TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3500-S.5051
BAŞVURU NO : 2018/16210
KARAR TARİHİ : 22/05/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Sözlü sınava itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 05/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan ve 27/06/2018 tarihinde girdiği mülakat sonucunda başarısız olduğunu, mülakat sonucunun yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığının 01/02/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 15/03/2012 tarihli ve 28234 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığına İlk Defa
Atanacaklar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Makam onayları ile sınav komisyonu oluşturulduğu, sınav sırasında adaya hangi soruların sorulduğuna ilişkin bir kayıt alınmadığı mevzuat hükümlerinde de böyle bir şartın bulunmadığı, ilgili mülakatın yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun yapıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk önlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5. Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Personeli Atama, Görevde Yükselme Ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliğinin 5.1. “Sözlü sınava ilişkin esaslar” başlıklı 17 inci maddesinde; (1)Yazılı sınavda başarılı olanlardan en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
(2) Sınavda adayın; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültür ve genel yetenek düzeyi, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, değerlendirilir.
(3) Sözlü sınav puanı, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak tespit edilir. Sınavda, 100 tam puan üzerinden 70 ve üstü puan alan adaylar başarılı sayılır.
5.2.”Başarı puanı” başlıklı 18 inci maddesinde; Başarı puanı; yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir.
(2) (Değişik:RG-17/1/2015-29239) Başarı puanına göre yapılan sıralamada, son sıradaki adayla aynı puana sahip adayın bulunması halinde, boş kadrolara yapılacak atamada sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara öncelik verilir.
Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Dosya kapsamındaki belgelerin değerlendirilmesi neticesinde “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret” karar önerisinde bulunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7. Başvuran, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tarafından yapılan mülakat sınavı sonucunda başarısız oluğunu belirterek ilgili sonuca itiraz etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Personeli Atama, Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin ilgili maddesinde, adayların sözlü sınavda, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ile topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. Somut olayda, idare tarafından şekil anlamında ilgili yönetmeliğe uygun sınav yapıldığı, yönetmelikte ölçülmesi gereken hususların başlıklar altında değerlendirilerek puanlama yapıldığı dolayısıyla mülakatla ilgili kriterlerin tek tek idare tarafından değerlendirildiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla ilgili mülakat sınavının şekil bakımından mevzuata uygun yapıldığı ayrıca ilgili sınav sonucunda 65 puan aldığı ve 70 puan alma şartını sağlayamadığı anlaşılmıştır.
12. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyelerinden A.İ Kavrama, muhakeme ve ifade yeteneği ile ilgili 58, liyakatı, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin esleğe uygunluğu hakkında 64, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı hakkında 70, bilgi düzeyi, genel yeteneği ve genel kültürü hakkında 67, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı hakkında 66 puan, … tarafından sırasıyla 53,59,65,62,61 puan, … tarafından sırasıyla 61,67,73,70,69 puan, … tarafından sırasıyla 55,61,67,64,63 puan, … tarafından gene sırasıyla 63,69,75,72,71 puan verildiği, ilgilinin genel ortalama (nihai sonuç) olarak 65 puan aldığı anlaşılmıştır .Dolayısıyla verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
13. Kurumumuzca yapılan bütün değerlendirmeler neticesinde; başvuranın katılmış olduğu mülakat sınavının, söz konusu sınavın ilgili yönetmelik çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir. İlgilinin sınav sonuçları hakkında bilgi edinme talebinde bulunmasına ve ilgili bilgiler kişisel nitelikte olup, bilgilerin verilmesinin hak ihlali oluşturmayacak olmasına rağmen söz konusu bilgilerin verilmemesi bilgi edinme hakkının ihlalini oluşturur nitelik taşıdığı anlaşılmıştır. Bu nedenle söz konusu hususlara dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
15. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, cevap anahtarını hazırlanmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
TİCARET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.