|
ÖZET: Başvuran, orman sahası içinde “günübirlik alan” olarak belirlenen bir bölgenin amacına uygun şekilde değerlendirilmesi talebinde bulunmuştur. Başvuru, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’na yöneltilmiş olup, başvuran şirketin, bu alanın turistik tesis olarak kullanılmasına yönelik geçmişte alınmış izinlerin sona erdiğini ve mevcut durumun çevre kirliliğine yol açtığını iddia etmiştir. İlgili idarelerden alınan yanıtlar, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olmadığını belirtmiş ve mevcut imar planının yürürlükte olduğu ifade edilmiştir.
İdarelerin verdiği yanıtlarda, başvuran şirketin tahsisli alanının imar planında “günübirlik alan” olarak tanımlandığı, bu alanın turistik tesisin tamamlayıcısı niteliğinde kullanılabileceği vurgulanmıştır. Ancak, imar planında belirtilen alanların izin amacına uygun olarak kullanılmasının zorunlu olduğu ve bu nedenle başvuranın taleplerinin karşılanamayacağı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, alanın kamu menfaatleri doğrultusunda düzenlenmesi gerektiği yönünde tavsiye kararı almıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi doğrultusunda, “günübirlik tesis alanı” olarak belirlenen bölgenin izin sahası dışına çıkarılması ve imar planına uygun olarak yeniden düzenlenmesi için Orman ve Su İşleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11785-11785 94019529-101.07.04-E.94019529-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/12818 2017/ 12818
KARAR TARİHİ : 03/07/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Orman ve Su İşleri Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, orman sahası içerisinde kalan ve imar planında “günübirlik alan” olarak tespit gören sahanın, amacına uygun olarak değerlendirilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2017 24.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Anonim Şirketini temsilen vekilleri tarafından yapılan başvuruda özetle, “ müvekkilleri firmanın Side II nolu Turizm Merkezi sınırları içinde 18/ 10/ 2006 tarihinde onaylanmış ölçekli revizyon imar planı çerçevesinde nolu parselde bulunan Otel isimli 5 yıldızlı bir otelin sahibi ve işletmecisi olduğunu; bahse konu otelin hemen ön tarafında kalan sayılı parseldeki Hazine adına kayıtlı orman arazisinin
A .Ş. ile Orman Genel Müdürlüğü arasında yapılan ön izin protokolü uyarınca, turistik tesis kurulması amacıyla 1988 yılında A .Ş’ye tahsis edildiğini; tahsis edilen alan üzerinde A .Ş. tarafından yaptırılan imar planına göre, söz konusu alanın ‘turistik tesis alanı’ ve ‘günübirlik alan, park’ olmak üzere iki bölüme ayrıldığını; izinli sahanın bütününü kapsayan imar planında ‘günübirlik ve park alanı’ olarak ayrılan kısımda yürürlükteki yönetmelik
1 / 11hükmünün “kesin izni takip eden 1 yıl içerisinde yatırıma başlanılmaması” hali vuku bulduğundan
bu alan üzerinde A .Ş. adına daha önce verilmiş iznin sona ermiş sayılması gerektiğini; imar planına göre turistik tesis alanı olarak ayrılan kısımla arasında fonksiyonel farklılık bulunan bu alanın atıl, bakımsız ve izin için öngörülen amaca aykırı olan fiili durumunun, çevre ve görüntü kirliliğine sebep olduğunu, hemen arkasına isabet eden alanda konuşlanmış müvekkil şirkete ait milyonlarca dolar değerindeki turizm yatırımını değersiz kıldığını ve ticari faaliyetlerini olumsuz yönde etkilediğini; İdare tarafından A .Ş’ye tahsis edilen izin sahasının bölünebilir nitelikte olduğunu ve bahse konu firma lehine tesis edilmiş bir üst hakkının da bulunmadığını iddia ve ifade etmekle, Kurumumuzdan A .Ş. adına izinli ve “Günübirlik-park” fonksiyonuna ayrılan alanın re’sen izin sahası dışına çıkarılması için idareye tavsiye kararı verilmesi ” talep edilmektedir .
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 13/ 11/ 2017 tarih ve , , ve sayılı yazılarımız ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Manavgat Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiştir .
3. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bila tarih ve sayılı yazısında; 2
“ m yüzölçümlü, parsel numaralı, orman vasıflı Hazine taşınmazının şikayet başvurusuna konu olan kısmının; Bakanlıklarınca 05.06.2017 tarihinde onaylanan “Side Turizm
Alanı ve Side II No’lu Turizm Merkezi Bölgesi . Etap İlave+Revizyon ölçekli Nazım ve ölçekli Uygulama İmar Planı’nda lejantlı “Günübirlik Tesis Alanı” kullanımında kaldığı, plan notlarında bu kullanımla ilgili olarak : “Bu alanlarda kamping ve konaklama ünitelerini içermeyen, duş, gölgelik, soyunma kabini, wc, kafe-bar, pastane, lokanta, satış birimleri, gösteri ve eğlence tesisi, disco, spor tesisleri, açık gösteri eğlence alanları, amfitiyatro, lunapark, yüzme havuzu, fuar, su oyunları parkı vb . kullanımların yer alabileceği, bu alanlarda yapılaşma koşulunun; Emsal (E) : 0.10, En Fazla Yapı Yüksekliği Fonksiyona Göre Belediyesince belirleneceği, en az İfraz Şartının 2.000 m² olduğu” hükümlerinin bulunduğu, ” 3.1. “ Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, söz konusu alanın Bakanlıkları tarafından tahsisinin talep edilmesi üzerine, 30.01.2017 tarih ve sayılı Orman ve Su İşleri
Bakanlığı’na hitaplı yazıları ile; parsel numaralı orman vasıflı taşınmazın 19.741,02 m2’lik kısmının tasarruf hakkının Bakanlıklarına verilmesinin istenildiği ancak, Orman ve Su İşleri
Bakanlığının 20.04.2017 tarih ve sayılı cevabi yazısı ile; tahsisi talep edilen alanın
Bakanlıklarının 24.06.1987 tarih ve sayılı Olur ’u ile turizm tesisi yapımı amacıyla
A .Ş. adına verilen 248.648,46 m2’lik izin alanı içinde kaldığı tespit edildiğinden, Bakanlıklarının talebinin uygun görülmediğinin bildirildiği, talep edilen diğer hususların Orman ve Su İşleri
Bakanlığı’ndan istenilmesi gerektiğinin düşünüldüğü ”, 4. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü’nün 20/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısında özetle; “ Antalya İli, Manavgat İlçesi, 2 sınırları dahilinde m ‘lik ormanlık alanda yataklı . sınıf tatil köyü yapımı maksadı İle
A .Ş. adına 24.06.1987 tarihli ve sayılı Makam oluru ile 49 yıl süreyle turizm tesisi yapımı maksadı ile kesin izin verildiği, söz konusu izinde, Bakanlığın 16.10.1991 tarihli ve sayılı oluru İle 27.016 m ‘lik alanın ilave edildiği, Bakanlığın 22.11.1991 tarihli ve sayılı oluru ile yatak kapasitesinin 1780 yatağa çıkarıldığı, Bakanlığın 13.07.2006 tarihli oluru 2’ ile 2.918,46 m lik ormanlık sahada ek izin verilerek sınır düzeltimi yapılmasının uygun görüldüğü, 2 söz konusu iznin kayıtlarında; m ‘lik ormanlık alanda yataklı . sınıf tatil köyü 2’ yapımı maksadı ile A .Ş. adına devam ettiği, iznin 165.231 m 1ik kısmında 29.03.1989, 22.01.1992 ve 19.02.1993 tarihlerinde üst hakkı tesis edildiği ” 2 4.1. “ nolu parseli de içeren 248.684,46 m ‘lik ormanlık alanda yataklı . sınıf tatil köyü yapımı maksadı ile A .Ş. adına izin verilmiş olup, söz konusu alanda turizm tesisi faaliyetine ilişkin tasarruf yetkisi izin sahibi olan A .Ş. adına devam ettiği, ‘Günübirlik Alan’ ve ‘Park Alanı’ olarak belirlenen alanlardan kasdedilenin ne olduğunun, bu alanların hangi amaçla kullanıldığının ilgili belediyesine sorulması gerektiği, AŞ . ne
Bakanlıklarınca turizm amaçlı olarak izin verildiğinden bu alanların bu amaçla kullanımının sağlanması gerektiği, ” 4.2. “ Orman vasfıyla tescilli nolu parselin 218.750 m21ik kısmının A .Ş. lehine tahsisli olduğuna dair tapu siciline şerh edilip, izne konu sahanın lehtara teslim edildiği, 29.03.1988 tarih ve yevmiye nolu resmi senetle 103.150 m2 alanındaki parsel ve 5.437 m2 alanındaki nolu parsel üzerinde, nolu parsel içinde 22.01.1992 tarih ve yevmiye nolu resmi senetle
27.016 m2 alanda, 19.02.1993 tarih ve yevmiye nolu resmi senetle 29.628 m21ik alanda olmak
üzere toplam 165.231 m21ik alanda irtifak hakkı kurulduğu, söz konusu parseli de kapsayan 2 248.684,46 m ‘lik ormanlık alanda yataklı . sınıf tatil köyü yapımı maksadı ile
AŞ . adına izin verildiği, söz konusu tesis yapılarak işletmeye açıldığından, bu alanda turizm tesisi faaliyetine ilişkin tasarruf yetkisinin izin sahibi olan A .Ş. adına devam ettiği, ” 2 4.3. “ nolu parselin 248.684,46 m ‘lik izin alanı içerisinde kaldığı, turizm tesisi yapımı maksadıyla 01.08.1986 tarihli ve sayılı yazı ile verilen ön iznin, Bakanlığın 24.06.1987 tarihli ve sayılı Makam oluru ile AŞ . adına 49 yıl süreyle kesin izine dönüştürüldüğü, iznin yataklı l . sınıf tatil köyü yapımı maksadıyla verildiği, tesisler bitirilerek zamanında işletmeye açıldığından mevzuat gereğince iznin iptalini gerektirecek bir hususun oluşmadığı, ” 4.4. Bakanlık Başmüfettişleri tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde düzenlenen
14.01.2015 tarih ve no’lu İnceleme Raporunda; A .Ş. adına izinli sahanın 13.07.2006
2 tarih ve sayılı Bakanlık Oluruyla fiilen kullanılan sahaya göre 248,684,46 m olarak düzeltildiği
2 ve irtifak hakkı kurulan saha 165.231 m olduğundan, izne konu ancak irtifak hakkı kurulmayan
2 248.684,46 – 165,231= 83.435,46 m sahada imar planında yol, park ve günübirlik saha olarak
2 2
görülen 45.040 m ve kıyı kenar çizgisinde kalan 38.395 m lik saha izin alanı çerisinde kalmakla birlikte bu sahada imar planı uygulaması nedeniyle imar planı tadilatı olmadan irtifak hakkı kurulmasının mümkün olamayacağı hususunda Manavgat İşletme Müdürlüğünce Manavgat Milli
Emlak Müdürlüğüne ve AŞ . ne bildirimde bulunulması, 4.5. A .Ş. adına izinli saha içerisinde imar planında park, günübirlik alan ve otopark için ayrılan yerlerin izin amacı dışında kullanılamayacağı, bu amaçla izin iptali yapılmasının da hukuki bir dayanağı da olmadığından, izin iptali yapılsa bile park, günübirlik alan ve otopark için izin
3 / 11verilmesi de mümkün olmadığından imar planının izin amacına uygun olarak tadil edilmesi,
4.6. Belediye tarafından A .Ş. adına izinli saha içerisinde imar planı uygulamasıyla park ve otopark olarak düzenlemesi ve fiilen AŞ . ce kullanılmasının, izinli sahanın üçüncü kişilerce izinsiz olarak izin amacı dışında kullanılması olduğundan, bu yerlerin izin amacı doğrultusunda kullanılması için Manavgat İşletme Müdürlüğünce gerekli takip ve kontrolün yapılması, izinli sahanın üçüncü şahıslarca kullanılması durumunda yasal işlem yapılması teklifinde bulunulduğu, 4.7. Müfettiş raporuna istinaden, Genel Müdürlüklerince arazinin fiili durumu ve imar planına göre tahsis alanının mülkiyet durumu incelenerek, ilgili Belediyesince imar revizyonu talep edildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığının 22.06.2016 tarih ve Sayılı Kararı doğrultusunda 2634 Sayılı
Turizm Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca Nolu Turizm Bölgesinde l . Etap + Revizyon
Uygulama İmar Planının onaylanarak 19.09.2016 – 19.10.2016 döneminde askıya çıkarıldığı, ancak ilan sürecinde gerekli itiraz yapıldığı halde Belediyesince itirazlarının değerlendirilmediği, 4.8. Söz konusu yerin, AŞ . ne turizm tesisi kurulması maksadıyla tahsis edilen yer olduğu, mevzuat gereğince ve müfettiş raporunda da belirtildiği üzere bu alanın iptali durumunda
A .Ş. ne aynı amaç ile tahsisinin mümkün olmadığı, ayrıca İmar planında günübirlik alan olarak gösterilen kısımlar turizm tesisinin bir parçası olduğu, A .Ş. nin bu alanı bu amaçla da kullanmasının mümkün olduğu, mevzuatlarında, orman sayılan alanlarda İdarelerince turizm tesisi yapımı maksadıyla verilen izinlerde üst hakkı kurulması ile ilgili zorunluluk bulunmadığı, izin sahibi
Turizm A .Ş. tarafından söz konusu alana ilişkin bedeller ödendiği ve ödenmekte olduğu, lehtarın idarelerine karşı yükümlülüklerini yerine getirdiği, ” 5. Manavgat Belediye Başkanlığı’nın 22/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısında özetle, “ sayılı parselde kalan alana yönelik imar arşivinde yapılan incelemede; şikayete konu parselin ilk olarak Manavgat Belediye Meclisi’nin 17.02.1988 tarih ve sayılı kararı ile onaylanan imar planı paftasında ‘Günübirlik Alan’ kullanım kararının bulunduğu, son olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca 05.06.2017 tarihinde onaylı ‘Antalya İli, Manavgat İlçesi ve No’lu Turizm Merkezi
Ölçekli Uygulama İmar Planı’ nın yürürlükte olduğu, bu planda söz konusu alanların ‘Günübirlik
Alanı (G- 2)’ olarak tanımlandığının görüldüğü, yürürlükte bulunan ‘Günübirlik Alan (G- 2)’ kullanım kararına ilişkin onaylı plan notlarında; ‘Bu alanlarda kamping ve konaklama ünitelerini içermeyen, duş, gölgelik, soyunma kabini, wc, kafe-bar, pastane, lokanta, satış birimleri, gösteri ve eğlence tesisi, disco, spor tesisleri, açık gösteri eğlence alanları, anfitiyatro, lunapark, yüzme havuzu, fuar, su oyunları parkı vb . kullanımlar yer alabilir” hususlarının yer aldığı , 5.1. Bir bölümü A .Ş. adına tahsisli olan no.1u parselin imar planında ‘Günübirlik
Alan’ ve ‘Park Alanı’ olarak tespit gören kısmında AŞ . lehine üst hakkı, irtifak hakkı gibi haklar tespit edilip edilmediği hususu ile ilgili olarak, ilgili şirket tarafından, ilk olarak 03.06.2015 tarih ve kayıt no.1u başvuru ile bahse konu Günübirlik alana ilişkin ön onay verilmesi talebi ile vaziyet planı hazırlanarak iletildiği, ön onay verilmesinden sonra yapılacak uygulamada tereddüt yaşanabileceğinden Belediyelerinin 04.03.2016 tarih ve sayılı yazısı ile ve sayılı parsellerde A .Ş. adına üst hakkı kurulup kurulmadığı ve bu alanda bir uygulama yapıp yapamayacakları hususunun Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’ne
4 / 11sorulduğu, verilen 04.10.2016 tarih ve sayılı cevabi yazılarında; ‘Konuya ilişkin Orman ve
Su İşleri Bakanlığı’nın (Orman Genel Müdürlüğü) yazısı eki koordinatlı krokiye göre söz konusu alanın Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca AŞ . adına tahsis edilmiş olmakla birlikte irtifak hakkı tesis edilmediğinin belirlendiği, no.1u parselin adına tahsisli olmakla birlikte İrtifak hakkı tesisi gerçekleştirilmemiş olduğundan imar uygulaması (yapı yapılması) gerçekleştirilemeyeceğinin değerlendirildiği’ söz konusu alana ilişkin herhangi bir irtifak hakkı talebinde bulunulmadığı, ifadelerine yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 7. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 8. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 9. 12/ 3/ 1982 tarih ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “ Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde ve turizm merkezlerinde; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kamu yararına korunmasına veya kamu yararına kullanılmasına katkıda bulunacak yapı ve tesisler, bu Kanunun 3 üncü maddesindeki belgelere sahip olmak kaydıyla, tapu kaydı aranmaksızın 8 inci maddedeki koşullara uygun olarak, imar planlarına göre yapılabilir ve işletilebilir .” İkinci fıkrasında ise; “ Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde ve turizm merkezlerinde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde, bölgenin doğal ve kültürel özelliklerini bozmamak, turizm işletmelerine zarar vermemek ve imar planlarına uygun olmak ve Bakanlıktan izin almak kaydıyla kamuya yararlı diğer yapı ve tesisler yapılabilir ve işletilebilir .” 9.1. 7’inci maddesinin birinci fıkrasında, “ Bakanlık; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki plânları yapmaya, yaptırmaya, re’sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkilidir .”
5 / 119.2. 8’inci maddesinin H fıkrasının ikinci bendinde, “ Bölgenin tamamı veya alt bölgeleri için imar
plânları Bakanlıkça yapılır/yaptırılır ve onaylanır . Bu plânlar ile oluşan parseller, tahsis sözleşmesinde öngörülmüş olmak ve tahsis süresini aşmamak koşuluyla, adına tahsis yapılan ve lehine bağımsız ve sürekli nitelikli üst hakkı tesis edilen yatırımcı tarafından üçüncü şahıslara kiralanabilir, işlettirilebilir veya lehine tapuda tesis edilen üst hakkı devredilebilir .” 10. 05/ 05/ 1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun İstisnalar başlıklı 4’üncü maddesinde, “ 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu
Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı
Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır ” 10.1. Dokuzuncu maddesinin beşinci fıkrasında, “ Kesinleşen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edilir . Bu planların uygulanması mecburidir ” 11. 31/ 08/ 1956 tarih ve 6831 sayılı Orman Kanunu’nun Ek 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Orman veya orman rejimine tabi alanların; mesire yeri, şehir ormanı, millî park, tabiat parkı, tabiat anıtı, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları ve avlak olarak ayrılan kısımlarında, orman koruma ve yangınla mücadele için yapılacak yapı ve tesisler ile idarenin ve ziyaretçilerin zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak olan taban alanı 250 metrekareyi ve kat adedi bir bodrum kat ve çatı arası hariç ikiyi geçmeyen yapılar uzun devreli gelişme planlarına veya gelişim ve yönetim planlarına göre yapılır . Bu alanlar için imar planı şartı aranmaz. İkinci fıkrasında ise, Ancak, kıyı ve sahil şeritlerinde kalan alanlarda ve kesin yapı yasağı getirilen korunan alanların, orman veya orman rejimine tabi olması hâlinde birinci fıkra hükmü uygulanmaz . İmar planı olan alanlarda plana uyulur .”
Hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarelerin cevapları, ilgili mevzuat ve bilirkişi raporu çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, şikayete konu parsel içerisinde yer alan ve yürürlükte bulunan imar planında “Günübirlik Tesis Alanı” olarak tespit gören alanın söz konusu plan doğrultusunda amacına uygun olarak değerlendirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı, “Günübirlik
Tesis Alanı”nın toplumun yaralanmasına açık olması gerektiği de göz önüne alındığında bu alanın yürürlükte bulunan imar planına ve kamu menfaatlerine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyet Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere özetle, müvekkilleri firmanın nolu
Turizm Merkezi sınırları içinde 18/ 10/ 2006 tarihinde onaylanmış 1/ 1000 ölçekli revizyon imar planı çerçevesinde nolu parselde bulunan Otel isimli 5 yıldızlı bir otelin sahibi ve işletmecisi olduğunu; bahse konu otelin hemen ön tarafında kalan sayılı parseldeki Hazine adına kayıtlı orman arazisinin A .Ş. ile Orman Genel Müdürlüğü arasında
6 / 11yapılan ön izin protokolü uyarınca, turistik tesis kurulması amacıyla 1988 yılında A .Ş’ye
tahsis edildiğini; tahsis edilen alan üzerinde A .Ş. tarafından yaptırılan imar planına göre, söz konusu alanın ‘turistik tesis alanı’ ve ‘günübirlik alan, park’ olmak üzere iki bölüme ayrıldığını; imar planına göre turistik tesis alanı olarak ayrılan kısımla arasında fonksiyonel farklılık bulunan bu alanın atıl, bakımsız ve izin için öngörülen amaca aykırı olan fiili durumunun, çevre ve görüntü kirliliğine sebep olduğunu, hemen arkasına isabet eden alanda konuşlanmış müvekkil şirkete ait milyonlarca dolar değerindeki turizm yatırımını değersiz kıldığını ve ticari faaliyetlerini olumsuz yönde etkilediğini; İdare tarafından A .Ş’ye tahsis edilen izin sahasının bölünebilir nitelikte olduğunu ve bahse konu firma lehine tesis edilmiş bir üst hakkının da bulunmadığını iddia ve ifade etmekle, Kurumumuzdan A .Ş. adına izinli ve “Günübirlik-park” fonksiyonuna ayrılan alanın re’sen izin sahası dışına çıkarılması için idareye tavsiye kararı verilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
14. Başvuru konusu ile ilgili olarak ilgili idareler tarafından Kurumumuza gönderilen yazılardan; 2
Antalya İli, Manavgat İlçesi, sınırları dahilinde 218.750 m ‘lik ormanlık alanda yataklı . sınıf tatil köyü yapımı maksadı İle A.Ş. adına 24.06.1987 tarihli ve sayılı Makam oluru ile 49 yıl süreyle turizm tesisi yapımı maksadı ile kesin izin verildiği ve ilgili şirket tarafından yatırıma başlandığı daha sonra Manavgat Belediye Meclisi’nin
17.02.1988 tarih ve sayılı kararı ile onaylanan imar planında no’lu parsel dahilinde
‘Günübirlik Alan’ kullanım kararının bulunduğu, son olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca
05.06.2017 tarihinde onaylı ‘Antalya İli, Manavgat İlçesi ve No’lu Turizm
Merkezi Bölgesi Ölçekli Uygulama İmar Planı’ nın
2 2
yürürlükte olduğu, bu planda da toplam 1.166.314,99 m yüzölçümlü parselin 19.741,02 m ’lik kısmının ‘ ’ olarak tanımlandığı görülmüştür .
15. Günübirlik tesis alanından kastedilenin ise, kamping ve konaklama ünitelerini içermeyen, duş, gölgelik, soyunma kabini, wc, kafe-bar, pastane, lokanta, satış birimleri, gösteri ve eğlence tesisi, disco, spor tesisleri, açık gösteri eğlence alanları, anfitiyatro, lunapark, yüzme havuzu, fuar, su oyunları parkı vb. kullanımların yer alabileceği alanlar olduğu anlaşılmaktadır .
16. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 7’nci maddesinde belirtildiği üzere Kültür ve Turizm
Bakanlığı, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki plânları yapmaya, yaptırmaya, re’sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkili olduğundan, Kültür ve
Turizm Bakanlığı, bu alanlarda, anılan Kanun amacı doğrultusunda plan yapabileceği gibi daha önce yapılmış ve yürürlükte bulunan planlar üzerinde de planlanan alanının özelliğine ve türüne göre plan revizyonu yapabilmektedir . Şikayete konu olayda da görüleceği üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkisi dahilinde “ No’lu Turizm Merkezi Manavgat Bölgesi ölçekli Nazım ve ölçekli Uygulama İmar Planı” nı onaylamıştır .
17. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 4’üncü maddesi ile 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu istisna tutulmuş ancak bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin de uygulanacağı, dokuzuncu maddesinin beşinci fıkrasında da, kesinleşen planların ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edileceği ve bu planların uygulanmasının mecburi olacağı, 18. 31/ 08/ 1956 tarih ve 6831 sayılı Orman Kanunu’nun Ek 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında
7 / 11belirtilen alanlar için imar planı şartı aranmayacağı, ikinci fıkrasında ise, ancak, kıyı ve sahil
şeritlerinde kalan alanlarda birinci fıkra hükmünün uygulanmayacağı, İmar planı olan alanlarda plana uyulacağı hüküm altına alınmıştır .
19. Orman Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda, “” günübirlik alan olarak belirlenen kısımda lehine tahsis yapılan A .Ş. nin ilgili tesisleri yapabileceği ” belirtilmekte iken, yine aynı yazıda Orman Genel Müdürlüğü müfettişleri tarafından hazırlanan raporda “ A .Ş. adına izinli saha içerisinde imar planında günübirlik alan için ayrılan yerlerin izin amacı dışında kullanılamayacağı, bu amaçla izin iptali yapılmasının da hukuki dayanağı olmadığı, izin iptali yapılsa bile park, günübirlik alan için izin verilmesi mümkün olmadığından imar planının izin amacına uygun olarak tadil edilmesi gerektiği” belirtilmekle bu iki ifade arasında çelişki olduğu görülmektedir . Zira yine cevabi yazı ekinde gönderilen A.Ş. lehine söz konusu alan ile ilgili verilen 01/ 08/ 1986 tarihli ön izin yazısında, 24/ 06/ 1987 tarihli kesin izin yazısında ve irtifak hakkı sözleşmesinde iznin “Turistik Tesis” kurmak amacıyla verildiği dolayısıyla şikayet konu olan alan üzerinde lehtar şirket olan A.Ş. nin “Günübirlik Alan” amacına uygun tesisler inşa edemeyeceği, 19.1. Yukarda zikredilen müfettiş raporunda ifade edilen “ imar planında günübirlik alan için ayrılan yerlerin izin amacı dışında kullanılamayacağı, bu amaçla izin iptali yapılmasının da hukuki dayanağı olmadığı ” tespiti ile ilgili olarak ise, III . İlgili Mevzuat bölümünde yer verilen 2634 sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu ve 6832 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili madde hükümlerinin açık olduğu, bu kanun hükümlerine göre söz konusu alan için verilen tahsis ve iznin iptal edilerek “Günübirlik Alan” için yeni bir tahsis ve izin işlemi yapılabileceği değerlendirilmektedir .
20. Diğer yandan, başvuruya konu hususun açıklığa kavuşturulması amacıyla 11/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazımız ile Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nde görevli biri Şehir Planlama
Uzmanı diğeri Harita Mühendisi iki personel bilirkişi olarak görevlendirilmiş, söz konusu personel tarafından hazırlanan 31/ 05/ 2018 tarihli rapor Kurumumuza iletilmiştir .
20.1. Söz konusu bilirkişi raporunun sonuç ve kanaat kısmında, “ Orman Genel Müdürlüğü tarafından A.Ş. lehine verilen ilk
tahsis izni 24.06.1987 tarihinde 49 yıl süreyle verilmiştir .
1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planı paftası Manavgat Belediye Meclisince
10.02.1987 tarihinde onaylanmıştır .
Söz konusu plan paftasında, inceleme sahası ve parselin “Park alanı”, ve “Yol alanı” nda kaldığı tespit edilmiştir .
Bölgede plan değişikliği geçmişi yukarıda açıklanmış olup 06.09.2016 tarihinde onaylanan son
imar planında, bahse konu alanın sınırları içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir .
Tahsis sınırları belirlenirken öncelikle var ise onaylı 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planındaki
parselasyon dokusunun dikkate alınması, imar planı yok ise tahsisin amacına göre gerekiyorsa imar
8 / 11planı yaptırılıp bu doğrultuda tahsis sınırlarının belirlenmesinin Kamu Yararı açısından daha uygun
olacağı değerlendirilmektedir .
Ancak inceleme konusu bölgede, tahsis sınırları belirlenirken bu hususların dikkate alınmadığı, tahsis sınırları içerisinde yer alan ve tapuya tescil edilmeyen 83.453,46 m 2.’lik kısmın 10.02.1987 onay tarihli Uygulama İmar Planında, olarak planlanan alanda kaldığı, ayrıca söz konusu tescilsiz alanın bir bölümünün de Devletin Hüküm ve Tasarrufu altındaki Kıyı alanında kaldığı tespit edilmiştir .
Mülkiyeti Ormana ait eski yeni , ve parsel sayılı taşınmazlar üzerinde
Orman Genel Müdürlüğünce Turizm ve Madencilik A .Ş. lehine yataklık 1 adet Turistik tesis kurmak için 248.684,46 m 2.’lik alan tahsis edilmiştir . İzin verilen saha üzerinde 29.03.1989,
22.01.1992 ve 19.02.1993 tarihlerinde 165.231,00 m 2.’lik kısma Tapuda Üst Hakkı Tesisi yapılmış
olup bu alanda sözleşme kapsamına uygun Turistik tesis kurulmuştur .
Turizm Tesis Alanı olarak izin tahsisi yapılan alanın, imar planında günübirlik alan olarak
tespitinin yapılıp yapılamayacağı hususunda; Kıyı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’te tanımı yapılan Günübirlik Turizm Tesisleri, toplumun yararlanmasına açık olmak kaydıyla, konaklama ve kamping üniteleri içermeyen alanlar şeklinde tanımlanmış, ayrıca Kültür ve Turizm
Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından 21.12.2009 tarihinde onaylanan
Manavgat (Antalya) Uygulama İmar Planı Değişikliği paftasında “İmar planında GT ile gösterilen Günübirlik Tesis Alanlarında “arkasındaki turistik tesisin tamamlayıcısı niteliğinde günübirlik tesisler yapılabilir” plan notu getirilmiştir . Bu doğrultuda Turistik tesis alanlarında, bu tesisi tamamlayıcı nitelikte Günübirlik Tesis alanı planlanması mümkün olmakla beraber, İncelemeye konu izin tahsisinin tapuya üst hakkı olarak tescil edilmeyen 83.453,46 m 2. lik kısmı nın, kamusal alanda ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki Kıyı alanında kalması nedeniyle, tahsis sınırlarının onaylı imar planları ile kıyı kenar çizgisi dikkate alınarak, parselasyon dokusuyla uyumlu olarak, yeniden düzenlenmesinin daha uygun olacağı değerlendirilmektedir .
Ayrıca fiili kullanımın İmar planı ile uyumlu olup olmadığı konusunda; tenis kortları, futbol sahası ve açık yeşil alan kullanımlarının günübirlik tesis alanı ile uyumlu olduğu düşünülmektedir .”
İfadelerine yer verilmiştir .
21. Başvuranın iddiaları, idarelerin cevapları, ilgili mevzuat ve bilirkişi raporu çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, her ne kadar şikayete konu olan alan A.Ş.’ye tahsis edilen alan içerisinde yer alsa da, gerek 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun Kültür ve Turizm
Bakanlığı’na kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki plânları yapmaya, yaptırmaya, re’sen onaylamaya ve tadil etmeye yetki vermesine istinaden bu bakanlıkça şikayet konu alanın da içerisinde bulunduğu “
Bölgesi ölçekli Uygulama İmar Planı” nı onaylaması, gerek 3194 sayılı İmar Kanunu’nun imar planlarının uygulanmasını mecbur tutması gerekse de 6831 sayılı Orman Kanunu’nun Ek 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının imar planı olan alanlarda plana uyulacağını hüküm altına alması ve bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, söz konusu alanla ilgili kesin izin tarihinden önce Manavgat
Belediyesince 10/ 02/ 1987 tarihinde onaylanan Uygulama İmar Planında
9 / 11şikayete konu alanın “Park Alanı”, “Günübirlik Alan” ve “Yol Alanı” ında kaldığı bu durumda
tahsis sınırları kesinleşmeden önce mevcut bulunan onaylı 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planına göre tahsis sınırlarının belirlenmesinin Kamu Yararı açısından daha uygun olacağı hususları göz önüne alındığında, 22. Şikayete konu parsel içerisinde yer alan ve yürürlükte bulunan imar planında “Günübirlik Tesis
Alanı” olarak tespit gören alanın söz konusu plan doğrultusunda amacına uygun olarak değerlendirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı, “Günübirlik Tesis Alanı”nın toplumun yaralanmasına açık olması gerektiği de göz önüne alındığında bu alanın yürürlükte bulunan imar planına ve kamu menfaatlerine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, Sonuç ve kanaatine varılmıştır .
C. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre ŞİKÂYETİN KABULÜNE, Alanı ve No’lu Turizm Merkezi Manavgat Bölgesi ölçekli Nazım ve 1/ 1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nda Günübirlik Tesis
Alanı olarak tespit gören alanın, izin sahası dışına çıkarılarak söz konusu plan ve kamu menfaati doğrultusunda, amacına uygun olarak düzenlenmesi hususunda ORMAN ve SU İŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA ,
6328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI, KÜLTÜR ve TURİZM
BAKANLIĞI ve MANAVGAT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
10 / 11Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi