|
ÖZET: Başvuran, görevden uzaklaştırılma ve göreve iade sürecinde yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin silinmesini talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına gerekçe gösterilen somut bir bilgi veya belge sunmamış ve bu nedenle herhangi bir soruşturma başlatmamıştır. Başvuran, bu durumun kendisine haksız bir şekilde zarar verdiğini ifade ederek, açıkta geçen sürelerin düzeltilmesini istemiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin silinmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Bu karar, başvuranın mağduriyetini gidermek amacıyla alınmış olup, idarenin bu konuda gerekli düzeltmeleri yapması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için HİTAP kayıtlarının düzeltilmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/2395-S.21.3874
BAŞVURU NO : 2020/3640
KARAR TARİHİ : 10/02/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE VAGON SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın açıkta geçen süre ibaresinin HİTAP kayıtlarından silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda ve eklerinde;
1.1) 2012 yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesinde Bilgi İşlem Daire Başkanı olarak görev
yaparken Rektörlük Seçimi sonrasında yıllık izinde iken kendisine sorulmadan 2012 yılının Eylül ayında ihtisası/branşı olmayan bir görev olan Yapı İşleri ve Teknik Daire
Başkanlığı görevine atandığını, bu görevi kabul etmediğini, verimli olamayacağını ve sağlık engelini Üniversite Hastanesi Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu bulunan bir dilekçe ile belirttiğini, ancak uygun eleman ayarlanana kadar 2-3 ay bu görevi yürüterek yardımcı olmasının istendiğini, bu görevi kabul etmek istememesinin esas sebebinin; görevini gereği üzere yapmasına imkân verilmeyeceğine, ihalelerde ve yapılan işlerde mevzuata aykırı, yanlış iş ve işlemlere zorlanacağına dair düşünce ve inancı olduğunu,
1.2) Fakat 4-5 ay geçtiği halde bir değişiklik olmaması üzerine, çalışabileceği diğer üniversite
ve kamu kurumlarına nakil için müracaat ettiğini ve 2013 yılının Ekim ayında daha önce de 5 yıl çalıştığı TÜVASAŞ’ta işbaşı yaptığını,
1.3) TÜVASAŞ Kalite Kontrol Daire Başkanlığında çalışmaya başladığında ise imzalaması
için kontrol ve kabul belgelerinin getirildiğini, ilgili teknisyen arkadaşına gidip kontrolünü yapalım dediğinde ise vagonların teslim edildiğini ve gittiğini söylediğini, kendisinin de vagonların kontrolünü yapmadan belgeleri imzalayamayacağını belirttiğini,
1.4) Daha sonra da Yüksek Gerilim Sistemlerinin kontrolünün de kendisinden istendiğini,
kendisinin de aldığı eğitime göre imza yetkisinin olmadığını, bunun EMO’nun internet sayfasında da açıkça görüleceğini belirttiğini, bunun üzerine o zaman bağlı olduğu ve sonradan ise kendisine mobbing yaparak emekliliğe zorlayan Genel Müdür V.
’e şikâyet edildiğini, Genel Müdür V. ’ün kendisine daha önce
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Şube Müdürü olarak çalışırken mahiyetindeki bir
Ziraat Mühendisinin de kendisi gibi imzadan imtina ettiğini, bunun üzerine evrakı kendisinin imzalandığını belirttiğini ve burada bir sıkıntı olmaz dediğini, ancak kendisinin bugüne kadar mevzuata aykırı ve yanlış herhangi bir iş yapmadığını ve bundan sonra da yapmayacağını söylediğini, akabinde ihtisası olan ve münhal bulunan Bilgi
İşlem Dairesi Başkanlığı’na atama beklerken Ar-ge Daire Başkanlığı’nda görevlendirildiğini,
1.5) 15 Temmuz sonrasında 26/07/2016 tarihinde açığa alındığını, 19/09/2016 Cuma günü
Personel Daire Başkanı ’nin makam odasında Başmüfettiş ve Teftiş
Kurulu Başkan V. da varken kendisine emeklilik talep formunu doldurup müracaatını yaparsa göreve başlatılacağını, yoksa mevcut görevden uzaklaştırılma durumunun devam edeceğini söylediğini ve ihraç edileceğini ima ettiğini,
1.6) Kendisinin de bayram nedeniyle maaşının erken ödendiğini, şimdi emeklilik işlemlerini
başlatırsa aldığı maaşı iade etmesi gerekeceği için bayramdan önce göreve iade edilmesinin ve bayramdan sonrada emeklilik işlemlerini başlatmanın uygun olacağını belirttiğini, ancak kabul görmediğini,
1.7) Kendisinin de özellikle ailesinin ve çevresinin mahalle baskısı ve idarenin psikolojik
baskı ve zorlaması ile mecburen 19/09/2016 tarihinde emeklilik müracaatı yaptığını, ihraç edilme tehdidi ve mobbing ile haksız ve hukuksuz olarak emekliliğe zorlandığını, ailesinin daha fazla mağdur edilebileceği korkusu ve endişesiyle istemeyerek/kerhen emeklilik dilekçesi verdiğini, ifade ederek; görevden uzaklaştırılma ve göreve iade sürecinde ilgili mevzuata göre yanlış ve/veya eksik yapılan ve SGK Hizmet Dökümünde de görülen çalıştırılmasına engel olarak mağduriyetinin devamına sebep olan tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun hale getirilmesini, açıkta geçen sürelere ait çalışma gün ve prim hesaplarının tam olarak yapılmasını, açıkta geçen süre ibarelerinin kaldırılmasını, Hitap Sistemine işlenmesini ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Türkiye Vagon Sanayi A.Ş. Genel Müdürlüğünün 03/06/2020 tarihli ve sayılı
yazısında;
2.1) Başvuranın Şirket bünyesinde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli
personel statüsünde ve Teknik Şef pozisyon unvanında çalışmış olduğu,
2.2) Başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Görevden Uzaklaştırma”
başlıklı 51 inci maddesi gereğince 26/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve
Genel Müdürlük Makamının 09/09/2016 tarihli ve sayılı emri üzerine 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin “Göreve Başlatma” başlıklı 56 ncı maddesi gereği 19/09/2016 tarihinde görevine iade edildiği,
2.3) Başvuranın emeklilik işleminin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar
Genel Müdürlüğünün 24/03/2011 tarih ve 2011/32 sayılı genelgesi hükümlerine göre gerçekleştirildiği,
2.4) Başvuranın görevden uzaklaştırıldığı döneme ait eksik ödenen 1/3 oranındaki maaşının
iade edildiği ve bu döneme ilişkin emekli keseneklerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna tam olarak yatırıldığı,
2.5) Başvuranın 03/12/2019 tarihli dilekçesi ile SGK Hizmet Dökümündeki prim gün
sayısının eksik olduğunu ve düzeltilmesini talep ettiği, 23/12/2019 tarihli ve sayılı yazı ile ilgilinin açıkta geçirdiği sürede eksik ödenen 1/3 oranındaki maaşının iade edildiği ve bu döneme ilişkin emekli keseneklerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna tam olarak yatırıldığının bildirildiği, ancak PTT tarafından “bekleme müddeti bitti iade” ifadesiyle söz konusu cevabi yazının iade edildiği,
2.6) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 28/01/2019 tarihinde internet sitesinde yayımlanan
“Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri İle Görevlerine Son Verilenlerden
Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kararı veya Mahkeme Kararı Üzerine Görevine Başlatılanlar İle ilgili Duyuru” ile Devlet Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve sayılı yazısında Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararı veya Yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin Hizmet Takip Programındaki Hizmet Belgesi ile açık süreler bölümlerinden Kamu Görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların silinmesinin mümkün olduğunun bildirildiği,
2.7) Başka bir Şirket personelinin 26/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve
06/12/2016 tarihinde göreve iade edildiği, başvuranın durumunda olduğu gibi görevden uzaklaştırıldığı döneme ait eksik ödenen 1/3 oranındaki maaşının iade edildiği ve bu döneme ilişkin emekli keseneklerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna tam olarak yatırıldığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ekte yer alan 21/05/2019 tarih ve sayılı yazısında “ilgilinin açıkta kaldığı 15/08/2016 – 14/12/2016 tarihleri arasında 2/3 oranındaki ve göreve iade edildiği 06/12/2016 tarihinde kalan 1/3 oranındaki aylıkları ödenmiş kesenek ve kurum karşılık tutarları gönderilmiş ise de hu bilgilerin Hizmet Takip
Programında bulunan hizmet bilgisi alanına işlenmesi gerekmektedir” denildiği, görüldüğü üzere yazıda görevden uzaklaştırılıp daha sonra göreve iade edilen personel bilgilerinin Hizmet Takip programında hizmet bilgisi alanına işlenmesinin gerektiğinin bildirildiği, buna göre HİTAP programından silme işlemlerinin sadece kamu görevinden çıkarılıp iade edilen personele uygulandığının anlaşıldığı, kamu kurumunda görev yapan memur ve sözleşmeli personelin hizmet cetvelindeki bilgilerinin HİTAP Programına yasal süre içerisinde işlenmediği takdirde kamu kurumlarına Sosyal Güvenlik
Kurumunca idari para cezası uygulandığı,
2.8) Bahsedilen SGK duyurusu ve DPB görüşündeki uygulamanın, görevden uzaklaştırılıp
tekrar göreve iade edilen kamu personeline de uygulanabileceğine ilişkin bir düzenlemenin (SGK duyurusu gibi) yapılması halinde, bu durumdaki personelin Hizmet
Takip Programındaki Hizmet Belgesi ile açık süreler bölümlerinden görevden uzaklaştırılmalarına ilişkin kayıtların silinebileceği,
2.9) Şirketçe yapılması gereken başvuranın görevden uzaklaştırıldığı döneme ait eksik ödenen
1/3 oranındaki maaşının ilgiliye iade edilmesi, bu döneme ilişkin emekli keseneklerinin
Sosyal Güvenlik Kurumuna tam olarak yatırılması ve açıkta geçirdiği sürelere ilişkin açık süre bilgilerindeki hizmet durumunun tam olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi işlemlerinin yasal süresi içinde yapıldığı, ilgilinin başvurusuna esas teşkil eden E-Devlet
Sisteminden ulaşılan SGK Hizmet Dökümündeki eksik veya hatalı bilgilerin Sosyal
Güvenlik Kurumunca düzeltilebileceğinin değerlendirildiği,
3) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
22/07/2020 tarihli ve sayılı yazısında;
3.1) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun bazı hükümlerinin, 2008 yılı Ekim ayı başından
itibaren yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı; ancak, 5510 sayılı Kanunun
“5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri’’ başlıklı geçici 4 üncü maddesi ile belirlenmiş esaslar kapsamında 2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik bakımından 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmaları bulunanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde mülga hükümleri de dahil olmak üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edildiği;
3.2) 5434 sayılı Kanun’un emekli keseneğine esas tutulacak aylık, ücret ve ödeneklerin
düzenlendiği 15 inci maddesinin (g) fıkrası gereği açıkta iken emeklilik keseneğine esas aylık veya ücretlerinin yarısı üzerinden prim alınan iştirakçilerin sonradan görevine iade edilerek tam aylığa hak kazanmaları halinde primlerinin emeklilik keseneğine esas aylık veya ücretlerinin tamamı üzerinden alındığı,
3.3) Bu kapsamda, başvuranın emeklilik sicil dosyasının tetkikinde, 07/12/1988 tarihinde
TÜVASAŞ bünyesinde Mühendis olarak göreve başladığının, 31/10/2013 tarihinde mahalli idareler seçimine katılmak için istifa ettiğinin ve 01/05/2014 tarihinde yeniden göreve başladığının, 26/07/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığının ve 19/09/2019 tarihinde görevine iade edildiğinin, 20/09/2016 tarihinde emeklilik talebiyle görevinden ayrılması üzerine Kurumca 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamında 15/10/2016 tarihinden itibaren 1 inci derece 4 üncü kademe intibakı +3600 ek gösterge rakamı ile 27 yıl 1 ay fiili hizmet, 3 ay fiili hizmet süresi zammı, 1 yıl 3 ay 8 gün SSK (4/1-a) hizmeti olmak üzere toplam 28 yıl 7 ay 8 gün hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığının anlaşıldığı,
3.4) Diğer taraftan, başvuranın Kuruma vermiş olduğu 19/09/2019 tarihli ve 12/02/2020
tarihli dilekçeleri ile hizmet döküm cetvelinde, görevden uzaklaştırılması nedeniyle açıkta geçen süre olarak görülen 26/07/2016-19/09/2016 tarihleri için açıkta geçen süre ibaresinin silinmesini ve eksik günlerin tamamlanarak emekli maaşının yeniden hesaplanmasını talep ettiği; bunun üzerine 03/12/2019 tarihli ve 18/02/2020 tarihli yazı ile ilgiliye hizmet sürelerinin tam olarak hesaplandığı, ancak açıkta geçen süre ibaresinin
Kurumu tarafından kaldırılabileceği bilgisinin verildiği,
3.5) Bununla birlikte Kurumun 07/05/2020 tarihli işlemi ile ilgilinin emekliliğe esas hizmet
süresine sehven açıkta geçen süresi için 2 ay hizmet ilavesinin yapıldığı, ancak bu sürenin daha önce hesaplamaya dahil edildiğinin ve mükerrer olarak eklendiğinin tespit edildiği ve buna ilişkin olarak 18/06/2020 tarihli işlem ile geri düzeltme yapıldığı, bu kapsamda başvuranın emekliliğe esas hizmet süresinde herhangi bir yanlışlık (eksiklik)
bulunmadığı,
3.6) Başvuranın görevden uzaklaştırılması nedeniyle açıkta geçen, bilahare göreve iadesi
sonrasında açık süreye ilişkin gerek görev aylığı gerekse emekli keseneği ve kurum karşılıklarından eksik olan tutarların bilahare ödenmiş olması nedeniyle açıkta geçen sürenin yarım değil, tam olarak emekliliğe esas hizmet süresine dahil edildiği,
3.7) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesinin l inci fıkrası uyarınca
Hizmet Takip Programına bilgi girişi ve hatalı kayıtların düzeltilmesinden kamu idarelerinin sorumlu bulunduğu,
3.8) Hizmet Takip Programına girilen bilgiler esas alınarak sigortalıların sosyal güvenlik iş ve
işlemleri yapılmakta, programa girilen bilgilerde personel kanunlarına ve/veya sosyal güvenlik mevzuatına göre hatalı bilgi ve/veya eksiklik tespit edilmesi durumunda hatalı bilginin düzeltilmesinin ve eksik bilginin girilmesinin Kurumlardan yazılı olarak istenildiği,
3.9) Diğer taraftan, SGK Uzun Vade Hizmet Dökümünde, sigortalıların 5510 sayılı Kanunun
4 üncü maddesinin l inci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamındaki çalışmaları
gösterilmekte olup. Kanunun 4 üncü maddesinin l inci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların bilgilerinin görevde olmaları durumunda 10/10/2008 tarihinden önceki hizmet bilgilerinin HİTAP hizmet belgesi üzerinden, sonraki bilgilerin Kurumlarca
Kesenek Bilgi Sistemi üzerinde düzenlenen Aylık ve Prim Hizmet Belgeleri üzerinden aktarıldığı, ilgili de görevde olmadığından SGK uzun vade hizmet dökümünde yer alan 4/c statüsündeki çalışmalarının HİTAP hizmet belgesi üzerinden alınmakta olduğu,
3.10) Buna göre, ilgilinin Kurumunca Hizmet Takip Programı Hizmet Cetvelinin açık süre
bilgileri alanına girilen bilgilerin incelenmesinde; 26/07/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı, 19/09/2016 tarihinde görevine iade edildiği, açıkta iken 2/3 oranında açık aylığı ödendiği 1/2 oranında emekli keseneği ve Kurum karşılıkları gönderildiği, göreve iade edildiğinde eksik ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve eksik gönderilen 1/2 oranındaki emekli keseneği ve kurum karşılıklarının gönderildiği, 15/08/201614/10/2016 tarihleri arasında 2 ay hizmetinin bulunduğu ve programa girilen bilgilerin mevzuata uygun olduğunun anlaşıldığı; SGK Uzun vade hizmet dökümünde Ağustos
2016 ayının 16 gün gösterilmesinin teknik bir sorundan kaynaklı olup sorunun
giderilmesi yönünde çalışıldığı,
4) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
22/07/2020 tarihli ve sayılı yazısının ekinde yer alan Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının 09/07/2020 tarihli ve / / sayılı yazısında;
4.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların tüm hizmet bilgilerinin elektronik ortama alındığı Hizmet Takip Programına (HİTAP) sigortalı bilgilerinin 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 28 inci maddesi ile Sosyal
Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine 14/04/2012 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen Ek 6 ncı madde dikkate alınarak kamu idarelerince girildiği,
4.2) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, 5510
sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların bilgilerinin kamu idarelerince Hizmet Takip Programına girileceğinin; üçüncü fıkrasında ise, 14/04/2012 tarihinde görevde olan sigortalıların bilgilerinin 31/08/2015 tarihine kadar, 15/04/2012-31/8/2015 tarihleri arasında açıktan ilk defa veya tekrar atanan sigortalıların bilgilerinin 02/11/2015 tarihine kadar, 01/09/2015 tarihinden sonra açıktan ilk defa veya tekrar atanan sigortalıların bilgilerinin de göreve başladıkları tarihten itibaren, 90 gün içinde, sigortalıların sisteme aktarılan bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması halinde değişikliğin yapıldığı/onaylandığı, belgenin ibraz edildiği/intikal ettiği tarihten itibaren
90 gün içinde girileceğinin hükme bağlandığı,
4.3) Bu hükümler uyarınca, 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk
defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların bilgilerinin Hizmet Takip Programına görev yaptıkları Kurumlarca girilmesinin ve varsa hatalı kayıtların Kurumlarca düzeltilmesinin gerektiği,
4.4) Diğer taraftan, 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü
maddesi uyarınca Olağanüstü Hal ilan edildiği ve Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnamelerin “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı ilgili maddelerinde kamu personelinin kamu görevinden çıkarılmaları, “iade hükümleri” başlıklı ilgili maddelerinde göreve iade edilenlerin hakları, 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun
“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesi birinci fıkrası ile de Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvuruları kabul edilenlere ilişkin kararın uygulanma hususlarının düzenlendiği,
4.5) Kamu idarelerince, olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son
verilen kamu görevlilerinden, daha sonra olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin, bu durumlarına ilişkin hizmet cetvellerinde bulunan kayıtların silinip silinmeyeceği tereddüte düşülerek konu hakkında Devlet Personel Başkanlığından alınan ve Kurumumuza gönderilen Devlet Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E.5044 sayılı ile 02/11/2018 tarihli ve E.7160 sayılı görüşlerinde, kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin kamu görevine iade edilen kişiler bakımından iade kararnamesinin yayımı tarihinden geçerli olarak ortadan kalkmış sayılacağı hüküm altına alındığından, bunlar hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi; 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince görevinden ihraç edilenlerin, idare mahkemelerince alınan iptal kararları üzerine görevlerine iadelerinin yapılması ve kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek, bu çerçevede kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin bilgilerinin hizmet belgesi/hizmet cetvellerinden silinmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelerine ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyalarında saklanması gerektiğinin bildirildiği,
4.6) Devlet Personel Başkanlığının görüşleri dikkate alınarak “Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnameleri ile Görevlerine Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararı veya Mahkeme Kararı Üzerine Görevine Başlatılanlar ile ilgili Duyuru”nun Hizmet Takip
Programının giriş sayfasında 28/01/2019 tarihinde yayımlandığı,
4.7) Buna göre, Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüş kapsamına giren personelin
(olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri üzerine görevine son verilen ve tekrar görevine iade edilen kamu görevlilerinden) aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kuruma gönderilmesini müteakiben Kurumlarca da uygun görülmesi halinde Hizmet Takip
Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların Kurumların yetkili personeli tarafından silinmesinin mümkün olduğu,
4.8) Söz konusu duyuruda, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
kapsamında Kurumlarca yapılan gerek idari soruşturma gerekse diğer nedenlerle yapılan soruşturmalar gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri gereğince görevine son verilmeden tekrar görevine iade edilen personelin Hizmet Takip Programındaki hizmet cetveli ile açık süre kayıtlarının silinip silinmeyeceği hususunda herhangi bir ifadeye yer verilmediği,
4.9) Öte yandan, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında
Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir kamu kurumunun Devlet Personel
Başkanlığından görüş sorması üzerine, Devlet Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve E.2675 sayılı yazısında, “Söz konusu Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve
Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen
Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” yönünde görüş verildiği,
4.10) Ayrıca, 6749 sayılı Kanunla kabul edilen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca Yüksek Öğretim Kanununa tabi personelin Üniversite Yönetim Kurulu veya Yükseköğretim Kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılan ancak itirazları üzerine görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir kamu kurumunun Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma
Genel Müdürlüğüne görüş sorması üzerine, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Çalışma Genel Müdürlüğünün 25/03/2020 tarihli ve E.845443 sayılı yazısında, “6749 sayılı Kanun uyarınca görevine iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiği; mezkur Kanunun, görevine iade edilenler açısından kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerini, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırmaması sebebiyle söz konusu Kanun uyarınca açıkta görünen sürelerinin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı; söz konusu Kanun uyarınca, ilgili personelin kamu görevinden çıkarıldığı ve kamu görevine iade edildiği
Kararların özlük dosyasında bulundurulması gerektiği” görüşünün verildiği,
4.11) Buna göre, kamu idarelerinin personelin durumunu inceleyerek Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ve Devlet Personel Başkanlığının yukarıda anılan görüşleri doğrultusunda işlem tesis etmesi gerektiği; TÜVASAŞ Kalite
Kontrol Daire Başkanlığında Teknik Şef olarak görev yapmakta iken 26/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılan ve 19/09/2016 tarihinde göreve iade edilen ilgilinin durumunun da Devlet Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve E.2675 sayılı yazısı kapsamında Kurumunca incelenerek değerlendirilmesi gerektiği,
4.12) Bu çerçevede, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesinin birinci
fıkrası uyarınca Hizmet Takip programına bilgi girişi ve hatalı kayıtların düzeltilmesinden kamu idaresinin sorumlu bulunduğu,
4.13) Sigortalıların sosyal güvenlik iş ve işlemlerinin Hizmet Takip Programına girilen bilgiler
esas alınarak yapılmakta olduğu, Programa girilen bilgilerde personel kanunlarına ve/veya sosyal güvenlik mevzuatın göre hatalı bilgi ve/veya eksiklik tespit edilmesi durumunda hatalı bilginin düzeltilmesinin ve eksik bilginin girilmesinin kurumlardan yazılı/gerekirse şifai olarak istenilmekte olup, başvuranın hizmet cetveli alanına girilen 07/12/1988-15/03/1990 tarihleri arasında sözleşmeli olarak geçen 1 yıl 3 ay hizmetinin programın “diğer hizmetler” alanına işlenmesi için Türkiye Vagon Sanayi A.Ş. Genel
Müdürlüğü ile iletişime geçilerek gerekli düzeltmenin yapılmasının sağlandığı;
4.14) SGK Uzun Vade Hizmet Dökümünde sigortalıların, 5510 sayılı Kanununun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamındaki çalışmaları gösterilmekte olup, Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların bilgileri görevde olmaları durumunda 01/10/2008 tarihinden önceki hizmet bilgilerinin HİTAP hizmet belgesi üzerinden, sonraki bilgilerin kurumlarca Kesenek Bilgi
Sistemi üzerinde düzenlenen Aylık ve Prim Hizmet Belgeleri üzerinden aktarılmakta olduğu; 5510 sayılı Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların görevde olmaması halinde ise tüm bilgileri HİTAP hizmet belgesi üzerinden aktarılmakta olduğu; başvuran da görevde olmadığından SGK Uzun
Vade Hizmet Dökümünde yer alan (4/c statüsündeki çalışmaları) HİTAP hizmet belgesi üzerinden alınmakta olduğu,
4.15) Başvuranın Kurumunca Hizmet Takip Programı Hizmet cetveli ile Açık Süre bilgileri
alanına girilen bilgilerin incelenmesinde, 26/07/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı, 19/09/2016 tarihinde görevine iade edildiği, açıkta iken 2/3 oranında açık aylığı ödendiği, 1/2 oranında emekli keseneği ve kurum karşılıklarının gönderildiği, göreve iade edildiğinde eksik ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği, eksik gönderilen 1/2 oranındaki emekli keseneği ve kurum karşılıklarının da gönderildiği, 15/08/2016-14/10/2016 tarihleri arasında 2 ay hizmetinin bulunduğu ve programa girilen bilgilerin mevzuata uygun olduğunun anlaşıldığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
5.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5.2) “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun
7.1) “Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102 nci maddesinde;
“(Ek paragraf: 4/4/2015-6645/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalıların hizmet bilgilerinin 100 üncü madde kapsamında
Kurumca oluşturulan yazılım programına bilgi girişi yapması gereken işyerlerince, Kurumca belirlenen süre içinde elektronik ortamda Kuruma hiç gönderilmemesi hâlinde sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin beşte biri, geç gönderilmesi hâlinde ise sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin onda biri tutarında, idari para cezası uygulanır. Ancak, idari para cezası ilgili yılın aralık ayında geçerli olan brüt asgari ücretin yirmi dört katını geçemez.”
7.2) “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4 üncü maddesinin
dördüncü fıkrasında; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.”
8) (Mülga) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun 15 inci maddesinde;
“Emeklilik keseneği, aşağıda yazılı aylık ve ücret tutarları ile ödeneklerden alınır:
… g) (Değişik: 17/5/1990 – 3650/1 md.) Görevden uzaklaştırılan, görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan kanunları gereğince tam veya eksik aylığa müstehak bulunanların emeklilik keseneğine esas aylık ücretlerinin yarısı; Kanunlarına göre bu müddetler için sonradan görevlerine iade edilerek tam aylığa hak kazananların ise emeklilik keseneğine esas aylık veya ücretlerinin tamamı.”
9) 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233
Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten
Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
9.1) “Görevden Uzaklaştırma” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Görevden uzaklaştırma, 53 üncü maddede gösterilen haller nedeniyle görevi başında kalmasında sakınca görülecek sözleşmeli personel hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.”
9.2) “Uygulanacağı Haller” başlıklı 53 üncü maddesinde;
“Görevden uzaklaştırma, sözleşmeli personel tarafından:
a) Teşebbüs ve bağlı ortaklığın; paraları, para hükmündeki evrak ve senetleri ile diğer mevcutlarına karşı veya bilanço, tutanak, rapor ve benzeri hertürlü belge ve defterler üzerinde suç işlenmesi, b) Kasayı, ambarları saydırmaktan, para, para hükmündeki evrak, senet veya ayniyat veya bunların kayıt ve hesaplarını göstermekten veya sorulan sorulara kanuni bir sebep olmaksızın cevap vermekten kaçınılması, c) Teftiş veya soruşturmanın güçleştirilmesi, d) Sözleşmeli personel hakkında cezai kovuşturma yapılması, e) İş yerinde kişilere veya mallara karşı ağır zarar ika edileceği hakkında kuvvetli emarelerin bulunması, hallerinde uygulanır.
9.3) “Görevden Uzaklaştırmada Amirin Sorumluluğu” başlıklı 54 üncü maddesinde;
“Görevinden uzaklaştırılan sözleşmeli personel hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 3 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.
Görevden uzaklaştırılan sözleşmeli personel hakkında makul bir sebep olmaksızın derhal soruşturmaya başlamayan, keyfi olarak, garez veya kini dolayısıyla bu tasarrufu yaptığı, yaptırılan soruşturma sonunda anlaşılan amirler hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidir.”
9.4) “Görevden Uzaklaştırılan Sözleşmeli Personelin Hak ve Yükümlülüğü” başlıklı 55 inci
maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan sözleşmeli personelin bu süre içinde her türlü hak ve yükümlülükleri sürer. Ancak, ilgiliye bu halin devamı süresince sözleşme ücretinin 2/3’ü ödenir.”
9.5) “Göreve Başlatma” başlıklı 56 ncı maddesinde;
“Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:
a) Haklarında sözleşmenin feshi cezasından başka bir disiplin cezası verilenler, b) Takibata mahal olmadığına veya beraatine karar verilenler, c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar, d) Görevlerine ilişkin olsun veya olmasın çalıştırılmasına engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup bu cezası ertelenenler, Hakkında bu kararların kesinleşmesi üzerine görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.
(…) sözleşme ücretinin kesilmiş bulunan 1/3 oranındaki kısmı ilgililere ödenir.
Görevden uzaklaştırma tedbiri sözleşmeli personelin soruşturmaya konu olan fiilinin hizmetlerine devama engel olmadığı hallerde, her zaman kaldırılabilir. Ceza kovuşturması tutuksuz olarak devam edenlerden göreve başlamasında sakınca görülmeyenler görevlerine döndürülebilirler.”
10) 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin
11) “Kamu görevlilerine ilişkin tedbirler” başlıklı 4 üncü maddesinde;
(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; … f) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3 üncü maddesinde belirtilenler hariç diğer mevzuata tabi her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil) istihdam edilen personel, ilgili kurum veya kuruluşun en üst yöneticisi başkanlığında bağlı, ilgili veya ilişkili bakan tarafından oluşturulan kurulun teklifi üzerine ilgisine göre ilgili bakan onayıyla kamu görevinden çıkarılır.
g) Bir bakanlığa bağlı, ilgili veya ilişkili olmayan diğer kurumlarda her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil) istihdam edilen personel, birim amirinin teklifi üzerine atamaya yetkili amirin onayıyla kamu görevinden çıkarılır.”
12) 12/05/2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta
İşlemleri Yönetmeliğinin “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların hizmet bilgilerinin alınması” başlıklı Ek 6 ncı maddesinde; “(1) Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk defa
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan ve “https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresindeki Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan; a) Özlük ve nüfus, b) Hizmet belgesi, c) Öğrenim durumu, ç) Lisansüstü öğrenim/kurs, d)
Tashih ve kaza-i rüşt kararı (ergin kılınma), e) Diğer kanunlara/statülere tabi hizmet, f)
Askerlik, g) Tazminat, ğ) Unvan, h) Açık süre, ı) Borçlanılan hizmet, i) İtibari hizmet süresi, j) Emeklilik belgesi, bilgi formatları kamu idareleri tarafından web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak Kuruma gönderilir. Bu kapsamda gönderilecek belge ve bilgiler için kurum ve kuruluşlar ile Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında protokol yapılması gerekmez.
… (3) Kamu idareleri, birinci fıkrada belirlenen bilgileri; a) 14/4/2012 tarihinde görevde olan sigortalılar için 31/8/2015 (dahil) tarihine kadar, b) 14/4/2012 tarihi ile 31/8/2015 tarihi arasında ilk defa veya tekrar atanan sigortalılar için 2/11/2015 (dahil) tarihine kadar, c) 1/9/2015 tarihinden itibaren ilk defa, tekrar veya naklen atanan sigortalılar için göreve başladıkları tarihten itibaren 90 gün içinde, ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sigortalıların sisteme aktarılan bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması halinde değişikliğin yapıldığı/onaylandığı, belgenin ibraz edildiği/intikal ettiği tarihten itibaren 90 gün içinde, d) 14/4/2012 tarihinden önce herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmış olan sigortalılar için (emekliler ile naklen tayin olanlar hariç) 30/6/2017 (dahil) tarihine kadar, internet sitesi üzerinden Kuruma gönderir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
13) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; HİTAP
kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran, özetle, görevden uzaklaştırılma ve göreve iade sürecinde ilgili mevzuata göre
yanlış ve/veya eksik yapılan ve SGK Hizmet Dökümünde de görülen çalıştırılmasına engel olarak mağduriyetinin devamına sebep olan tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun hale getirilmesini, açıkta geçen sürelere ait çalışma gün ve prim hesaplarının tam olarak yapılmasını, açıkta geçen süre ibarelerinin kaldırılmasını, Hitap Sistemine işlenmesini ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını talep etmektedir.
15) Bilindiği üzere, Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör
örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
16) Ancak, daha sonraki süreçte çalışanların bir kısmı hakkında uygulanan görevden
uzaklaştırma tedbiri idarelerce kaldırılarak görevlerine iade edilmiş; diğer yandan, bazı çalışanlar ise, terör örgütlerine ait yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla yine KHK hükümleriyle doğrudan veya KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için kurulan Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla görevine iadesine karar verilmiş ve yapılan düzenlemelerle bu kişiler hakkında KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış; bunun yanında bazı çalışanlar da idare mahkemelerinin verdiği iptal kararlarına istinaden görevlerine iade edilmiştir.
17) Somut olayımızda, başvuranın 667 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde milli güvenliğe
tehdit oluşturduğu tespit edilen yapılarla irtibatı olduğu belirlendiği gerekçesiyle 399 sayılı KHK’nın 51 inci maddesi uyarınca 26/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, görevden uzaklaştırma tedbiri sonrasında başvuran hakkında herhangi bir idari veya adli soruşturma başlatılmadığı, başvuranın 18/08/2016 tarihli dilekçesiyle görevden uzaklaştırma işlemine itiraz ederek göreve iade edilmeyi ve emeklilik işlemlerinin başlatılmasını talep ettiği, 05/09/2016 tarihli dilekçesiyle yine göreve iade edilmeyi ve emeklilik işlemlerinin başlatılmasını talep ettiği, bunun üzerine 09/09/2016 tarihli ve
5692 sayılı yazıyla 19/09/2016 tarihi itibariyle görevine iade edildiği, başvuranın
19/09/2016 tarihli emeklilik dilekçesi üzerine ise 22/09/2016 tarihli ve 5812 sayılı yazıyla başvurana ait Emeklilik Belgesi ile diğer ilgili belgelerin Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderildiği, ayrıca idare tarafından 20/09/2016 tarihli Maaş Hesap Formu ile başvuranın 15/08/2016 ile 14/10/2016 tarihlerine ilişkin Ağustos ve Eylül ayındaki açıkta geçen sürede eksik ödenen 1/3 maaşının iade edildiği, diğer yandan 20/09/2016 tarihinde Sosyal
Güvenlik Kurumu Kesenek Bilgi Sistemine başvuranın açıkta geçen süre sonrası iadesi nedeniyle noksan ödenen 1/2 oranındaki emekli keseneği ile kurum karşılıkları keseneklerinin tam olarak gönderildiği görülmektedir.
18) 399 sayılı KHK’nın 51 ila 56 ncı maddelerinde, yetkili amir, organ veya müfettişlere,
görevi başında kalmasında sakınca bulunanlar hakkında ihtiyati bir tedbir olarak görevden uzaklaştırma işlemi tesis edilmesi konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
19) OHAL sürecinde, 667 sayılı KHK ile idarelere verilen yetki çerçevesinde yetkili amir
tarafından kamu görevinden çıkarma kararı verilmeyip, genel hükümler çerçevesinde yine takdir yetkisine dayanarak görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananlar hakkında ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülen soruşturma kapsamında FETÖ/PDY örgütü ile iltisaklarına ilişkin yeterli somut bilgi ve/veya belge bulunmaması halinde görevine iade edilmesi söz konusu olmuştur.
20) Ancak, incelenmekte olan başvurumuzda, idarenin milli güvenliğe tehdit oluşturduğu
tespit edilen yapılarla irtibatı olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle görevi başında kalmasında sakınca görerek 399 sayılı KHK’nın 51 inci maddesi uyarınca başvuranı görevden uzaklaştırmış olmasına rağmen, başvuran hakkında 399 sayılı KHK’nın 54 üncü maddesindeki emredici hükmüne aykırı olarak herhangi bir soruşturma başlatmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 399 sayılı KHK’nın 56 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca, ancak personel hakkında yürütülen soruşturmaya konu fiilin hizmetine engel olmaması veya ceza kovuşturması tutuksuz olarak devam edenlerin görevleri başında kalmasında sakınca görülmeyenlerin görevlerine döndürülebileceği ifade edilmesine rağmen, başvuranın soruşturma yapılmaksızın görevine iade edildiği görülmektedir.
21) Konuyla ilgili olarak, Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine başvuranın görevden
uzaklaştırılmasına gerekçe gösterilen ve başvuranın milli güvenliğe tehdit oluşturan yapılarla irtibatına ilişkin güvenlik güçlerince idareye gönderilen veya idarece tespit edilen hususlara ilişkin bir bilgi veya belge gönderilmediği gibi, başvuranın görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasına hangi nedenle gerek duyulduğuna ilişkin de bir açıklama yapılmamıştır. Bunun yanında, başvuran hakkında adli mercilerce başlatılan herhangi bir soruşturmanın da bulunmamaktadır.
22) KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu
Kararıyla görevine iade edilenler hakkında, KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler hakkında, mahkeme kararlarının iptal edilen işlemi hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırdığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüşleri de bu yöndedir.
23) Ancak, KHK ile kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu
kararıyla veya idare mahkemesi kararıyla göreve dönen, ayrıca idari kararla kamu görevinden çıkarıldıktan sonra idare mahkemesi kararıyla göreve dönen bazı personel hakkında KHK’yla veya idari kararla kamu görevinden çıkarılmadan önce bir süre görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı görülmekte olup, bu kişilerin ve OHAL gerekçeleriyle haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanıp kamu görevinden çıkarılma işlemi uygulanmadan görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların görevden uzaklaştırıldığı dönemlere ilişkin HİTAP kayıtlarının silinip silinmeyeceği konusunda karar vermek gerekmektedir.
24) Bu konuda, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 29/01/2019 tarihli Duyurusunda, Mülga
Devlet Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E.5044 ve 02/11/2018 tarihli ve
E.7160 sayılı görüşlerine atıfta bulunarak, bu kararlarda sadece kamu görevinden çıkarılan dönemde açıkta geçirilen sürelere ilişkin kayıtların silinebileceği yönünde görüş verilmiş olmasına rağmen, genişletici bir yorum yapılarak, “OHAL KHK’sı üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra OHAL KHK’sı, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm aylıkları ile, görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait açıkta iken 2/3 oranındaki ve görevlerine iade edildiklerinde de daha önce noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesine müteakiben ilgili kamu idaresince de uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların kurumun yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
25) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından idareye ve Kurumumuza gönderilen güncel
yazılarında ise, Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün kamu görevinden çıkarılmaksızın idarelerce görevden uzaklaştırıldıktan sonra yine idarece görevine iade edilenlerin görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmadığına ilişkin görüşlerinden bahisle, bu görüşlere göre işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde görüş verdiği görülmektedir. Devlet Personel Başkanlığının bu görüşlerine ve mezkur
Duyuru’da bahsedilen görüşlerinden, görevden uzaklaştırıldıktan sonra KHK’yla, OHAL
Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla görevine iade edilenler için de haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı döneme ilişkin HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
26) Ancak, ilgililer hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin OHAL ilan
edilmesine ilişkin konulara dayandığı, bu açıdan sebep ve sonuç ilişkisi bakımından iç içe geçmiş görevden uzaklaştırma kararı ile ihraç işleminin aynı süreç içerisinde gerçekleştiği hususu göz önünde bulundurulduğunda, görevden uzaklaştırma tedbiri ile kamu görevinden çıkarılma işlemlerinin birbirinden tamamen bağımsız bir işlem olarak düşünülmesi mümkün değildir.
27) Kaldı ki, somut olayımızda olduğu gibi haklarında somut bir bilgi veya belge
bulunmaksızın ve soruşturma açılmaksızın görevden uzaklaştırılan ve sonradan göreve iade edilenlerin ya da görevden uzaklaştırıldıkları dönemde açılan soruşturma sonucunda haklarındaki ihbarın asılsız olduğu ortaya çıkması nedeniyle göreve iade edilenlerin, KHK ile ihraç edildikten sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla milli güvenliğe tehdit oluşturan örgütlerle ilişkisi olmadığı için göreve iade edilenlerden esas itibariyle bir farkı bulunmaktadır. Zira, özellikle OHAL sürecinin ilk zamanlarında ivedi bir tedbir olarak idarelerce görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmış, sonrasında haklarındaki bilgiler ciddi görülenler idari kararla veya KHK işlemi ile kamu görevinden çıkarılmış olup, diğerleri hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmış veya görevine iade edilmişlerdir.
28) Bu ilaveten, Sosyal Güvenlik Kurumunun 28/01/2019 tarihli duyurusuna uygun olarak,
kamu görevinden çıkarıldıktan sonra göreve iade edilenlerin görevden uzaklaştırtıldıkları döneme ilişkin kayıtlar HİTAP sisteminden silinirken, aynı sebeplerle görevden uzaklaştırılıp idarece görevine iade edilenlerin farklı işlemlere tabi tutulmaları hakkaniyetsiz bir durum ortaya çıkaracaktır.
29) Ayrıca, haksız bir şekilde görevden uzaklaştırılanların açıkta geçen sürelerinin HİTAP ve
buna bağlı olarak SGK Hizmet Dökümünde görülmesi, ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği gibi, bu durumun söz konusu resmi belgeleri kullanmak durumunda olan başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açabileceği, böylece kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği de değerlendirilmektedir.
30) Kurumumuzca verilen kararlarda da, KHK ile kamu görevinden çıkarılmadan önce
hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanan ve yine KHK ile görevine iade edilenler hakkında, görevden uzaklaştırıldıkları döneme ilişkin özlük dosyası dışındaki
HİTAP ve personel bilgi sistemleri gibi elektronik veri tabanlarındaki bilgilerin silinmesine karar verilmiştir. (Bakınız. 05/08/2019 tarihli, 2019/7549 başvuru numaralı ve S.10394 sayılı karar)
31) Ayrıca, haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandıktan sonra kamu görevinden
çıkarma işlemi uygulanmaksızın idarece göreve iade edilenler tarafından yapılan başvurular üzerine başvuranların HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen sürelerin silinmesi yönünde karar verilmiştir. (Bakınız, 20/02/2020 tarihli, 2019/14377 başvuru numaralı ve
S.20.4375 sayılı karar; 20/07/2020 tarihli, 2020/1759 başvuru numaralı ve S.20.70780 sayılı karar; 23/09/2020 tarihli, 2020/68478 başvuru numaralı ve S.20.84526 sayılı karar; 02/11/2020 tarihli, 2020/93834 başvuru numaralı ve S.20.93951 sayılı karar; 03/12/2020 tarihli, 2020/97934 başvuru numaralı ve S.20.97271 sayılı karar)
32) Bu itibarla, başvuranın görevden uzaklaştırmasının gerekçesi konusunda somut bir bilgi
veya belge sunulmamış olması, 399 sayılı KHK uyarınca soruşturma işlemi başlatılmamış olması, başvuran hakkında adili bir soruşturma da bulunmaması nedeniyle, Anayasal bir hüküm olan idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan; hakkaniyet gereğince, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibaresinin ve açıklamaların silinmesi gerekmektedir.
33) Bu noktada belirtmek gerekir ki, Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün aksi yöndeki görüşlerine rağmen, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla kurulmuş Anayasal bir kurum olan ve idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olan Kurumumuzun işbu kararına istinaden, HİTAP kayıtlarının silinmesinde hukuken herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
34) Diğer yandan, somut olayımız açısından, idare tarafından, başvuranın göreve iadesinin
hemen akabinde, mevzuatta öngörülen süre içerisinde, gerek 399 sayılı KHK gerekse
5334 sayılı Kanun hükümleri gereğince, görevden başvuranın uzaklaştırıldığı döneme ait
1/3 oranındaki maaşlarının ödendiği ve 1/2 oranındaki keseneklerinin Sosyal Güvenlik
Kurumuna gönderildiği anlaşıldığından, bu açıdan başvuranın HİTAP bilgilerinin silinmesi hatalı işlem veya gecikme nedeniyle mevzuata aykırı bir işlem yapılması anlamına gelmediğinden, 5510 sayılı Kanun’un 102 nci maddesinde ifadesini bulduğu şekliyle bilgilerin Kurumca belirlenen süre içinde elektronik ortamda Kuruma hiç gönderilmemesi hâli ortaya çıkmadığından Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uyarınca ceza uygulamasının mümkün olmadığının ifade edilmesine ihtiyaç duyulmuştur.
35) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda
yapılan açıklamalar çerçevesinde, hakkaniyet gereğince, başvuranın mağduriyetine yol açtığını ifade ettiği HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
36) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
37) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 21/08/2020 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvurana ait HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibarelerinin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde TÜRKİYE VAGON SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, TÜRKİYE VAGON SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için TÜRKİYE VAGON SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi