|
ÖZET: Başvuran, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nde polis memuru olarak görev yaparken 679 sayılı KHK ile ihraç edilmiş, ardından Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla göreve iade edilmiştir. İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezine atanan başvuran, geçmişe yönelik olarak olay yeri inceleme ek ödemeleri, giyecek yardımı ve harcırah taleplerinin reddedilmesi üzerine başvuruda bulunmuştur. Danıştay, başvuranın ihraç olduğu dönemde fiilen görev yapmadığı için giyecek yardımı ve sivil elbise istihkakı parası talebinin reddinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir.
Harcırah talebine ilişkin olarak, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre, sürekli görev yolluğunun ödenebilmesi için memurun yeni görev yerine evini taşımış olması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın evini taşımadığı için sadece yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesine karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ek ödemelerinin reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, ancak harcırah talebinin kısmen kabul edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1297-S.22.1999
BAŞVURU NO : 2021/15212
KARAR TARİHİ : 28/01/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Temininde güçlük zammı ek ödemesi, giyecek yardımı ve sivil elbise
BAŞVURUNUN KONUSU :
istihkakı parası ile harcırah ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmaktayken 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile
Kamu Görevinden çıkarıldığını, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu’nun 10.03.2020 tarihli ve
/ sayılı kararı ile kamu görevine iade edildiğini, akabinde İçişleri Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğü bünyesinde kurulan Araştırma Merkezi birimine Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (V.H.K.İ)
unvanı ile atandığını, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünden geçmişe dönük haklarının iadesini talep ettiğini, olay yeri inceleme Şube/Büro/Branş ek ödemelerinin, giyisi ve istihkak parası ile son görev yeri olan
İstanbul ilinden Ankara iline tayin harcırahı yolluk ücretinin tarafına ödenmediğini belirterek, geçmişe yönelik olarak söz konusu mali haklarının iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 03/12/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile 27/12/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde, 2.1. Başvuranın 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, kamu görevine iadesine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapmış olduğu başvurusunun kabul edildiği, 7075 Sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10/A maddesinin birinci fıkrasında “…Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü karan verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması İlgili bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyelerinde kurulan araştırma
merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.” hükmü uyarınca Bakanlık Makamının 16.09.2020 tarihli onayı ile İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezinde görevlendirilmesi uygun görüldüğü, 2.2. Başvuran tarafından açıkta geçen süre için ödenmeyen fazla çalışma ve geçmişe dönük ödemelerinin ödenmesi sırasında yasal faiz ödenmesine ilişkin idareye yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenmesi talepli Hatay 2. İdare Mahkemesinin / Esasına kayden dava açıldığı ve dosyanın halen derdest olduğu, 2.3. Başvuranın Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosunda görevli iken 31.05.2010-14.03.2011 tarihleri arasında Sancaktepe İlçe Emniyet Müdürlüğü/Olay Yeri İnceleme Grup Amirliği kadrosunda görev yaptığı,
30.06.2010 tarihli Genel Müdürlük Makam onayı ile “Olay Yeri İnceleme ve Kimlik T” branşına aktarıldığı,
15,04.2014-01.09.2014 tarihleri arasında Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğü/Olay Yeri İnceleme Grup
Amirliği kadrosunda görev yaptığı, 02.09.2014- 06.01.2017 tarihleri arasında Olay Yeri İnceleme Şube
Müdürlüğü kadrosunda görevli olduğu,
2.4 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren
kurumlardan aylık alanlara ne miktarda zam ve tazminat verileceğine dayanak teşkil eden, 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına Ödenecek
Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”a ekli (I) sayılı cetvelin Kurumsal (H) bölümünün Emniyet Genel
Müdürlüğü kısmının dipnot 2’ inci maddesinin B bendinde; B) Kriminal Polis laboratuarları ile bu işlevi gören teknik bürolarda fiilen görev yapan; Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil personel ile Uzman ve
Uzman yardımcılarına (2400) puan, temininde güçlük zammı ek olarak ödenir. Bu zammı alanların sayısı (50.000) ’i aşamaz.” hükmünün yer aldığı,
2.5 Yapılan tetkikler sonucunda başvuranın başvurularının incelendiği, “harcırah ödenmesi’’ konulu
başvurusunun olmadığı, ayrıca 4969 sayılı Kanunla 6245 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin (a) bendinin yürürlükten kaldırıldığı ve 5538 sayılı Kanunla 6245 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (l)’inci bendi yeniden düzenlendiğinden, yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa veya yeniden göreve ataması yapılanlara harcırah ödenmesinin mümkün görülmediği, 3. 2019/12047 numaralı şikâyet başvurusuyla ilgili görüş talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve
Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen 25/07/2019 tarih ve E. 232431 sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceğinin hükme bağlandığı, bu hükme göre sürekli görev yolluğunun, memuriyet mahalli değişenlere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verildiği, 3.2. Diğer taraftan, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 7145 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasın uyarınca Olağanüstü Hal işlemleri
İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esas olmakla birlikte, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alındığı, ayrıca, söz konusu fıkrada, ilgililerin kamu
görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede, anılan fıkra uyarınca yapılan atamaların ilk defa veya yeniden atama olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanlardan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilen ve yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarına atamaları yapılan personelin atamalarının naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin, Harcırah Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ödenmesine ilişkin diğer şartların gerçekleşmesi kaydıyla, Gaziantep ile Diyarbakır ili arası sürekli görev yolluğunun ödenmesinin mümkün bulunduğu mütalaa edildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin, 6.1. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “…İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” 6.2. “Türk Silahlı Kuvvetleri ile genel kolluk kuvvetleri personeli ve Dışişleri Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarına ilişkin kararların uygulanması” başlıklı 10/A maddesinde; “Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilmesi sebebiyle kamu görevinden, meslekten veya görevden çıkarılan ya da ilişiği kesilen subay, astsubay, uzman jandarmalar ile Emniyet Genel Müdürlüğünde emniyet hizmetleri sınıfına tabi olanlar ve Dışişleri Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarından; haklarında mahkemeler tarafından göreve iade mahiyetinde karar verilenler ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü kararı verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması ilgili bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyelerinde kurulan araştırma merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.”
7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun; 7.1. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”, 7.2. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı
aşağıdaki hallerde verilir:
1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …” 8. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının ekli (I) sayılı cetvelin Kurumsal (H) bölümünün Emniyet Genel Müdürlüğü kısmının dipnot 2 inci maddesinin B bendinde; “B) Kriminal Polis laboratuarları ile bu işlevi gören teknik bürolarda fiilen görev yapan; Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil personel ile Uzman ve Uzman yardımcılarına (2400) puan, temininde güçlük zammı ek olarak ödenir. (…)” 9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Giyecek yardımı” başlıklı 211 inci maddesinde; “Devlet memurlarından hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile
Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” 10. Memurlara Yapılacak Giyim Yardımı Yönetmeliğinin “Giyecek Yardımından Yararlanma
Şekli” başlıklı 3 üncü bölümün 5 inci maddesinde; “… Herhangi bir nedenle bir dönem için verilmeyen giyim eşyası sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte de verilemez.”
Hükümleri yer almıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran özetle, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmaktayken 679 sayılı KHK ile ihraç edildiğini, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonunun kararı doğrultusunda görevine iade edildiğini, İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Araştırma Merkezi birimine veri hazırlama ve kontrol işletmeni (V.H.K.İ) unvanı ile atandığını, tarafına ödenmesi gereken olay yeri inceleme Şube/Büro/Branş ek ödemelerinin, giyisi ve istihkak parası ile harcırah ödemelerinin ödenmediğini belirterek, geçmişe yönelik olarak söz konusu mali haklarının ödenmesini talep etmektedir.
13. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör
örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
14. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
15. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
16. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
17. Somut olayda da, başvuranın İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünde görev yamaktayken 06/01/2017 tarihinde 679 sayılı KHK uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, daha sonra OHAL İnceleme
Komisyonunun Kararına istinaden 17/11/2020 tarihli onay ile “İçişleri Bakanlığı Araştırma
Merkezine” atandığı, başvuranın ihraç edildiği tarih ile iade edildiği tarih arasında kalan süreye ilişkin olarak olay yeri inceleme Şube/Büro/Branş ek ödemelerinin, giysi ve istihkak parası ile İstanbul ve Ankara arasındaki harcırah ödemelerinin tarafına ödenmesi talebinin İdare tarafından reddedilmesi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmıştır.
18. Bu kapsamda başvuranın giyecek yardımı ve sivil elbise istihkakı parası verilmesi talebi incelendiğinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211 inci maddesinde Devlet memurlarından
hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel
Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.
Bu hükme dayanılarak hazırlanan ve 14/9/1991 tarih ve 91/2268 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği” inde kimlere ne gibi giyecek eşyası verileceği, kadro unvanları ve hizmet sınıfları itibarıyla cinsi, miktarı, kullanma süresi ve niteliği ayrı ayrı tespit edilmiş bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesin son fıkrasında ise herhangi bir nedenle bir dönem içinde verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte verilemeyeceği hükmüne yer verilmiştir.
19. Konuyla ilgili Danıştay Beşinci Dairesinin 28/05/2010 tarih ve 2008/1723 Esas, 2010/3702 Karar sayılı kararında “Giyecek yardımının kural olarak her yıl belli dönemler itibariyle verilmesi suretiyle bu giyeceklerin yalnızca o yıl içinde kullanılması öngörüldüğünden ve izleyen yıl yine giyecek yardımından yararlandırma söz konusu olduğundan, herhangi bir nedenle o dönem için verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımına ek olarak verilmesi olanaklı olmadığı gibi, giyim yardımının her yıl yapılması ilkesine ve kamu yararına aykırı bulunmaktadır. Bu sakıncanın önlenmesi için dava konusu
Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile her dönem için o mevsimle ilgili giyeceklerin verilmesi ilkesinin benimsenmesinde ve önceki dönem ve yıllarda ödenmeyen giyecek yardımının daha sonra ayrıca verilmesi konuşunda açık bir yasak getirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. (…)” şeklinde hüküm kurulduğu görülmektedir. Bu kapsamda ilgili yıl içerisinde memurun giyim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yapılması öngörülen bir yardımın herhangi bir nedenle verilmemesi halinde sonraki dönemlere ait giyecek yardımı ile birlikte verilmesine imkân bulunmadığı, bu nedenle ihraç olduğu dönemde fiilen görev yapmaması nedeniyle verilemeyen kıyafet yardımının başvurana sonraki dönemlerde verilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuranın geçmişe yönelik olarak kıyafet yardımı ve sivil elbise istihkakı parası verilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
20. Başvuranın diğer talebi olan olay yeri inceleme Şube/Büro/Branş ek ödemelerinin ödenmesi talebi incelendiğinde ise, 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karara ekli (I) sayılı cetvelin Kurumsal (H)
bölümünün Emniyet Genel Müdürlüğü kısmının dipnot 2 inci maddesinin B bendinde; “B) Kriminal Polis laboratuarları ile bu işlevi gören teknik bürolarda fiilen görev yapan; Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil personel ile Uzman ve Uzman Yardımcılarına (2400) puan, temininde güçlük zammı ek olarak ödenir.” hükmü uyarınca söz konusu ödemenin fiilen görev yapma şartına bağlandığı, başvuranın Olay Yeri
İnceleme Şube Müdürlüğü emrinde görev yapmasının kazanılmış hak kapsamında olmadığı, bu kapsamda ihraç olmasaydı mutlak suretle söz konusu birimde görev yapmaya devam edeceğinin kabul edilmesine imkân olmadığı değerlendirildiğinden, söz konusu ek ödemenin ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
21. Başvuranın tarafına harcırah ödenmesi talebi incelendiğinde, başvuranın İstanbul İl Emniyet
Müdürlüğünde görev yamaktayken 06/01/2017 tarihinde 679 sayılı KHK uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, OHAL İnceleme Komisyonunun Kararına istinaden 17/11/2020 tarihli onay ile “İçişleri
Bakanlığı Araştırma Merkezine” atamasının yapıldığı, sonrasında ise Hatay Valiliği İl Çalışma Grubu emrine Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (V.H.K.İ.) unvanı ile atandığı, başvuranın “İçişleri Bakanlığı
Araştırma Merkezine” atanması nedeniyle Emniyet Genel Müdürlüğüne harcırah talebinde bulunduğu, Emniyet Genel Müdürlüğünce harcırah talebinin reddedildiği, İçişleri Bakanlığınca ise başvuranın harcırah
talepli başvurusunun olmadığı belirtilmekle birlikte yapılan atamanın ilk defa veya yeniden göreve atama niteliğinde olduğu gerekçesiyle harcırah ödenmesinin uygun olmayacağının ifade edildiği anlaşılmaktadır.
22. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda harcırahın; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını içereceği, ilgilinin bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği ve harcırahın yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atananlara verileceği düzenlenmiştir.
23. Kurumumuzca verilen 09/12/2019 tarihli ve 2019/12047 Başvuru Numaralı Tavsiye Kararında, “7075 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde, kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı öngörülmektedir. Bu itibarla, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri kapsamında müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağının hüküm altına alındığı göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu atamanın, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile öngörülen naklen atama olarak ele alınmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir. Nitekim şikâyet başvurusu kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığından talep edilen görüş yazısında, anılan atamanın naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin, Harcırah Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ödenmesine ilişkin diğer şartların gerçekleşmesi kaydıyla, Gaziantep ile Diyarbakır ili arası sürekli görev yolluğunun ödenmesinin mümkün bulunduğunun mütalaa edilmiş olması da Kurumumuzca yapılan değerlendirmeyi doğrular niteliktedir.” denilmektedir.
24. Ancak Harcırah Kanunu uyarınca naklen atanan başvuranın sürekli görev yolluğuna hak kazanıp kazanmadığını tespit etmek için yeni memuriyet mahalline başvuranın evini ve aile fertlerini nakledip nakletmediği hususunun da açıklığa kavuşması gerektiği anlaşılmaktadır.
25. Danıştay 2. Dairesinin 2004/6912 Esas ve 2007/1670 nolu kararında, “T.C Halk Bankası Muğla
Şubesinde şef olarak görev yapan davacının 4046 sayılı Yasa uyarınca hizmetine ihtiyaç kalmadığı gerekçesi ile Genel Müdürlük kadrosuna “banka şube şefi” olarak atamasının yapıldığı, daha sonra aynı
Yasa uyarınca Orman Genel Müdürlüğü, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, … Orman İşletme Müdürlüğü emrine şef olarak atandığı, davacının Genel müdürlük emrine atandığına ilişkin yazıyı 10.6.2002 günü tebellüğ ederek “yeni görevine başladığını” bildiren Muğla-İkamet adresli dilekçeyi imzaladığı, davacı
Genel Müdürlük emrine atanmakla birlikte gerek davacı, gerekse davalı tarafından, davacının T. Halk
Bankası Genel Müdürlüğünün bulunduğu Ankara ilinde hangi birimde görev yaptığına dair bir bilgi ve belge sunulamadığı, bu durumun davacının idari olarak Genel müdürlük kadrosuna ataması yapılmış olmakla birlikte, Muğla ilindeki ikametgahında yeni görev beklediğini gösterdiği, sonuç olarak Ankara’ya hiç gitmeyen ve görev yapmayan davacının ikametgahının bulunduğu, Muğla İl Merkezindeki Orman
Bakanlığı kuruluşuna yapılan ataması sebebiyle, Harcırah Kanununun yukarıya alınan 5. maddesindeki unsurlardan hiç birine hak kazanmadığı anlaşıldığından….” denilerek Ankara’da bir göreve atanan ama
görev yapmayan davacının atanmasının, daha sonradan (birkaç ay içerisinde) ikametgahının bulunduğu yere yapılmasından dolayı, ilgiliye harcırah verilmesi gerektiği yönündeki mahkeme kararını hukuka uygun bulmayarak bozma kararı vermiştir.
26. Kastamonu İdare Mahkemesinin 16.04.2009 tarih ve E:2008/575, K:2009/168 sayılı kararında, “Bu durumda, her ne kadar Çankırı Merkez’de ikamet etmekte iken görev yaptığı Ş. Üsteğmen Pansiyonlu
İlköğretim Okuluna gidip geldiği tespit edilen davacının, 26.03.2004 tarihinde Çankırı Merkez’de TOBB
İlköğretim Okulu’na atanması sırasında evini nakletmesinin söz konusu olmaması nedeniyle harcırahın belirtilen unsurlarından yer değiştirme masrafına (sabit ve değişken unsurlara) ve bir günden fazla ödenen yevmiyeye hak kazanması mümkün değil ise de, söz konusu atamalar nedeniyle görev yeri değişen davacıya harcırah unsurları içinde yer alan, bir günlük yol masrafı ve bir günlük yevmiyenin ise ödenmesi gerektiği açık olup, davalı idarece, ödenen sürekli görev yolluğunun tamamının geri istenmesine ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Nitekim, benzer bir davada Danıştay Beşinci Daire’since verilen 19.11.1998 tarih ve E:1995/4056, K:1998/2720 sayılı kararı da bu yöndedir.” denilmektedir.
27. Bu kapsamda başvuru konusu harcırah talebi incelendiğinde, 06/12/2021 tarihinde başvuranla yapılan görüşmede, başvuranın OHAL Komisyonu Kararı ile göreve iade edildikten sonra İçişleri
Bakanlığına atandığını, ancak başka bir İlde çalışmak istemesi nedeniyle Ankara iline evini taşımadığını beyan ettiği, yukarda yer verilen mahkeme kararından da anlaşıldığı üzere sürekli görev yolluğunun tüm unsurlarının ödenebilmesi için memurun naklen atanmış olduğu yere evini taşıması gerektiği, evini taşımaması durumunda sürekli görev yolluğunun unsurlarından olan yer değiştirme masrafının ödenmesine imkân olmadığı, bu durumda memura sadece kendisi için yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesi gerektiği anlaşıldığından, başvurana yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
28. Tüm bu açıklamalar, mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde; fiilen görev yapma durumunda verilen temininde güçlük zammı ek olarak ödemesi ile giyecek yardımı ve sivil elbise istihkakı parasının başvurana ödenmesine imkân olmadığı, İçişleri Bakanlığına yapılan atamanın ise ilk defa veya yeniden göreve atama niteliğinde kabul edilmemesi gerektiği, naklen atama kabul edilerek başvuranın harcırah talebinin değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda evini Ankara iline taşımaması nedeniyle sürekli görev yolluğunun unsurlarından olan yer değiştirme masrafının ödenmesine imkân olmadığı, ancak başvurana yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiyenin ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 29. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; başvuranın İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezine atanması nedeniyle tarafına yol parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenmesi yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Başvuranın fiili çalışması bulunmadığından temininde güçlük zammı ek ödemesi ile giyecek yardımı ve sivil elbise istihkakı parasının verilmesi talebinin REDDİNE, Kararın Başvurana ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi