Görevden uzaklaştırma ve ihraç kayıtlarının kamu görevine iade sonrası silinmesi gerekliliği ve idarenin saklama gerekçesiyle uyuşmazlık (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/1845-S.21.3097

BAŞVURU NO : 2020/92151

KARAR TARİHİ : 02/02/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın görevinden uzaklaştırılmasına ve kamu görevinden ihraç edilmesine ilişkin bilgilerin silinmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Etimesgut İlçe Emniyet Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak çalışırken 18.07.2016 tarihinde açığa alındığını ve 22.11.2016 tarihinde 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, bu çıkarılma işlemine karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme

Komisyonuna yaptığı başvuru sonucunda 06.08.2019 tarihinde görevine iade edildiğini ve

10.12.2019 tarihinde de Ankara Emniyet Müdürlüğünde göreve başlatıldığını, Kurumuna

yazdığı dilekçesinde Personel Bilgi Sisteminde, Hizmet cetveli/belgesi ve Özlük dosyasında görevden uzaklaştırılmaya ve ihraca ilişkin tüm bilgilerin kaldırılması talep ettiğini ancak talebinin olumsuz karşılandığını belirterek, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme

Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul

Edilmesine Dair Kanunun “Kararların Uygulanması” başlıklı 10. maddesindeki; İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır.” hükmü gereğince göreve iade edilenler açısından kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği kanaatinde olduğunu ve bu nedenle görevden uzaklaştırılma, görevden çıkarılma, göreve başlama, İadei memuriyet, OHAL Komisyonu kararı gereği İade edildiği gibi

OHAL ve ihraca ilişkin tüm benzeri ibare ve kayıtların Hizmet cetveli/belgesi, Özlük dosyası, Personel Bilgi Sistemi (PBS) ve benzeri elektronik veri tabanlarından kaldırılması talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Emniyet

Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun “Memur Bilgi Sistemi ve Özlük Dosyası” başlığını taşıyan 109 uncu maddesi ve mülga Devlet Personel Başkanlığının 15.04.2011 tarihli Kamu

Personeli Genel Tebliğinin “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığının 5 inci maddesinin dördüncü bölümünde yer alan “Memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evrak ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları saklanır. ” hükmü gereğince hem fiziki olarak özlük dosyalarında muhafaza edildiği hem de Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından geliştirilen Personel Bilgi Sistemi (PBS.Net) Projesinde dijital olarak tutulduğu,

2.2. PBS.Net Sistemi tüm personelin memuriyete atanmasıyla başlayıp emekliliğiyle son bulan iş yaşam döngüsü içerisinde atama ve yer değiştirme, terfi, ayrılma, görevden uzaklaştırma tedbiri vb. tüm alanlardaki bilgileri içerdiği ve personel hakkında yapılacak işlemlerde ve/veya yetkili adli ve idari makamlarca talep edildiğinde idarenin bu bilgilere erişimini kolaylaştırdığı, dolayısıyla fiziki olarak özlük dosyasında tutulan bu kayıtların, özlük dosyalarının dijital hale getirilmiş şekli olan PBS.Net’ten silinmesi bir yandan Kurumsal bilgilerde çelişkiye, diğer yandan da Kurumsal hafızanın zayıflatılmasına ve ilgili tarafından ve/veya hakkında talep edilen bilgilerin arzından yanıltıcı etkiye neden olacağı, bu itibarla anılan talebin bu kısmının uygulanabilmesine olanak bulunmadığı,

2.3. Teşkilatın birimlerince kullanılmakta olan diğer elektronik veri tabanlarında da bahse konu bilgilerin bulunması halinde ise değerlendirmenin ilgili kullanıcı birimlerce yapılmasının uygun olacağının değerlendirildiği,

ifade edilmektedir.

3. Devlet Personel Başkanlığının 31/05/2019 tarih ve E.3473 sayılı görüş yazısında özetle; Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin kamu görevine iade edilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili Kanun Hükmünde Kararname’nin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılacağının mezkûr Kanun Hükmünde

Kararnameler ile hüküm altına alınmış olması sebebiyle kamu görevinden çıkarılan ilgililer hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği, bu çerçevede, söz konusu personelin kamu görevlerinden çıkarılmaları nedeniyle hizmet belgelerinde yer alan açıklamaların ilgililerin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesi gerektiğinin mütalaa edildiği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Genel İlkeler başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı

109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak

kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.

Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.

Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.

Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”

7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel

Tebliği (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında;

1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. …

3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.

4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.

5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır….

6- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…

8. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı

“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü

Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1’inci maddesinde;

“(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”

hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran özetle, bilgisayar işletmeni olarak çalışırken 18.07.2016 tarihinde açığa alındığını ve 22.11.2016 tarihinde 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, 06.08.2019 tarihinde görevine iade edildiğini belirterek, OHAL ve ihraca ilişkin tüm ibare ve kayıtların

Hizmet cetveli/belgesi, Özlük dosyası, Personel Bilgi Sistemi (PBS) ve benzeri elektronik veri tabanlarından kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.

11. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasanın 120 inci maddesi ve

2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine

karar verilmiştir. Bu kapsamda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin

Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun

Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile Kanunlaşmıştır.

12. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan

KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.

13. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL

KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında

Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.

14. İlgili mevzuat ve İdarenin açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade

KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmüne rağmen kamu görevine iade edilen başvuranın ihraca ve ihraç öncesi görevden uzaklaştırma işlemine dair bilgilerin başvurana ait hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb. sistemlerden silinmediği anlaşılmıştır.

15. Her ne kadar başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik işlemin gerekçesi olarak, DMK’nın 109 uncu maddesi ve mülga Devlet Personel Başkanlığının 15.04.2011 tarihli Kamu

Personeli Genel Tebliğinin “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığının 5 inci maddesinin dördüncü bölümünde yer alan “Memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evrak ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları saklanır. ” hükmü gösterilmekte ise de, başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin ve ihracın birbirinden tamamen bağımsız birer işlem olarak düşünülemeyeceği ve ikisinin de OHAL ilan edilmesine ilişkin konulara dayandığı açıktır.

16. Diğer taraftan, görevden uzaklaşma tedbirine ve ihraca ilişkin bilgilerin Hizmet cetveli/belgesi, Özlük dosyası, Personel Bilgi Sistemi (PBS) ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği de değerlendirilmektedir.

17. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte göz önünde bulundurularak, başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan tüm veri tabanlarından görevden uzaklaştırıldığı ve ihraç edildiğine ilişkin ilgili kayıtların ve açıklamaların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 4/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın personel özlük dosyası haricinde tüm veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırma ve ihraca ilişkin kayıtların silinmesi hususunda TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi