|
ÖZET: Başvuru, Kastamonu ili Merkez Saraçlar Mahallesi’nde ikamet eden bir vatandaşın, Güllüce Sokak’ta hız kesici kasis yapılması talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, bu sokaktan Ceritoğlu Caddesi’ne çıkışın kör nokta oluşturduğunu ve bu durumun yayalar için ciddi bir kaza riski taşıdığını belirtmiştir. İlgili idareler, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Kastamonu Valiliği, başvuranın talebinin uygun görülmediğini, zira mevcut trafik işaretlerinin yeterli olduğunu ve hız kesici kasislerin birinci derece yollarda uygulanamayacağını açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, başvuranın talebinin kısmen kabul kısmen reddedilmesine karar vermiştir. Hız kesici kasis yapılması talebinin hukuka aykırı olmadığı belirtilmiş, ancak Güllüce Sokağı’nın Ceritoğlu Caddesi’ne çıkışındaki kör nokta nedeniyle kaza riskinin azaltılması için hız sınırını gösterir tabelaların konulması gibi ek önlemler alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, Kastamonu Valiliği ve Karayolları Genel Müdürlüğü’ne gerekli tedbirlerin alınması tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen reddedilmiş, ancak trafik güvenliğini artırmak amacıyla ilgili idarelere önerilerde bulunulmuştur. İlgili mevzuat ve standartlar çerçevesinde, hem araçların hem de yayaların güvenliğini sağlamak için ek önlemlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4437-S.22.6747
BAŞVURU NO : 2021/16680
KARAR TARİHİ : 01/04/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kastamonu Valiliği
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Başvuranın, ikamet etmiş olduğu güzergahta kalan cadde için hız
BAŞVURUNUN KONUSU :
kesici kasis yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle, Kastamonu ili Merkez Saraçlar Mahallesi Güllüce sokak No. daire ’de ikamet ettiği, ilgili meskenin Güllüce Sokak İhsangazi İlçesi Ceritoğlu Caddesi üzerinde kaldığı, bu caddenin yaklaşık 1 km uzağında SFC Sunta Fabrikasının bulunduğu, ilgili fabrikaya her gün yüzlerce kamyonun ham madde taşıdığı ve her birinin şikâyete konu sokağın tam önünden çok hızlı geçtiği, Güllüce Sokağının Ceritoğlu Caddesi’ne çıkışında merkeze dönüş istikametinin kör noktada kaldığı, geliş istikametinde şayet araç varsa sokaktan caddeye çıkış yapan insan, araç, hayvan ve her türlü hareketli nesnenin kaza geçirme riskinin olduğu, ilgili sokağın tam karşısında cami olup her gün namaza giden ihtiyar kişilerin ya da sabahları okula giden küçük çocukların risk altında oldukları iddia ve ifade edilerek ilgili yola hız kesici kasis yapılması için gereğinin yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, Kurumumuzca dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümleri hatırlatılarak Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığından ve Kastamonu Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiştir. Başvuruya konu iddialar hakkında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel
Müdürlüğü Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığının 13/12/2021 tarih ve – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Bahse konu yol kesiminde trafik güvenliği açısından gereken düşey ve yatay işaretlemelerin eksiksiz olarak mevcut olduğu, belirtilen yolun meskun mahal geçişi olup bu yol kesiminde hız sınırının 50 km/saat olduğu, Kurumları tarafından bahse konu yol kesimi öncesinde azami hız sınırlamasının 50 km/saat olduğunu gösterir işaret levhasının (TT-29a) konularak sürücülere gerekli bildirimlerin yapıldığı, ayrıca belirtilen mevkide yayaların yolun karşısına geçmelerini sağlayacak iki adet hemzemin yaya geçidi alanının bulunmakta olup gerekli yatay ve düşey işaretlemelerin mevcut olduğu, bu yol kesiminde kullanıcıların trafik işaretlerine uygun hareket etmesi gerektiği,
2.2. Bunun yanında; 08/09/2000 tarih ve 24164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
TS6283 “Yol Sathı Hız Kontrol Elemanları-Tümsekler (Kasisler)”adlı standart içeriğinde birinci derece yollara (TS7249) uygulanmayacağı hükmünün bulunduğu, bu nedenle idarelerinin sorumluluk ağına hız kesici kasis yapılması talebinin uygun görülmediği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında Kastamonu Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 03/12/2021 tarih ve – – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1. isimli vatandaşa ait Saraçlar Mahallesi Ceritoğlu Caddesi Güllü Sokak girişine hız kesici engel yapılması talebinin 04/11/2020 tarihinde toplanan sayılı İl Trafik Komisyonu toplantısında görüşülerek reddedildiği,
3.2. Başvuruya konu taleple ilgili Medya Halkla İlişkiler ve Protokol Büro Amirliğinin 07/09/2021 tarih ve sayılı yazısına ilgi (b) sayılı yazı ile 23/09/2021 tarih ve sayılı yazısına ilgi (c) sayılı yazı ile 25/09/2020 tarih ve sayılı yazısına ilgi (ç) sayılı yazı ile cevap verildiğinin görüldüğü, ayrıca müracaatçı şahsın 05/03/2021 tarihli İl Trafik Komisyonuna hitaben yazdığı dilekçesinin, verilen cevabi yazının bir örneğinin ve cevabi yazıya ait posta evrak föyü ile birlikte 04/11/2020 tarihinde toplanan sayılı İl Trafik Komisyonu toplantısında alınan kararların bir örneğinin ve toplantıda talebin gündeme alınmasına istinaden söz konusu yolun havadan drone aracı ile yapılan fotoğraflamasının yazıları ekinde gönderildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”
4.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
4.3. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
7.1. “Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.
a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi göz önünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görev ve yetkiler 1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vuku bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak”
7.2. “İl ve ilçe trafik komisyonları” başlıklı 12’nci maddesinde;
“İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri:
a) Kuruluş:
İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan İl Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı İlçe Trafik
Komisyonu kurulur. … İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer. İl ve İlçe Trafik
Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür. İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, 4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin vermek, 5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.” hükmüne yer verilmiştir.
7.3. “Hız sınırları” başlıklı 50’nci maddesinde; “Motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız sınırları, şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/s, bölünmüş yollarda 110 km/s, otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere yönetmelikte belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
7.4. “Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak” başlıklı 52’nci maddesinde;
“Sürücüler:
a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak, d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle girebilecekleri açıklıklar bulundurmak, Zorundadırlar.” Benzer bir düzenlemeye 18.07.1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Hız Sınırlarına Uyma ve Hızın Gerekli Şartlara
Uygunluğunu Sağlama” başlıklı 101’nci maddesinde de ayrıca yer verilmiştir.
7.5. Ek 16’ıncı maddesinde; “… Bu madde kapsamında hizmetinden yararlanılacak elektronik sistemlerin taşıması gereken teknik özellikler, kurulması gereken yerler ve belediyelerle yapılacak protokollere ilişkin diğer şartlar ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca (Emniyet Genel Müdürlüğü) müştereken belirlenir.”
8. 18/07/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin
8.1. “İl ve İlçe Trafik Komisyonunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde; “İl ve ilçe trafik komisyonunun görev ve yetkileri şunlardır; a) İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, b) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Karayolu Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları
İçişleri Bakanlığına iletmek, …”
8.2. “Trafik İşareti Koymaya Yetkililer” başlıklı 24’üncü maddesinde; “(Değişik birinci fıkra:RG1/9/2010-27689) Trafik işaretlerinin bakım, onarım ve işletilmeleri dâhil temin ve tesisine, yolun yapımı, bakımı, işletilmesinden sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir.
Ancak; trafiği düzenleme yetkisi olan kuruluş ve kişiler de geçici olarak aşağıda sayılan yer, hal ve durumlarda düzenleyici trafik işareti koymaya ve bunları kaldırmaya yetkilidir.
a) Trafik güvenliği nedeni ile, b) Genel asayiş bakımından gerekli hallerde, Konulan trafik işaretleri, iş veya hizmetin bitiminde derhal kaldırılır.
Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, standartlara uysun uymasın kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz. Bu yasağa uymayanlar hakkında Karayolları Trafik Kanununun 16 ncı maddesi hükmüne göre işlem yapılır.”
9. Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğinin, “Vatandaşın bilgilendirilmesi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idare, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyurur.”
hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran tarafından bir numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, ikamet etmiş olduğu
Güllüce sokağının Ceritoğlu Caddesi’ne çıkışında merkeze dönüş istikametinin kör noktada kaldığı, geliş istikametinde şayet araç varsa sokaktan caddeye çıkış yapan insan, araç, hayvan ve her türlü hareketli nesnenin ezilme riskinin olduğu, ilgili sokağın tam karşısında cami olup her gün namaza giden ihtiyar kişilerin ya da sabahları okula giden küçük çocukların risk altında oldukları iddia ve ifade edilerek ilgili yola hız kesici kasis yapılması için gereğinin yapılması talep edilmektedir.
12. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca bahse konu yol kesiminde trafik güvenliği açısından gereken düşey ve yatay işaretlemelerin eksiksiz olarak mevcut olduğu, belirtilen yolun meskun mahal geçişi olup bu yol kesiminde hız sınırının 50 km/saat olduğu, Kurumları tarafından bahse konu yol kesimi öncesinde azami hız sınırlamasının 50 km/saat olduğunu gösterir işaret levhasının (TT-29a) konularak sürücülere gerekli bildirimlerin yapıldığı, ayrıca belirtilen mevkide yayaların yolun karşısına geçmelerini sağlayacak iki adet hemzemin yaya geçidi alanının bulunmakta olup gerekli yatay ve düşey işaretlemelerin mevcut olduğu, bu yol kesiminde kullanıcıların trafik işaretlerine uygun hareket etmesi gerektiği, 08/09/2000 tarih ve 24164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TS6283 “Yol Sathı Hız Kontrol ElemanlarıTümsekler (Kasisler)”adlı standart içeriğinde birinci derece yollara (TS7249) uygulanmayacağı hükmünün bulunduğu, bu nedenle idarelerinin sorumluluk ağına hız kesici kasis yapılması talebinin uygun görülmediği açıklamalarına yer verilmiştir. Ayrıca uydu görüntüleri gönderilmiştir.
13. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 12’nci maddesinde İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkilerinden bahsedilerek; il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik
düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alacağı ve trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri alacağı, trafikle ilgili sorunları çözümleyeceği hüküm altına alınmıştır.
14. 30/04/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan KDK raporlarının eylem planında dikkate alındığı, hedefi, her bir vatandaşımızın hak ve özgürlükler konusunda maddi ve manevi varlığını tam olarak güvende hissetmesi ve aynı zamanda uygulayıcılara yönelik yol haritası niteliğinde olduğu ifade edilen İnsan
Hakları Eylem Planı; anayasal ve yasal değişikliklerle sistemimize dâhil edilen aralarında Kamu
Denetçiliği Kurumunun da olduğu kamusal alanda faaliyet gösteren insan hakları kurum ve kuruluşları kişiler için yeni bir başvuru ve güvence imkânını da beraberinde getirmiştir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s. 11, 13, 21, 118). İlgi Eylem Planı’nın kişinin Maddi ve Manevi Bütünlüğü ile Özel Hayatının Güvence
Altına Alınması başlıklı 6’ncı amacının hedeflerinden birisini İnsan Hayatının Korunması Amacıyla
Gerekli Tedbirlerin Alınması oluşturmakta, bu çerçevede faaliyet olarak Trafik kazalarında ölüm ve yaralanma riskinin en aza indirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması öngörülmektedir. Diğer taraftan, Eylem Planı’nın 8’inci amacı Kırılgan Kesimlerin Korunması ve Toplumsal Refahın Güçlendirilmesi olarak belirlenmiş, bu amaç doğrultusunda Sağlıklı ve Yaşanabilir Çevrenin Korunması hedeflenerek bir diğer faaliyet olan Toplumsal huzuru bozan, genel güvenliğe ve trafik güvenliğine yönelik suçlarla etkili bir şekilde mücadele etmek kabul edilmiştir.
15. Somut olayda başvuranın talep ettiği kasisler, yol platformu boyunca enine uzanan tümsekler olup hız kesici tümsekler olarak da adlandırılmaktadır. Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün 24/12/2007 tarihli 2007/115 sayılı genelgesi ile şehir içi yollarda tesis edilecek hız kesicilerin (kasislerin), konu ile ilgili “Yol Sathı Hız Kontrol Elemanları – Tümsekler (Kasisler)” başlıklı
TS 6283 standardında belirtilen esaslar dâhilinde ve bu standartta belirtilen kesimlerde tesis edilmesi gerekmektedir. Anılan standardın 0,5 numaralı Uygulama Alanı bölümünde de belirtildiği üzere kasislerin
Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki (şehir içlerinden geçen yollar dâhil) yollar ile şehir içi olmakla birlikte daha hızlı ve yoğun bir trafiğe sahip olan bulvar, ana cadde ve benzeri birinci derecedeki yollarda yapılmaması, bu kesimlerde yapılan kasisler ile söz konusu Standart esasları dâhilinde yapılmayan tüm kasislerin kaldırılması belirlenmiştir. Kasisler, şehir içinde trafik yoğunluğunun düşük, yol yapısının hız yapmaya elverişli olduğu ve özellikle çocuk bahçesi, okul, spor ve konut alanları gibi yaya hareketliliğinin yoğun olduğu yol kesimlerinde kullanılmaktadır. Bu bağlamda şehir içi yollardaki hız kesici tümsek (kasis) yapım kararları, İl Trafik Komisyonu tarafından yukarıda zikredilen hususlar göz önünde bulundurularak alınmaktadır.
16. Ayrıca şehrin muhtelif noktalarındaki hız kesici kasislerin Acil Durum Ekip (itfaiye, ambulans vb.)
araçlarının olaylara hızlı, etkin ve verimli müdahalelerini olumsuz etkilediği gibi araçların da teknik donanımlarına zarar vereceği ifade edilmektedir. Bu yeni kasislerin yapımı aşamasında mevcut standartların göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Nitekim başvuran, başka yerlerde hız tümseğinin bulunduğunu ifade etmekte olup, bu durum trafik güvenliğinin yanısıra şartların sağlandığı durumlar için mümkündür.
17. İlgi Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, can ve mal güvenliği yönünden; Karayolları Trafik
Yönetmeliği ile şehir içi ve şehir dışı yollarda araç cinslerine göre sürücülerin uyması gereken hız limitleri belirlenmiş olup buna göre ilgi Kanun’un 50’nci maddesinde “Motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız sınırları, şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/s, bölünmüş yollarda 110 km/s, otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere yönetmelikte belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir. Hız ihlallerinin önlenmesine yönelik olarak ise İl, İlçe Emniyet Müdürlüğü, Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince denetim yapılması gerekmektedir.
18. Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki yollar ile birinci derecede öneme haiz bulvar, ana cadde ve benzeri kasis tesis edilmeyecek yollarda, hız düşürülmesinin istenilmesi durumunda; hızın trafik işaretleri el kitabında belirtilen standartlar dâhilinde yatay ve düşey işaretleme yapılarak (azami hız sınırlaması levhaları, yavaşlama uyarı çizgileri ve reflektif butonlar vb. tedbirler ile) düşürülmeye çalışılmasının, alt-üst geçit ve trafik ışıklı işaretleri tesislerinin düşünülmesi, bu kesimlerde emniyet güçleri ile yapılacak kontrollerin artırılmasının mevcut sorunlarının çözümünde katkı sağlamaktadır.
19. Somut olaydaki uyuşmazlık kapsamında yapılan incelemede, Kurumumuzca dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümleri hatırlatılarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Kastamonu Valiliği İl
Emniyet Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiştir. Başvurucunun sunduğu evraklar ve fotoğraflar ile idarenin ilettiği belgeler ve kararlar ile drone görüntüleri izlenmiştir.
Mevzuat uyarınca hız kesici tümsek yapımı taleplerinde Karayolları Trafik Kanunu ve ilgi Yönetmelik gereğince bir takım şartların aranması gerektiği tespit edilmiş olup ilgili İdare tarafından; TS6283 “Yol
Sathı Hız Kontrol Elemanları-Tümsekler (Kasisler)”adlı standart içeriğinde birinci derece yollara (TS7249)
kasis yapılamayacağı hükmünün bulunması nedeniyle, birinci derece yol olan yere hız kesici kasis yapılmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Şikâyete konu mevkiin uydu görüntülerinin incelemelerinde, şehir merkezine giden güzergâh üzerinde hız sınırının 50 km/saat olduğunu gösterir işaret levhalarının (TT-29a) konularak sürücülere bildirim yapıldığı ve ilgili sokağın ilerisinde yayaların yolun karşısına geçmelerini sağlayacak yaya geçidi alanının bulunduğu, geçitlerde gerekli yatay ve düşey işaretlemelerin mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Ancak yine uydu görüntülerinin incelenmesinde, şehir merkezi yönünden gelen araçlar için ilgili sokak çıkışının tam olarak kör noktada kalmasına rağmen bu güzergâhta seyreden araçlar için hız sınırını gösterir tabelaların bulunmadığı tespit edilmiştir.
Ayrıca yaya geçidinin söz konusu sokağın yaklaşık 600 metrelik ileri kısmında kaldığı, özellikle yaşlı ve çocukların her zaman yaya geçidine kadar yürümek yerine direk caddenin karşı tarafına geçme ihtimalinin bulunduğu, karşıdan gelen araçların görülememesi sebebiyle ilgili alanda trafik kaza riskinin olduğu anlaşılmıştır.
20. Bu noktada uydu görüntüleri, başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
20.1. Başvuranın yukarıda ayrıntıları verilen cadde üzerine hız kesici kasis yapılması talebinin, ilgili
Kanun, Yönetmelik ve TS6283 standartları gereği uygun olmadığı ve söz konusu güzergâhın 1.
derece yol olması sebebiyle ret edildiği, bu noktada idare tarafından gerekçe açıklamadığı için, başvuran tarafından hatalı olarak, “kasis yapılması talebinin yoğun kar yağışı olduğu ve kasislerin kar küreme araçları ile fark edilmediği için sürekli kırıldığından maliyet sebebiyle yapılmadığı” düşüncesinin doğru olmadığı tespit edilmiş olup, uyuşmazlık konusu ilgili idarece söz konusu yola hız kesici kasis yapılması talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
20.2. Bununla birlikte, başvuranın dilekçesi ekindeki fotoğraflardan, Güllüce Sokağının Ceritoğlu
Caddesi’ne çıkışında sol tarafında bir viraj bulunduğu, bu viraj yönünden gelen araçların söz konusu sokaktan çıkış yapan araç ve yayalar açısından kör noktada kaldığı, bu durumun sokaktan caddeye çıkış yapan insan ve araçlar açısından kaza riski oluşturduğu,
Uydu görüntülerinin incelenmesinde, şehir merkezine giden güzergâhta hız sınırın 50 km/saat olduğunu gösterir tabelaların ve diğer uyarıcı levhaların mevcut olduğu, şehir merkezi yönünden gelen güzergâhta ise tabelaların bulunmadığı, ayrıca idare tarafından cadde üzerine azami hız sınırlamasının 50 km/saat olduğunu gösterir işaret levhalarının konulduğu yönünde açıklama yapılmış ise de söz konusu hız sınırına uymayan araçların söz konusu sokaktan caddeye çıkış yapan insan ve araçlar açısından kaza riskini artırabileceği,
Yine idare tarafından belirtilen mevkide yayaların yolun karşısına geçmelerini sağlayacak iki adet hemzemin yaya geçidi alanının bulunduğu, gerek sürücülerin gerekse yayaların ilgili işaret levhalarına uymasının beklendiğinin ifade edildiği, ancak uydu görüntülerinde yaya geçidinin sokağın ileri kısmında olduğu, özellikle çocukların ve yolunu kısaltmak isteyen kişilerin bu yaya geçidini kullanma konusunda ihmalkârlık gösterebileceği, bu noktada ilgili alan kör noktada kaldığı için karşıdan gelen araçların göremeyecekleri anlaşılmıştır.
Elbette ki idarenin caddeye bağlanan her sokak girişi ile ilgili önlem alma imkânının mevcut olmadığında şüphe yoktur. Ancak fotoğraflar ve uydu görüntüleri, ilgi sokaktan araç ve yayaların birden caddeye çıktığını, buna karşın kör nokta olduğu için caddeden gelen araçları görme imkânına sahip olmadığını, caddeden gelen araçların da, aniden dönüş yapar yapmaz önlerine kişi ya da araç çıkma ihtimalini öngöremeyeceklerini göstermektedir. Bu durumda Cumhurbaşkanlığı Eylem Planı’nda ifade edildiği üzere trafik kaza riskini azaltma görevi, kaza riskini azaltacak önlemler noktasında ek bir çalışma yapılmasını gerektirmektedir.
Nitekim şikâyetçinin söz konusu güzergâhta 21/08/2021 tarihinde 11 yaşındaki bir çocuğa otobüs çarptığına ilişkin bir iddiası mevcut olup uydu görüntüleri değerlendirildiğinde; Güllüce Sokağının Ceritoğlu
Caddesi’ne çıkış mahallinde kaza riskini azaltmak için hız kesici kasis dışında başkaca tedbirlerin alınması gerekliliğinin ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Bu noktada, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Kastamonu
Valiliği (İl Trafik Komisyonu) tarafından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda emredilen görev ve sorumlulukları çerçevesinde bu konuda alınması gerekli tedbirler ile yapılması gerekli işlemlerin koordinasyon içinde tespit edilmesi, diğer yöne de hız tabelası dâhil şikâyet konusu bölgeye ilişkin kalıcı tedbirlerin hem araçlar hem de yayaların güvenliği esas alınarak değerlendirilmek suretiyle makul sürede gerekli önlemlerin alınması için çalışma yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
22. Bununla birlikte, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
Ayrıca Kastamonu Valiliği İl Trafik Komisyonu Başkanlığı’nın 04/11/2020 tarih ve sayılı yazısında, “ ’in Saraçlar Mahallesi Ceritoğlu Caddesi üzeri Güllü Sokak girişine yakın yerlere hız kesici engel yapılması talebinin REDDİNE” ifadesinin yer aldığı, aynı şekilde, başvurucuya verilen cevabi
yazıda “Talebiniz 04/11/2020 tarihinde toplanan İl Trafik Komisyonu’nda gündeme alınmış olup karar sayısıyla reddedilmiştir.” ifadesini yer aldığı görülmüş olup, ilgili İdarenin “Gerekçeli Karar tesis etme” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı Kastamonu İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosyanın kapsamına göre başvurunun
KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE;
İlgili güzergâhın birinci derecede yol olması nedeniyle, şikâyetçinin hız kesici kasis yapılması talebinin
REDDİNE,
Uydu görüntülerinden kör noktada olduğu anlaşılan Güllüce Sokağının Ceritoğlu Caddesi’ne çıkış mahallinde kaza riskini azaltmak için, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Kastamonu Valiliği (İl Trafik
Komisyonu) tarafından Merkez yönünden gelen tarafa da hız sınırının 50 km/saat olduğunu gösterir hız tabelalarının konulması dâhil, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda emredilen görev ve sorumlulukları çerçevesinde konuyla ilgili alınması gerekli tedbirler ile yapılması gerekli işlemleri koordinasyon içinde tespit etmeleri ve şikâyet konusu bölgeye ilişkin kalıcı tedbirleri, hem araçlar hem de yayaların güvenliği esas alınarak değerlendirmek suretiyle makul sürede gerekli önlemleri alınması için çalışma yapılması hususlarında KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ile
KASTAMONU VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE ve KASTAMONU
VALİLİĞİNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi