haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı döneme ilişkin HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
22. Ancak idarece görevden uzaklaştırmaya ilişkin kayıtların silinmemesi hususuna ilişkin olarak; başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin OHAL ilan edilmesine ilişkin konulara dayandığı, aynı nedenden dolayı da başvuranın KHK hükümlerine göre ihraç edildiği, sebep ve sonuç ilişkisi bakımından iç içe geçmiş görevden uzaklaştırma kararı ile kamu görevinden çıkarılma işleminin aynı süreç içerisinde gerçekleştiği hususu göz önünde bulundurulduğunda; her iki işlemin birbirinden tamamen bağımsız işlemler olarak düşünülemeyeceği, kaldı ki bu süreç içerisinde doğrudan kamu görevinden KHK hükümleri ile ihraç edildikten sonra KHK veya OHAL
Komisyonu kararıyla göreve iade edilenler ile aynı süreç içerisinde öncesinde açığa alınıp ihraç edildikten sonra kamu görevine iade edilenler arasında hakkaniyetsiz bir durumun oluşacağı açıktır.
23. Diğer taraftan, görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin bilgilerin HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak, çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir 24. Ayrıca, haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandıktan sonra kamu görevinden çıkarma işlemi uygulanmaksızın idarece göreve iade edilenler tarafından yapılan başvurular üzerine başvuranların HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen sürelerin silinmesi yönünde karar verilmiştir. (Bakınız, 20/02/2020 tarihli, 2019/14377 başvuru numaralı ve S.20.4375 sayılı karar; 20/07/2020 tarihli, 2020/1759 başvuru numaralı ve S.20.70780 sayılı karar; 23/09/2020 tarihli, 2020/68478 başvuru numaralı ve S.20.84526 sayılı karar; 02/11/2020 tarihli, 2020/93834 başvuru numaralı ve S.20.93951 sayılı karar; 03/12/2020 tarihli, 2020/97934 başvuru numaralı ve S.20.97271 sayılı karar)
25. Bu itibarla, başvuranın görevden uzaklaştırmasının gerekçesi konusunda somut bir bilgi veya belge sunulmamış olması, yapılan soruşturma sonrasında göreve iade edilmiş olması nedeniyle, Anayasal bir hüküm olan idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan; hakkaniyet gereğince, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibaresinin ve açıklamaların silinmesi gerekmektedir.
26. Bu noktada belirtmek gerekir ki, Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Çalışma Genel Müdürlüğünün aksi yöndeki görüşlerine rağmen, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla kurulmuş Anayasal bir kurum olan ve idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olan
Kurumumuzun işbu kararına istinaden, HİTAP kayıtlarının silinmesinde hukuken herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
27. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Kurumumuzca daha önce benzer konuda verilmiş emsal karar birlikte değerlendirildiğinde; KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmü karşısında kamu görevine iade edilen kişilere İdarece tüm mali ve sosyal hakların ödendiği, benzer şekilde çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırılması gerektiği, bu kapsamda ihraç edilip daha sonra göreve iade edilmeye ilişkin bilgilerin hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb. sistemlerden silinmesi gerektiği konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bununla birlikte ihraç edilmeyip haklarında açığa alma gibi bir tedbir uygulanan kişiler açısından yukarda söz edilen hükümlerin evleviyetle uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Aksi durumda ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşması mümkün olabileceğinden bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği anlaşıldığından başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan hizmet takip programından (HİTAP) açığa alındığına ve açıkta geçirdiği sürelere ilişkin ilgili kayıtların ve açıklamaların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana ait HİTAP kayıtlarındaki görevden uzaklaştırmaya ilişkin ibarelerin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BOLU
ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi