|
ÖZET: Başvuru, Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi’nin, Yalova Liman Başkanlığı, Yalova Gümrük Müdürlüğü ve Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’na yönelik olarak, gemisinin bakım ve onarım amacıyla başka bir Türk limanına intikalinde uygulanan gümrük vergisi, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisinin geri alınması talebini içermektedir. Şirket, gemisinin bakım sürecinin, gümrük mevzuatı açısından “dahili sefer” olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve bu durumun kendisine mali yükümlülükler getirdiğini öne sürmektedir.
Başvuruya ilişkin idarelerin açıklamaları, geminin bakım amacıyla yapılan seferin ticari bir faaliyet olarak değerlendirilmediğini ve dolayısıyla kullanılan yakıt üzerinden vergi tahsil edilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. İlgili idareler, Türk bayraklı gemilerin yurtdışı seferlerinden döndükten sonra başka bir Türk limanına geçişlerinin, gümrük mevzuatı çerçevesinde “dış seferin devamı” olarak kabul edilmediğini belirtmişlerdir. Bu durum, Türk bayraklı gemilerin rekabet gücünü olumsuz etkileyen bir durum olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarelerin uygulamalarında hukuka aykırılık tespit edilmediği ifade edilmiştir. Başvuran taraf, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/2477-S.21.3989
BAŞVURU NO : 2020/96106
KARAR TARİHİ : 11/02/2021
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : YALOVA LİMAN BAŞKANLIĞI
YALOVA GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Ulus Vergi Dairesi Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuruya konu şirket hakkında tesis edilen (ÖTV, KDV, gümrük vergisi tarhiyatı ve tahsilatına ilişkin) işlemlerin geri alınması hususunda ilgili idarelere tavsiyede bulunulması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi vekili Av. Prof. Dr.
tarafından Kurumumuza verilen ve bir örneği yazımız ekinde gönderilen dilekçede özetle; müvekkil şirkete ( Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi) ait IMO numaralı ve Türk Bayraklı isimli ham petrol tankerinin (gemi), 2020/Temmuz içinde Rusya’nın Novorossisky Limanından yola çıkarak, taşıdığı ham petrolü
Tütünçiftlik/Tüpraş’ta tahliyesini gerçekleştirdiğini, akabinde gemide Yalova Tersane bölgesinde yapılacak bakım, onarım ve ticari kabiliyetini arttıracak tadilat için T.C. Ticaret
Bakanlığı Yalova Gümrük Müdürlüğü sorumluluk sahasında bulunan Beşiktaş Tersanesine
16.07.2020 tarihinde intikal ettiğini,
1.1. Türk Bayraklı söz konusu geminin bakım onarım amacıyla T.C. sınırları içerisindeki bir limandan yine T.C. sınırları içerisinde yer alan başka bir limana intikalinin, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Yalova Liman Başkanlığı’nca harici seferini tamamlayan geminin dahili sefere geçişi olarak nitelendirildiğini, bu nitelemenin, kabotaja giren geminin yabancı limandan aldığı yakıtını dahili kabotaj/iç seferde kullandığı sonucunu da beraberinde getirdiğini; nitekim geminin limandan Rusya’nın Novorossisky Limanına gitmek üzere (harici sefere geçişinde) ayrılması esnasında dahili kabotaja geçişte gemide tespit edilen yakıt ile harici sefere geçişte tespit edilen yakıt arasındaki fark tespit edilerek (Tütünçiftlik’ten
Yalova tersane bölgesine intikal nedeniyle kullanılan) müvekkil şirkete söz konusu yakıtın gümrük vergisi, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisinin ödenmesine ilişkin tebligat yapıldığını,
1.2. Gümrük idaresine ödenmesi gerektiği belirtilen 45.179,37 TL gümrük idaresine ödendiğini, Gümrük idaresinin ilgili vergi dairesine beyan ve ödenmesini bildirdiği özel tüketim vergisinin de Gelir İdaresi Başkanlığı Ulus vergi Dairesi Müdürlüğü’ne ihtirazi kayıtla beyan edilerek, ödendiğini, bu bağlamda son olarak belirtilmesi gereken hususun, yukarıdaki uygulamaya bağlı olarak, Katma Değer Vergisi Kanununun 13/a hükmü uyarınca, vergiden istisna edilmesine karşın müvekkil şirketin bakım, onarım ve tadilat nedeniyle 75.367,61 TL de KDV ödemek zorunda kaldığını,
1.3. Yukarıdaki süreç özetinden, müvekkil şirkete ait harici seferdeki gemi bir Türk limanına tahliyesini (Tütünçiftlik/Tüpraş) gerçekleştirdikten sonra, bakım, onarım ve tadilat için başka bir Türk Limanına (Yalova Tersaneler Bölgesi) intikalinin dahili sefer olarak nitelendirilmesi, hem vakıanın nitelendirilmesi hem de aşağıda metinleri verilen Gümrük Kanunu, Gümrük
Yönetmeliği ve Bakanlar Kurulu Kararı düzenlemelerine aykırı biçimde anlamlandırılması/yorumlanmasının müvekkil şirket bakımında mali külfetlere/vergi tarhiyatlarına neden olduğundan işbu dilekçe ile şikayet başvurusunda bulunulması zarureti hasıl olduğunu,
1.4. Bilindiği üzere, kabotaj, bir ülkenin iskele veya limanları arasında gemi işletme işi anlamına geldiğini ve özü itibarıyla bir devletin kendi tabiyetindeki gemilerine deniz ticareti konusunda tanıdığı bir ayrıcalık olduğunu, bu çerçevede 815 sayılı Türkiye Sahillerinde
Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) Ve Limanlarla Kara Suları Dahlinde İcrayı San’at Ve Ticaret
Hakkında Kanunun 1 ‘inci maddesinde, “ Türkiye sahillerinin bir noktasından diğerine emtia ve yolcu alıp nakletmek ve sahillerde Umanlar dahilinde veya beyninde cer ve kılavuzluk ve her hangi mahiyette olursa olsun bilcümle liman hidematını ifa etmek yalnız Türkiye sancağını hamil sefain ve merakibe münhasır” olduğu hüküm altına alınarak, Türk bayraklı gemilerin himaye edildiğini ve ayrıcalık tanındığını, Türk limanları arasında sefer yapan Türk bayraklı bir geminin yük ve yolcu taşıma faaliyeti dahili kabotaj (küçük kabotaj); Türk limanları ile dış limanlar arasında sefer yapan Türk bayraklı bir geminin söz konusu faaliyetleri ise harici kabotaj (büyük kabotaj) olarak nitelendirildiğini,
1.5. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 176’ıncı maddesinde gemilerin, botların, diğer deniz taşıtlarının ve hava gemilerinin dış seferde kullanacakları yakıt ve yağlar ile karaya çıkarılmamak kaydıyla yurtdışından getirdikleri kumanyalar ithalat vergilerinden muaf olduğu hüküm altına alınmış olup, Gümrük Yönetmeliğinin 482’nci maddesinde de dış seferin devamı sayılabilecek hallerin, “…” biçiminde ifade edildiğini, “Dış seferin devamı sayılabilecek” hallerin, Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2009/46 sayılı Genelgesi’yle de ayrıca örneklendirildiğini,
1.6. Müvekkil şirketin taşıdığı ham petrolün tahliyesini tamamladıktan sonra, bakım, onarım ve tadilat amacıyla başka bir Türk Limanına gitmesinin “Dış seferin devamı sayılabilecek” hallerden olmadığını; 16.07.2003 tarih ve 25170 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/5868 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının, “Türk Uluslararası Gemi Siciline ve Milli Gemi Siciline kayıtlı, kabotaj hattında münhasıran yük ve yolcu taşıyan gemilere, ticari yatlara, hizmet ve balıkçı gemilerine miktarı her geminin teknik özelliklerine göre tespit edilmek ve bu akaryakıtı kullanacak geminin jurnaline işlenmek kaydıyla verilecek akaryakıtın özel tüketim vergisi tutarı sıfıra indirilmiştir. ” biçimindeki hükmü kapsamında olmadığı kabulüyle, anılan idarelerce tesis edilen zincirleme işlemler neticesinde, müvekkil şirketin mali külfetlere katlanmak zorunda kaldığını, vergi tarhiyatlarına muhatap olduğunu,
1.7. Öncelikle ve vurgulanarak belirtilmesi gerekir ki, şikâyete konu somut vakıada/durumda, müvekkil Şirkete ait gemi, bir Türk limanından başka bir Türk limanına yük veya yolcu taşıma amaçlı bir sefer yapmadığı gibi, deniz ticaretiyle ilişkilendirilebilecek, hatta ihraç yükü alma ve benzeri bir amaçla boş sefer de yapmadığını, bir başka söyleyişle, geminin, ticari bir amaç taşımaksızın, salt bakım, onarım ve tadilat amacıyla Tütünçiftlik/Tüpraş’tan Yalova Tersaneler
Bölgesindeki Beşiktaş Tershanesine intikal ettiğini, yukarıda işaret edilen Gümrük Müsteşarlığı
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2009/46 sayılı Genelgesinde verilen örneklerden de (Bkz.
Örnek 3-4), salt yük veya yolcu almak amacıyla bir Türk Limanından başka bir Türk Limanına yapılan seferin veya ihraç yükü almak üzere yapılan iç seferin; daha açık bir ifadeyle ticari amaçla yapılan iç seferlerin vergili yakıt kullanılması gereken haller kapsamında değerlendirildiğinin görüldüğünü, bu noktada, müvekkil şirkete ait geminin herhangi bir ticari faaliyet kapsamında iç sefer yapmadığından, salt bakım, onarım ve tadilat amacıyla gerçekleştirilen söz konusu intikalin “harici sefer tamamladıktan sonra dahili sefere geçilmesi” olarak nitelendirilmesi ve bu nitelemeden hareketle de vergili yakıt kullanıldığından bahisle müvekkil şirket hakkında Gümrük, ÖTV ve KDV tarhiyatı yapılmasının hukuka aykırılığının açık olduğunu, Müvekkil şirkete ait geminin Tütünçiftlik/Tüpraş’ta taşıdığı ham petrolün tahliyesini tamamladıktan sonra, Yalova Tersaneler Bölgesindeki Beşiktaş Tersanesine bakım, onarım ve tadilat amacıyla intikali esnasında kullandığı yakıtın Gümrük
Yönetmeliği’nin 481/1 maddesi hükmü çerçevesinde tespit edilerek, kullanılan yakıt üzerinden Gümrük Vergisi, ÖTV ve KDV tarh edilmesinin, Türkiye’de gerçekleştirilen bakım, onarım ve tadilatlarda Türk Bayraklı gemiler aleyhine, yabancı bayraklı gemiler lehine bir “rekabet eşitsizliği” yarattığını, işlemleri şikayet edilen idarelerin söz konusu uygulamalarından kaynaklanan rekabet eşitsizliğinin, müvekkil şirketin (yabana bayraklı gemilerce ödenmeyen) tutarda mali külfete katlanması/vergi ödemesi biçiminde somutlaştığını,
1.8. Müvekkil şirkete ait geminin bakım, onarım ve tadil amaçlı Yalova Tersane bölgesine intikalini, salt Türk bayrağı taşıması nedeniyle T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Yalova
Liman Başkanlığınca “dahili sefer” olarak nitelendirildiğini; söz konusu intikal sırasında kullandığı yakıt üzerinden de Gümrük Vergisi + ÖTV ve KDV olmak üzere 309.317,68-TL; söz konusu bakım onarım kapsamında kullanılan yedek parçalar için 162.930,32 TL KDV olmak üzere toplam 472.248,00-TL ödeme yapıldığını, ilgili Gümrük Müdürlüğü tarafından tahakkuk ettirilen Gümrük Vergisi + KDV söz konusu idareye ödendiğini; yine aynı İdare tarafından hesaplanarak Ulus Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne beyan edilmesi ve ödenmesi gerektiği taraflarına bildirilen ÖTV ve KDV ise “itiraz kayıtla” beyan edilerek ödendiğini, bu noktada, yine vurgulanarak belirtilmesi gerekir ki, söz konusu bakım, onarım ve tadilat aynı tersanede yabancı bayraklı bir gemi için yapılmış olsa idi, yabancı bayraklı gemi müvekkil şirketin katlandığı vergisel/mali külfetlerden hiçbirine muhatap olmayacağını, söz konusu durumun müvekkil şirkete ait gemi ve Türkiye’de benzer işleri yaptıran Türk Bayraklı gemilere yapılan bakım, onarım ve tadilat maliyetlerinin artması sonucunu doğurduğunu, yabancı bayraklı gemiler lehine rekabet eşitsizliğine neden olduğunu,
1.9. Yukarıda belirtilen şikâyete konu işlemler neticesinde müvekkil şirketin 10.08.2020 tarihinde -ihtirazi kayıtla- beyanname vermek zorunda kaldığını Gelir İdaresi Başkanlığı
Ulus Vergi Dairesi Müdürlüğünün ihtirazi kayda hususları reddederek, beyana konu vergileri tarh, tahakkuk ettirmesi üzerine, tahakkuk ettirilen verginin ödenmek zorunda kalındığını,
1.10. Müvekkil şirkete ait geminin seferinin salt bakım, onarım ve tadilat amacıyla gerçekleştirdiği göz ardı edilerek; söz konusu seferin “harici seferi tamamladıktan sonra dahili sefere geçtiği” biçimindeki niteleme ve bu nitelemeden hareketle de vergili yakıt kullanıldığı sonucuna ulaşılması ve müvekkil şirket hakkında Gümrük Vergisi, ÖTV ve KDV tarhiyatları yapılmasının hem hukuka aykırı olduğunu hem de yabancı bayraklı gemiler lehine, Türk
Bayraklı gemiler aleyhine bir rekabet eşitsizliğine neden olduğunu,
1.11. Netice olarak, şikâyete konu işlemler, vakıaların nitelenmesi ve ilgili hukuki düzenlemelerin anlamlandırılması bakımından bünyelerinde ciddi hukuka aykırılıklar barındırdığını ifade ve iddia ederek,
1.12. Ayrıntılarına dilekçesinde yer verdiği gerekçelere istinaden, başvurunun kabulüne, müvekkil şirket hakkında tesis edilen ve işbu başvuruda bahsi geçen işlemlerin geri alınması konularıyla ilgili gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması hususunda bahsi geçen idarelere tavsiyede bulunulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Denizcilik Genel Müdürlüğü’nden alınan 20/10/2020 tarih ve – – sayılı yazıda, “İlgi yazı (Yalova Liman Başkanlığının 30.09.2020 tarihli ve sayılı yazısı) ekinde alınan 28.09.2020 tarihli ve sayılı Yalova Liman Başkanlığımıza hitaplı yazınızda; Denizcilik ve Ticaret A.Ş.’nin kurumunuza verdiği dilekçeden bahisle, taraflarına ait Türk Bayraklı ” isimli geminin, Novorossisky limanından taşıdığı yükü Tütünçiftlik/Tüpraş’ta tahliyesine müteakiben Yalova Tersaneler
Bölgesine bakım amaçlı olarak gittiği, bu seyrin gümrük mevzuatı çerçevesinde kabotaj seyri kabul edilmesi sebebiyle seyir esnasında kullandığı yakıtın gümrük vergisi, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisinin ödenmek zorunda kalındığı ifade edilmektedir. Aynı yazıda devamla bakım onarım amaçlı bu seyrin ticari amaçlı bir seyir olmadığı, yakıtın vergisine ilave olarak bakım, onarım ve tadilata ilişkin KDV de ödenmek zorunda kaldığı ve söz konusu vergilerin alınmasının Türk bayraklı gemiler aleyhine bir rekabet eşitsizliğine sebebiyet verdiği belirtilmektedir.
2.1. Bilindiği üzere, günümüz taşımacılığında deniz yolu önemli bir paya sahiptir. Ülkemizin dış ticaretinin yaklaşık %85’i deniz yoluyla taşınmaktadır. Deniz yolu taşımacılığının diğer taşımacılık yöntemlerine göre daha az maliyetli olması ve gelişen ticaret hacmi deniz yolu taşımacılığının önemini daha da arttırmaktadır. Diğer taraftan, gemi işletim maliyetlerinde yakıt masrafı önemli bir yer tutmakta olup rekabet eşitsizliğinin söz konusu olduğu durumlarda daha uygun maliyetle yakıt tedarik etmek isteyen Türk sahipli gemiler yabancı bayraklara geçiş yapmaktadır. Bu durum bayrağımızı taşıyan gemilerin dünya deniz taşımacılığı pazarından aldığı payı doğrudan etkilemektedir. Ayrıca, ülkemizin deniz yolu taşımalarında ödediği navlun, yabancı bayraklı gemi oranının artması nedeniyle cari açığımızın artmasına da sebep olmaktadır.
2.2. Ülkemiz açısından deniz yolu taşımacılığı ve faaliyetlerinin korunması, geliştirilmesi ve güçlendirilmesi adına kabotaj haricindeki taşımacılığın da mümkün mertebe Türk bayraklı gemilerle yapılması önem taşımaktadır. Bu amaçla, yurt dışı seferden dönen gemilerin bir Türk limanından bir başka Türk limanına intikalleri de bazı koşullara bağlı olarak gümrük mevzuatı çerçevesinde dış seferin devamı olarak sayılmaktadır.
2.3. Uluslararası sefer akabinde Türk tersanelerine bakım amaçlı gelen Türk bayraklı gemilerin, Türkiye Gümrük Bölgesinde bakım, onarım ve tadilat için geçirdikleri sürelerin dış seferin devamı olarak sayılması gerektiği mütalaa edilmekte olup bunun Türk denizciliği ile gemi inşa sanayisinin gelişmesine ve Türk şirketlerinin uluslararası alanda deniz yolu ile yapılan ticarette rekabet düzeyinin artmasına katkı sağlayacağı aşikardır.
2.4. Şikayete konu işlem, yabancı bayraklı gemiler tarafından limanlarımızda kabotaj kapsamı dışında yapılan taşımacılık faaliyetlerinin Türk bayraklı gemiler tarafından yapılması esnasında, Türk bayraklı gemilerin rekabetini engelleyici durumlara yönelik düzenleyici tedbirler alınması çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu sebeple, Türk bayraklı olan
” ” isimli geminin yurtdışı seferinin sonrasında, yalnızca bakım onarım amacıyla bir Türk limanından başka bir Türk limanına intikal ederken, söz konusu geminin seferinin Gümrük Mevzuatı çerçevesinde “harici seferi tamamladıktan sonra dahili sefere geçiş” olarak değerlendirilmeyip “yurtdışı seferin devamı” olarak değerlendirilmesi gerektiği mütalaa edilmektedir.
2.5. Bahse konu geminin seferi ile ilgili olarak, Yalova Liman Başkanlığımızca 16.07.2020 tarihinde – – sayılı ordino ve 23.07.2020 tarihinde 2 – – belge nolu liman çıkış belgesi düzenlenmiştir. Söz konusu belgelerde, geminin gümrük mevzuatı çerçevesinde dahili sefere geçişine ilişkin faaliyet icra ettiğine dair bir düzenleme yer almadığı gibi, bahse konu ordino ve liman çıkış belgesi haricinde ” ” isimli gemi ile ilgili
Yalova Liman Başkanlığımıza yapılan bir müracaat veya bu hususta yapılan bir yazışma bulunmamaktadır.
2.6. Bu bağlamda, şikayete konu seferin “yurtdışı seferin devamı” olarak değerlendirilerek
Gümrük Vergisi, ÖTV ve KDV tarhiyatları yapılması işleminin geri alınması ile ilgili
Bakanlığımızı ilgilendiren yönüyle basyuru konusu talep hakkında yetki ve sorumluluk alanımız çerçevesinde bir işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı, konuya ilişkin uygulamayı yürüten idare tarafından işlem tesis edilebileceği hususlarında bilgilerinizi ve gereğini arz/rica ederim.” açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden, T.C. Ticaret Bakanlığı Yalova Gümrük
Müdürlüğü’nden alınan 26/10/2020 tarih ve sayılı yazıda “İlgide kayıtlı yazıları konusu: IMO Numaralı Türk Bayraklı gemisi İzmit limanında dahili sefere geçtiği ve dahili seferde Yalova Beşiktaş Tersanesine geliş yapmış ve bu nedenle mevzuat gereği geliş kontrol evrağı düzenlenmemiştir. Söz konusu geminin yabancı limana kalkış için harici sefere geçiş kontrolü sırasında Liman Tek Pencere Sisteminin Dahili
Sefer Kontrol sekmesinin verdiği yakıt bilgileri ışığında geminin 107,168 MT Dizel Oil 1,217
LTR Lube Oil transit yakıt yaktığı tespit edilmiştir.
3.1. Gümrük Yönetmeliği 481/1 maddesine göre Türk Bayraklı gemilerin yabancı limanlarda aldığı yakıtların seyir jurnaline ve devriçark defterine göre dahili seferde (iki türk limanı arası)
sarf olunan miktar tespit edilerek vergiye esas olunacak miktar hesaplanır. Eğer Türk bayraklı gemi üç ay içinde dahili seferden harici (yabancı limanlara) sefere çıkmaz ise 482/3 maddesi gereğince yabancı limanlardan yada yurt içinden antrepolardan alınan transit yakıtın tamamı vergilendirilir. Dahili seferde seyir yapan Türk Bayraklı gemilerin seferin devamı sayılan vergilendirmeye tabi olmayacak bazı haller vardır. Seferin devamı sayılacak haller 2009/46 sayılı genelgede örneklerle belirtilmiştir. Türk Bayraklı gemiler yabancı seferinden Türk
Limanına geldikten sonra bir başka Türk Limanına transit yükü varsa, ihraç yükü almaya gidiyorsa, yurt dışına gidecek yolcu almaya gidiyorsa 2009/46 sayılı genelgeye göre dış seferin devamı sayılarak transit yakıtları vergilendirilmez.
3.2. IMO Numaralı Türk Bayraklı gemisi 16.07.2020 tarihinde İzmit’den Liman Tek Pencere Sisteminde de görüldüğü üzere Yalova Beşiktaş
Tersanesine dahili seferde gelmiş ve 23.07.2020 tarihinde NOVOROSSIYSK limanına gitmek üzere Harici Sefere geçmiştir. Geminin Beşiktaş Tersanesine gelişinde transit yükü olmadığı, ihraç yükü almak için gelmediği, boş olarak bakım ve tamir amacıyla geldiği bu sebeple 2009/46 sayılı genelgeye göre seferin devamı hallerinin uygulanmayacağı anlaşılmış ve
Gümrük Yönetmeliği 482/3 maddesine göre geminin dahili seferde tersanede bakımı tamamlanıp harici sefere gelene kadar geçirdiği süre içinde yaktığı transit yakıtlar vergilendirilmiştir. Ayrıca ilgili firma ile idaremiz arasında herhangi bir itiraz konusu yazışma olmamıştır.
3.3. Yukarıda yapılan izahatlardan anlaşılacağı üzere idaremizce gerçekleştirilen iş ve işlemler, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve sair ilgili mer’i mevzuata uygun olduğu anlaşılmış olup yapılacak başkaca bir işlem bulunmamaktadır. Bilgi ve gereğini arz ederim.” açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
4. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir
Kanunları KDV ve ÖTV Grup Müdürlüğü’nden alınan 23/10/2020 tarih ve – – sayılı yazıda, “İlgide kayıtlı yazınız ile Kavaklıdere Vergi Dairesi
Müdürlüğü’nün vergi kimlik numaralı mükellefi Denizcilik ve Ticaret
Anonim Şirketine ait IMO numaralı ve Türk Bayraklı isimli ham petrol tankerinin (gemi) bakım, onarım ve tadil amaçlı Yalova Tersane bölgesine intikalinin, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Yalova Liman Başkanlığınca “dahili sefer” olarak nitelendirilmesi nedeniyle söz konusu intikal sırasında kullandığı yakıt üzerinden hesaplanan ÖTV ve KDV’nin Kavaklıdere Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne “ihtirazi kayıtla” beyan edilerek ödenmesi nedeniyle Kurumunuza yapılan başvuru ile ilgili olarak Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
4.1. ÖTV KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (I) sayılı
listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dâhil imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV’ye tabi tutulmuştur.
gerçekleşeceği, ÖTV beyan, ödeme ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirilmesinin sağlanmasının gerektiği tabiidir.
4.2. KDV KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nun; 1/1 inci maddesinde, Türkiye’de ticari,
sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin
KDV’ye tabi olduğu, hükme bağlanmıştır.
Söz konusu dahili seferde kullanılan yakıtlar için KDV Kanununda herhangi bir istisna hükmü bulunmadığından genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi tutulması gerekmekte olup, vergi dairesince yapılan işlemler tarafımızca uygun bulunmuştur. Bilgilerinize arz ederim.” açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Suları
Dahilinde İcrayı San’at ve Ticaret Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, “ Türkiye sahillerinin bir noktasından diğerine emtia ve yolcu olup nakletmek ve sahillerde limanlar dahilinde veya beyninde cer ve kılavuzluk ve her hangi mahiyette olursa olsun bilcümle liman hidematını ifa etmek yalnız Türkiye sancağını hamil sefain ve merakibe münhasırdır. Ecnebi sefaini ancak memaliki ecnebiyeden almış oldukları yolcu ve hamuleyi Türk liman ve limanlarına ihraç ederler ve Türk liman ve limanlarından ecnebi liman ve limanlarına gidecek yolcu ve hamuleyi de alırlar.” ,
8. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun “Akaryakıt ve Kumanya ile ilgili Hükümler” üst başlığı altında yer alan 176 ncı maddesinde “ 1. Gemilerin, botların, diğer deniz taşıtlarının ve hava gemilerinin dış seferlerde kullanacakları yakıt ve yağları ile karaya çıkarılmamak şartıyla yurtdışından getirdikleri kumanyaları ithalat vergilerinden muaftır. 2. Antrepolarda bulunan ve henüz serbest dolaşıma girmemiş olan yakıt ve yağlar ile kumanyalar, transit hükümlerine göre 1 inci fıkrada belirtilen taşıtlara ve kaçakçılıkla mücadele eden birimlerin kaçakçılıkla mücadele amacıyla kullandıkları deniz taşıtlarına verilir. Serbest dolaşımda bulunan yakıt ve yağlar ile kumanyaların dış sefere çıkan gemi, bot ve diğer deniz taşıtları ile hava gemilerine verilmesi ihracat hükmündedir.”,
9. Gümrük Yönetmeliği’nin “Yakıt miktarlarının tespiti” başlıklı 481 inci maddesinde, “(1) Kabotaja girecek gemilerin yabancı limanlardan aldıkları yakıtların miktarı gemilerin seyir jurnallerinde ve devriçark defterinde gösterildiğinden seyir jurnaline göre alınan miktar ile, seyir jurnali ve devriçark defterine göre sarf edilen miktar arasındaki fark bulunarak vergiye esas tutulacak miktar tespit olunur.”,
10. Gümrük Yönetmeliği’nin “Seferin devamı sayılabilecek haller” başlıklı 482 inci maddesinde, “ (1) Türkiye Gümrük Bölgesi dışına sefer yapan gemilerden düzenli seferli olanlarının, yabancı ülkelere yaptıkları seferden son Türk limanına dönerek, tekrar dış sefere çıkmaları halinde, bu limandaki üç aya kadar olan bekleme süreleri yabancı ülkelere yapılan seferin devamı sayılır.
(2) Yurt dışı seferden dönen gemilerin Türk limanlarında yüklerinin tamamını boşalttıktan sonra diğer Türk limanlarına ihraç yükünü almak üzere boş veya kısmen ihraç yükü alarak hareket etmeleri hali de dış seferin devamı sayılır.
(3) Dış seferden dönen gemilerin Türkiye’ye ilk giriş limanında yurt dışından ya da yurt içinde antrepolardan almış oldukları transit akaryakıt ve kumanyaları tespit edilir. Üç aylık süre içerisinde Türk limanları arasında sefer yapılması halinde tüketilen akaryakıt uğradığı en son
Türk limanında vergilendirilir.
(4) Geminin üç ay içerisinde yabancı limanlara çıkmaması halinde gümrük idaresince transit akaryakıt ve kumanyaları tespit edilerek vergileri tahsil edilir. Geminin üç ay içerisinde yabancı limanlara çıkmamasının zorunlu nedenlerden kaynaklandığının ilgili gümrük idaresine belgelendirilmesi halinde bu sürenin uzatılmasına gümrük ve muhafaza başmüdürlükleri yetkilidir.
(5) Bu madde hükümleri, yabancı ülkelere sefer yapan gemilerin yurt dışından veya yurt içinde antrepolardan almış oldukları akaryakıt ve kumanyaları ile yurt dışı seferi için başka bir Türk limanına ihraç yükü almak için yaptığı sefer sırasında kullanılan yakıtları için de uygulanır.”,
11. 16/07/2003 tarih ve 25170 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1/7/2003 tarihli ve 2003/5868 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Eki Kararın 1 inci maddesinde; “Türk
Uluslararası Gemi Siciline ve Milli Gemi Siciline kayıtlı, kabotaj hattında münhasıran yük ve yolcu taşıyan gemilere, ticari yatlara, hizmet ve balıkçı gemilerine miktarı her geminin teknik özelliklerine göre tespit edilmek ve bu akaryakıtı kullanacak geminin jurnaline işlenmek kaydıyla verilecek akaryakıtın özel tüketim vergisi tutarı sıfıra indirilmiştir.”,
12. Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2009/46 sayılı Genelge’sinde (özetle)“… Ancak, Müsteşarlığımıza intikal eden olaylardan hangi hallerin dış sefer ya da dış seferin devamı sayılacağı konusunda tereddütler yaşandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, özellikle, Türk bayraklı hava taşıtlarının birbirini takip eden dış sefer ve iç sefer yapmaları sonucunda oluşan çeşitli durumlarda yukarıdaki hükümlerin ne şekilde uygulanacağı konusuna açıklık getirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, uygulamanın aşağıda verilen örneklerde olduğu gibi yapılması gerekmektedir.
Örnek 1: Yurtdışından (örneğin, Paris) hareketle Türkiye’deki bir limana (örneğin, Van) gelip tüm yükünü boşaltan bir uçağın buradan Türkiye’deki bir başka limana (örneğin. Ankara) ihraç yükü almak üzere boş olarak yaptığı sefer dış seferin devamı sayılır, Bu durumda (Van-Ankara arasında) vergisiz yakıt kullanılacaktır.
Örnek 2: Yurtdışından hareketle (örneğin, Paris) Türkiye’deki bir limana (örneğin, Van) gelip tüm yükünü boşaltan bir uçağın buradan yurtdışı etmek üzere kısmen ihraç yükü almış olarak
Türkiye’deki bir başka limana (örneğin, Ankara) yine ihraç yükü almak üzere yaptığı sefer dış seferin devamı sayılır. Bu durumda (Van-Ankara arasında) vergisiz yakıt kullanılacaktır.
ordino ve liman çıkış belgesi haricinde ” ” isimli gemi ile ilgili
Yalova Liman Başkanlığına yapılan bir müracaat veya bu hususta yapılan bir yazışma bulunmadığı, bununla birlikte, bahse konu geminin Beşiktaş Tersanesine gelişinde transit yükü olmadığı, ihraç yükü almak için gelmediği, boş olarak bakım ve tamir amacıyla geldiği bu sebeple 2009/46 sayılı genelgeye göre seferin devamı hallerinin uygulanmayacağının anlaşılması üzerine, Gümrük Yönetmeliğinin 482/3 maddesine göre geminin dahili seferde tersanede bakımı tamamlanıp harici sefere gelene kadar geçirdiği süre içinde yaktığı transit yakıtların vergilendirildiği, diğer taraftan, transit rejiminin ihlal edildiği hususunun Yalova Gümrük Müdürlüğünün 07.08.2020 tarih ve sayılı yazısı ile Kavaklıdere Vergi dairesi Müdürlüğü’ne bildirilmesi üzerine, ilgili vergi idaresince ÖTV ve
KDV yönünde beyan, ödeme ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirilmesinin sağlandığı, anlaşılmıştır.
17. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idarelerince tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden ilgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazının, gerekçeli karar verme, şeffaflık, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun olduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili yargı mercilerine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE, YALOVA LİMAN BAŞKANLIĞI’NA, YALOVA
GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ’NE ve ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi