TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19998-19998 |sayi|18745356-101.07.06-E.18745356-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/7278 2018/ 7278
KARAR TARİHİ : 30/11/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ticaret Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 29/05/2018 29.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Gümrük memurluğu sınavına en yüksek KPSS puanı ile başvuruda bulunduğunu, yedek listeye bile giremediğini, idare tarafından verilen cevapta 56 puan alarak başarısız olduğunun bildirildiğini, ilgili sözlü sınavın tekrarlanmasını talep emektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığının 25/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
Sınav komisyonunca sınava katılan adaylara sorulan sorulara, adayların vermiş olduğu cevapların yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun olarak değerlendirildiği, bu doğrultuda sınav sonuç tutanağı ve puanlama cetvelinin imza altına alındığı, sınav soru ve cevapları için ayrıca tutanak düzenlenmediği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
1 / 54. Gümrük ve Ticaret Bakanlığına İlk Defa Yapılacak Atamalar Hakkında Yönetmeliğin;
“Sınavın yapılış biçimi” başlıklı 10 uncu maddesinde “ Sözlü sınavda adayın; a) Kavrama, muhakeme ve ifade yeteneği, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Bilgi düzeyi, genel yeteneği ve genel kültürü, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir .
“Başarı sıralamasının tespit edilmesi” başlıklı 11 inci maddesinde
“Adayların başarılı olabilmesi için sözlü sınav puanının en az yetmiş olması şarttır .
(2) Başarı puanı, adayların KPSS puanı ve sözlü puanının aritmetik ortalamasıdır .
(3) Yapılan sınav sonucunda sınav komisyonu, başarı puanı en yüksek adaydan başlamak suretiyle başarı puanı sırası esas alınarak atama yapılacak kadro ve pozisyon sayısını geçmeyecek kadar asil aday belirler . (Değişik ikinci cümle : RG- 6/ 8/ 2013- 28730) Asil aday sayısının yüzde yirmisini geçmeyecek kadar da yedek aday belirleyebilir . Yedek listede yer alan adayların hakları, bir sonraki sınav ilan tarihine kadar geçerlidir .
(4) Asil ve yedek liste sıralaması yapılırken adayların başarı puanının eşit olması halinde; KPSS puanı yüksek olana, bunun eşit olması halinde aynı puanı alan adaylar arasından diploma tarihi itibariyle önce mezun olmuş olana, bunun aynı olması halinde de yaşı büyük olan adaya öncelik verilir .
Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; mülakatın mevzuata uygun yapılması nedeniyle tekrarına ilişkin talebin reddi, ancak belirli kriterlere uyulması hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran, gümrük memurluğu sınavında başarılı olmasına ve sıralamada birincilikle mülakata katılmaya hak kazanmasına rağmen mülakattan elendiğini belirterek mülakatın tekrarlanmasını talep etmektedir .
7. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/ 03/ 2017 tarihli ve E :2016 / 7249, K:2016 / 7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır . Bu düzenlemeye
2 / 5dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler
yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir . Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır .” ifadelerine yer verilmektedir .
8.İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden her bir adaya verilen puan belirtilmiş ise de hangi gerekçelerle bu puanların verildiği, hangi soruların sorulduğu ve ne tür cevapların verildiği belirtilmemiş olup, verilen sözlü puanların dayanağı idare tarafından tam olarak ortaya konulamamıştır .
9. İdarenin sözlü sınav öncesinde bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınav şeklinde yapılan sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir .
10. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan İlk Defa Yapılacak Atamalar Hakkında
Yönetmeliğin 11 inci maddesinde, adayların sözlü sınavda, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ile topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir . İlgili yönetmelik hükümlerine bakıldığında mülakatta komisyon oluşumunun mevzuata uygun olduğu, şekil yönünden hukuka aykırılık oluşturmadığı tespit edilmiştir .
11. Yukarıda açıklanan bütün gerekçeler neticesinde; İdarenin yapmış olduğu mülakat yazılı mevzuata uygun olduğu anlaşılmış olup, hukuken bir aykırılık saptanamamış ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “şeffaflık”, “nesnellik” ilkelerine uygun davranmadığı tespit edilmiştir .
13. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin
3 / 5tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan
kriterlerdir . İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın sözlü sınavın yeniden değerlendirilmesi yönündeki talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Bu kararın Başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ticaret Bakanlığının bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
4 / 55 / 5