Gümrük beyannamesinin tescil tarihi öncesinde ödenen vergilerin iadesi talebinin reddi belirlilik ilkesine aykırı mıdır (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay 7. Dairesi, davacının ithalatına ilişkin gümrük beyannamelerinin tescil tarihinin, 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın yürürlüğe girmesinden önce olduğunu belirterek, bu tarihte yürürlükte olan mevzuat uyarınca ödenen ilave gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi talebinin reddinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. İlk Derece Mahkemesi, belirlilik ilkesine atıfta bulunarak, yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından davacı aleyhine bir yükümlülük getirilmesinin hukuka uygun olmadığını ifade etmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını onayarak, davalı idarenin itirazlarının geçerli olmadığını belirtmiştir. Danıştay, 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın Geçici 1. maddesinin iptal edilmesi nedeniyle, davacının fazladan ödediği vergilerin iadesini gerektiren bir durumun oluştuğunu vurgulamıştır.

Sonuç olarak, Danıştay, temyiz istemini reddederek, ilk derece mahkemesinin kararını onaylamış ve hukuka uygun bir işlem yapılmadığına dair görüşünü belirtmiştir. Bu karar, gümrük vergilerinin iadesi konusunda belirlilik ilkesinin önemini ortaya koymaktadır.

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/1954 E.  ,  2024/4681 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1954
Karar No : 2024/4681

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına … Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Fabrikaları Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli … tarih ve … ile … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı 8415.10.90.00.19 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen “duvar tipi klima” cinsi eşyaya ilişkin olarak 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca ödenen ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; gümrük yükümlülüğünün beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla başlayacağı açık ise de, aynı tarih içerisinde ilgili düzenlemenin yayım saatinden önce yükümlülük doğuran olaylara söz konusu düzenlemenin uygulanıp uygulanmayacağına dair mevzuatta bir düzenlemenin bulunmadığı, vergilemede belirlilik ilkesinin, yükümlülüğün hem kişiler hem de idare yönünden belirli ve kesin olmasını gerektirdiği, olayda beyannamelerin, ilave gümrük vergisi yükümlülüğü getiren 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın yayımlanmasından önce tescil edildiği ve yayımlanması üzerine düzeltildiği, bu durumda, davacının beyannameleri verdiği sırada yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca sorumlu olduğunu bildiği ithalat vergilerini öngörerek beyannameleri tescil ettirdiği, tescilden sonra yürürlüğe giren ve aleyhe yükümlülük getiren Karar’ın davacı hakkında uygulanması belirlilik ilkesine aykırılık teşkil edeceğinden anılan Karar uyarınca fazladan ödenen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Cumhurbaşkanı Kararının yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğinin belirtildiği, “tarih” ifadesinden o günün tamamının anlaşılması gerektiği, yürürlük tarihinin “yürürlük anı” olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’NIN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden, 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararına Ek Karar’ın Geçici 1. maddesinde geçen “..yayımı tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde, Ek-1’de yer alan ilave gümrük vergisi oranı tahsil edilir” ibaresinin Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği, olayda ise, beyannamelerin anılan Karar’ın yayımlanarak yürürlüğe girdiği 11/05/2020 tarihinde tescil edilmesi nedeniyle Geçici 1. madde uygulanarak ilave gümrük vergilerinin ödendiğinin anlaşılması karşısında, dayanağı kalmayan vergilerin iadesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, temyiz isteminin belirtilen gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına tescilli … tarih ve … ile … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı 8415.10.90.00.19 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen “duvar tipi klima” cinsi eşyaya ilişkin olarak 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca ödenen ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
11/05/2020 tarih ve 31124 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararına Ek Karar’ın 2. maddesinin 1. fıkrasında, bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranlarının Ek-1 ve Ek-2’de yer alan tablolarda gösterildiği; 2. fıkrasında, bu Karar’ın Ek-1’inde yer alan tablonun 01/10/2020 tarihinden itibaren, Ek-2’sinde yer alan tablonun ise bu Karar’ın yayımı tarihinden 30/09/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) uygulanacak olan ilave gümrük vergilerini gösterdiği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Karar’ın Geçici 1. maddesinde ise, bu Karar’ın yayımı tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın bu Karar’ın yayımı tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde, Ek-1’de yer alan ilave gümrük vergisi oranının tahsil edileceği kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden, 2514 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararına Ek Karar’ın Geçici 1. maddesinde geçen “..yayımı tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde, Ek-1’de yer alan ilave gümrük vergisi oranı tahsil edilir” ibaresinin Dairemizin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği, olayda ise, beyannamelerin anılan Karar’ın yayımlanarak yürürlüğe girdiği 11/05/2020 tarihinde tescil edilmesi nedeniyle Geçici 1. madde uygulanarak ilave gümrük vergilerinin ödendiğinin anlaşılması karşısında, dayanağı kalmayan vergilerin iadesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, temyize konu kararda ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1…. Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.