|
ÖZET: Bu karar, başvuranın kamu görevinden uzaklaştırılması ve çıkarılmasına ilişkin kayıtların silinmesi talebini incelemektedir. Başvuran, 2016 yılında görevden uzaklaştırılmış ve daha sonra 2018’de göreve iade edilmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan değerlendirmede, görevden uzaklaştırma tedbirinin ortadan kalkmadığı ve bu nedenle ilgili kayıtların silinmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Kamu İhale Kurumu’nun görüşü de benzer şekilde, görevden uzaklaştırma bilgileri silinmeden önceki durumun devam ettiğini belirtmektedir.
Hukuki değerlendirme, 672 sayılı KHK ve OHAL süreçleri çerçevesinde, kamu görevlilerinin görevden uzaklaştırılması ve iade edilmesi süreçlerinin birbirine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. İdarenin, görevden uzaklaştırma ve kamu görevinden çıkarma işlemlerinin aynı süreçte gerçekleştiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın durumunun hakkaniyet gereği yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki görevden uzaklaştırma ibarelerinin silinmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Bu karar, benzer durumdaki kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermeye yönelik bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15604-S.22.23825
BAŞVURU NO : 2022/8474
KARAR TARİHİ : 05/12/2022
TAVSİYE KARARI
.
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
Kamu görevinden uzaklaştırılma/çıkarılma hususunda tutulan, SGK ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
HİTAP kayıtlarının silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; “21.11.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldım.
06.01.2017 tarih ve 679 sayılı KHK’nın 1 inci maddesinin 1 inci fıkra gereğince Kamu görevinden
çıkarıldım. 12.01.2018 tarihli Resmi Gazetede yer alan 697 sayılı KHK (mor beyin KHK sı) ile görevime iade edildim. 697 saylı OHAL KHK’sının İade hükümlerinin düzenlendiği 2. Maddesinde yer alan “Madde 2- (1) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. (2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır.” hükmü gereği hizmet çizelgemden silinmesi gereken
“Görevden Uzaklaştırıldı”, “679 sayılı KHK’nın 1 inci maddesinin 1 inci fıkra gereğince Kamu görevinden çıkarıldı.” ve “697 sayılı KHK’nın 2 inci maddesinin 1 inci fıkra gereğince göreve iade edildi.” satırları halen yer almaktadır. Bu nedenle söz konusu ibarelerin hizmet çizelgemden çıkarılmasını talep ediyorum.”
Şeklindeki talebi Kurumumuza ulaşmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınan 01/11/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında iş müfettişi olarak görev yapan T.C. kimlik numaralı 21/11/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı, 6/1/2017 tarihinde görevine son verildiği, 15/1/2018 tarihinde görevine iade edildiği belirtilerek, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Personel Portal Bilgi Sistemi, Kurumumuz Hizmet Takip Programı (HİTAP)
ve benzeri elektronik ortamlardaki hizmet cetvellerinden ‘”Görevden Uzaklaştırıldı’”, “679 sayılı KHK’nın
1 inci maddesinin 1 inci fıkrası gereğince kamu görevinden çıkarıldı” ve “697 sayılı KHK’nın.2 nci
maddesinin 1 inci fıkrası gereğince göreve iade edildi.” ibarelerinin silinmesi istemiyle Kurumunuza yaptığı başvurusu üzerine konu incelenmiştir.” ,
2.2. “Bilindiği üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların tüm hizmet bilgilerinin elektronik ortama alındığı Hizmet Takip Programına ilişkin olarak hazırlanan Tebliğ 14/4/2012 tarihli ve 28264 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanmış, daha sonra söz konusu Tebliğ 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin
Yönetmeliğin 28 inci maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine 14/4/2012 tarihinden geçerli olmak üzere Ek 6 ncı madde olarak eklenmiştir.”,
2.3. “Bu madde uyarınca, kamu kurum ve kuruluşları 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılarının hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan bilgilerini web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak süresi içerisinde Kurumumuza göndermekle yükümlüdür.”,
2.4. “İlgilinin de, tabi olduğu personel mevzuatı hükümlerine göre görev yaptığı kurumca tutulmakta olan özlük ve hizmet bilgisine ilişkin olarak HİTAP’a aktarılmış olan kayıtlardan,”GÖREVDEN
UZAKLAŞTIRILDI” sebep kodu ile 21/11/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı ve ” 679 S.K.H.K.
1. MD. 1. FIKRA GEREĞİNCE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILDI” sebep kodu ile 6/1/2017 tarihinde görevinden çıkarıldığı, “697 S.K.H.K. 2.MD. 1.FIKRA GEREĞİNCE GÖREVE İADE EDİLDİ” sebep kodu ile de 15/1/2018 tarihinde görevine iade edildiği görülmüştür.”,
2.5. “Devlet Personel Başkanlığının 27/7/2018 tarihli ve sayılı görüşü ile 02/11/2018 tarihli ve sayılı görüşünde; görevden çıkarma işleminin kamu görevine iade edilen kişiler bakımından iade kararnamesinin yayımı tarihinden geçerli olarak ortadan kalkmış sayılacağı hüküm altına alındığından, bunlar hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi; kanun hükmünde kararnameler gereğince görevinden ihraç edilenlerin, idare mahkemelerince alınan iptal kararları üzerine görevlerine iadelerinin yapılması ve kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek, bu çerçevede kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin bilgilerinin hizmet belgesi/hizmet cetvellerinden silinmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelerine ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyalarında saklanması gerektiği bildirilmiştir.”,
2.6. “Bu görüşler doğrultusunda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görev yaptıkları kamu idaresince uygun görülmesi halinde HİTAP Hizmet Belgesi Bölümünden ilgili kurumların yetkili personeli tarafından silinmesi mümkündür.”,
2.7. “Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan gerek idari soruşturma gerekse diğer nedenlerle yapılan soruşturmalar gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince görevine son verilmeden tekrar görevine iade edilen personel ile Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname kapsamında olmayan nedenlerle görevine son verilip, mahkeme kararı ile görevine iade edilen personelin HİTAP’taki hizmet cetveli ile açık süre kayıtlarının silinip silinmeyeceği hususunda herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.”,
2.8. “Diğer taraftan, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir kamu kurumunun Devlet Personel Başkanlığından görüş sorması üzerine, Devlet
Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve 31292642-622.02-E.2675 sayılı yazısında, “Söz konusu
Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” belirtilmiştir.”,
Hususları ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci fıkrası; Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. “ 3.3. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; 5
“(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesi; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” 6. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliğinin (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir…
Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır…
Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…” 7. 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un
“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesi; “(Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya
pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.:
2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz” 8. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1 inci maddesi; “İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin
görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.” 9. 29/01/1990 tarihli ve 20417 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin; 9.1. “Personel kütüğü ve özlük dosyası” başlıklı 38 inci maddesi; “Sözleşmeli personel teşebbüs ve bağlı ortaklıklarca tutulacak sözleşmeli personel kütüğüne kaydolunur.
Her sözleşmeli personele bir numara verilir ve bir özlük dosyası tutulur.” 9.2. “Sicil dosyası” başlıklı 39 uncu maddesi; “Her sözleşmeli personelin bir sicil dosyası bulunur. Sicil amirleri tarafından düzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettiş raporları sicil dosyasına konulur.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile konuya ilişkin tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Görevden uzaklaştırma tedbirine ve Kamu görevinden çıkarılmaya yönelik tutulan tüm bilgilerin ilgili kayıtlardan silinmesini talep etmektedir.
12. Kamu İhale Kurumu tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; başvuranın talebi doğrultusunda Sosyal Güvenlik Kurumundan görüş alınarak işlem tesis edildiği, Mülga Devlet
Personel Başkanlığının 21/04/2019 ve sayılı yazısında “Söz konusu kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan İhtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları İle ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun
Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen devlet memurlarının hizmet cetveline (İlgi yazıda belirtilen söz konusu İşlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” belirtildiği, dolayısıyla açığa alınma ibaresinin kaldırılmasının mümkün görünmediği hususları ifade edilmiştir.
13. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasa’nın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü
Hal Kanunu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 01/09/2016 tarihli ve 29818 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 08/03/2018
tarihli ve 3035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7084 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.
14. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
15. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
16. Somut olayda; başvuranın Hakkâri Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığında şef kadrosunda görev yapmakta iken 01/09/2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile kamu görevinden uzaklaştırıldığı ve daha sonra görevine iade olduğu anlaşılmaktadır.
17. İdarenin Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerden, görevden uzaklaştırılan ve sonrasında ve her ne şekilde olursa olsun (KHK, OHAL Komisyonu Kararı veya Mahkeme Kararı) göreve iade edilen personelin “görevden uzaklaştırılmaya”, “göreve iadesine” ve “açıkta geçirdiği süreye” ilişkin kayıtların; Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) Sisteminden silinmediği anlaşılmaktadır.
18. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilenler hakkında, KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler hakkında, mahkeme kararlarının iptal edilen işlemi hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırdığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüşleri de bu yöndedir.
19. Ancak, KHK ile kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya idare mahkemesi kararıyla göreve dönen, ayrıca idari kararla kamu görevinden çıkarıldıktan sonra idare mahkemesi kararıyla göreve dönen bazı personel hakkında KHK’yla veya idari kararla kamu görevinden çıkarılmadan önce bir süre görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı görülmekte olup, bu kişilerin ve OHAL gerekçeleriyle haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanıp kamu görevinden çıkarılma işlemi uygulanmadan görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların görevden uzaklaştırıldığı dönemlere ilişkin HİTAP kayıtlarının silinip silinmeyeceği konusunda karar vermek gerekmektedir.
20. Bu konuda, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 29/01/2019 tarihli Duyurusunda, Mülga Devlet
Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve ve 02/11/2018 tarihli ve sayılı görüşlerine atıfta bulunarak, bu kararlarda sadece kamu görevinden çıkarılan dönemde açıkta geçirilen sürelere ilişkin kayıtların silinebileceği yönünde görüş verilmiş olmasına rağmen, genişletici bir yorum yapılarak, “OHAL KHK’sı üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra OHAL KHK’sı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm aylıkları ile görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait açıkta iken 2/3 oranındaki ve görevlerine iade edildiklerinde de daha önce noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesine müteakiben ilgili kamu idaresince de uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların kurumun yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
21. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından idareye ve Kurumumuza gönderilen güncel yazılarında ise, Mülga
Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün kamu görevinden çıkarılmaksızın idarelerce görevden uzaklaştırıldıktan sonra yine idarece görevine iade edilenlerin görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmadığına ilişkin görüşlerinden bahisle, bu görüşlere göre işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde görüş verdiği görülmektedir. Devlet Personel Başkanlığının bu görüşlerine ve mezkûr Duyuru’da bahsedilen görüşlerinden, görevden uzaklaştırıldıktan sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla görevine iade edilenler için de haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı döneme ilişkin HİTAP kayıtlarının silinmesinin uygun olmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
22. Ancak idarece görevden uzaklaştırmaya ilişkin kayıtların silinmemesi hususuna ilişkin olarak; başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin OHAL ilan edilmesine ilişkin konulara dayandığı, aynı nedenden dolayı da başvuranın KHK hükümlerine göre ihraç edildiği, sebep ve sonuç ilişkisi bakımından iç içe geçmiş görevden uzaklaştırma kararı ile kamu görevinden çıkarılma işleminin aynı süreç içerisinde gerçekleştiği hususu göz önünde bulundurulduğunda; her iki işlemin birbirinden tamamen bağımsız işlemler olarak düşünülemeyeceği, kaldı ki bu süreç içerisinde doğrudan kamu görevinden KHK hükümleri ile ihraç edildikten sonra KHK veya OHAL
Komisyonu kararıyla göreve iade edilenler ile aynı süreç içerisinde öncesinde açığa alınıp ihraç edildikten sonra kamu görevine iade edilenler arasında hakkaniyetsiz bir durumun oluşacağı açıktır.
/
23. Diğer taraftan, görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin bilgilerin HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak, çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir 24. Ayrıca, haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandıktan sonra kamu görevinden çıkarma işlemi uygulanmaksızın idarece göreve iade edilenler tarafından Kurumumuza yapılan başvurular üzerine başvuranların HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen sürelerin silinmesi yönünde kararlar verildiği görülmektedir. (Bakınız, 20/02/2020 tarihli, 2019/14377 başvuru numaralı ve sayılı karar; 20/07/2020 tarihli, 2020/1759 başvuru numaralı ve sayılı karar; 23/09/2020 tarihli, 2020/68478 başvuru numaralı ve sayılı karar; 02/11/2020 tarihli, 2020/93834 başvuru numaralı ve
S.20.93951 sayılı karar; 03/12/2020 tarihli, 2020/97934 başvuru numaralı ve sayılı karar)
25. Bu itibarla, başvuranın görevden uzaklaştırmasının gerekçesi konusunda somut bir bilgi veya belge sunulmamış olması, yapılan soruşturma sonrasında göreve iade edilmiş olması nedeniyle, Anayasal bir hüküm olan idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan; hakkaniyet gereğince, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki açıkta geçen süre ibaresinin ve açıklamaların silinmesi gerekmektedir.
26. Bu noktada belirtmek gerekir ki, Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Çalışma Genel Müdürlüğünün aksi yöndeki görüşlerine rağmen, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla kurulmuş Anayasal bir kurum olan ve idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olan
Kurumumuzun işbu kararına istinaden, HİTAP kayıtlarının silinmesinde hukuken herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
27. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Kurumumuzca daha önce benzer konuda verilmiş emsal karar birlikte değerlendirildiğinde; KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmü karşısında kamu görevine iade edilen kişilere İdarece tüm mali ve sosyal hakların ödendiği, benzer şekilde çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırılması gerektiği, bu kapsamda ihraç edilip daha sonra göreve iade edilmeye ilişkin bilgilerin hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb. sistemlerden silinmesi gerektiği konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bununla birlikte ihraç edilmeyip haklarında açığa alma gibi bir tedbir uygulanan kişiler açısından yukarda söz edilen hükümlerin evleviyetle uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Aksi durumda ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşması mümkün olabileceğinden bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği anlaşıldığından başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan hizmet takip programından (HİTAP) açığa alındığına ve
açıkta geçirdiği sürelere ilişkin ilgili kayıtların ve açıklamaların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurana ait HİTAP kayıtlarındaki görevden uzaklaştırmaya ilişkin ibarelerin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASI;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÇALIŞMA
VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINACA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi