|
ÖZET: Başvuran, 17 Şubat 2022 tarihinde yapılan 2022/1 EKPSS yerleştirme sonuçlarıyla Malatya İl Göç İdaresi Başkanlığı’na sosyal çalışmacı olarak atanmasına rağmen, atama işlemlerinin tamamlanmadığını ve bu konuda herhangi bir bilgilendirme almadığını belirtmiştir. Başvuru, atamasının yapılması talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiştir. Göç İdaresi Başkanlığı, başvuranın güvenlik soruşturması sonucunda güvenlik kaydının bulunduğunu ve bu nedenle atamasının uygun görülmediğini açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, atama sürecinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği, kamu personeli alımında güvenlik soruşturması yapılması zorunludur. İdare, güvenlik kaydı bulunan kişilerin atamasını yapmamakta takdir yetkisine sahiptir. Bu bağlamda, başvurunun reddine karar verilmiştir. Ancak, başvuranın dilekçelerine yanıt verilmemesi ve kararın tebliğ sürecinde bazı usul hataları tespit edilmiştir. İdarenin, başvuranın talebine ilişkin süreçleri daha şeffaf bir şekilde yürütmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, bu kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1968-S.24.3133
BAŞVURU NO : 2023/15227
KARAR TARİHİ : 20.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
Kamu personeli olarak atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda başvuran özetle; “Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı tarafından 17.02.2022 tarihinde yapılan 2022/1 EKPSS yerleştirme sonucu ile Göç İdaresi
Başkanlığı Malatya İl Göç İdaresine Sosyal Çalışmacı olarak atandığını, ancak aradan geçen 19 aylık süre zarfında atama işlemlerim tamamlanmadığı gibi tarafına herhangi bir bildirimde de bulunulmadığını, Başkanlığa hitaben yazdığı ve değişik tarihlerde elden ve posta yoluyla gönderdiği dilekçelere cevap verilmediğini iddia ederek atamasının yapılmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Göç İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen, 06/02/2024 tarihli ve sayılı yazısı ve
eklerinde, özetle;
2.1) Başvuranın, Kurumlarına, merkezi yerleştirme ile sosyal çalışmacı olarak yerleştirilmesinin yapıldığı,
29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin 8 inci alt bendinde Devlet memurluğuna alınacaklarda genel şartlar içerisinde “…Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak…” hükmü yer aldığından başvuran hakkında güvenlik soruşturması yapıldığı,
2.2) Başvuranın, güvenlik birimlerince yapılan soruşturmasında güvenlik kaydının bulunduğu, bu sebeple
Başkanlık tarafından yapılan değerlendirme ile başvuranın atamasının uygun görülmediği,” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü
ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci maddesinde;
“Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
… 8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.
B) Özel şartlar:
… 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”
6) 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli İle
Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim
Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un birinci maddesinde; “Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.”
7) 12/04/2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin,
7.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …
f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, … ifade eder.”
7.2) “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11 inci
maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak: … b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, … araştırılır.”
7.3) “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.”
7.4) “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur.”
8) 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu
Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin,
8.1) “Adayların başvurmaları ve atanmaları” başlıklı 25 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Ancak,
atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz.”
8.2) “Hak iddia edilemeyecek durumlar” başlıklı 26 ncı maddesinin 4 üncü fıkrasında;
“Kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybederler.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN, KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yapılan güvenlik araştırmaları
çerçevesinde ataması uygun görülen personeli atamakla yükümlü olan ve bu kapsamda istihdam etmek istediği personeli mevzuat dâhilinde seçme yetkisine sahip olan İdarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullanmadığı, Emniyet Genel Müdürlüğünden gelen güvenlik kaydı bilgisi dâhilinde değerlendirme yapılarak başvuranın atamasının yapılmadığı, İdarenin takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğüne engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı puanı ile ÖSYM
Başkanlığı tarafından sosyal çalışmacı olarak yerleştirildiğini ve kamu personeli olarak atanmaya hak
kazandığını, ancak idarece atamasının yapılmadığını, idarenin hiçbir gerekçe göstermeden atamasını yapmamasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, yerleştirilmiş olduğu kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve esenlikle
yürütülmesi amacıyla, ilgili Kanunlarda kamuda işe alınacak memurlarda birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/10/2016 tarihinde 676 sayılı KHK ile
eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı da eklenmiş olup, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için, ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş bulunmaktadır.
13) Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir
yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Yine de, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir.
14) Yapılan inceleme neticesinde, yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 15
inci maddesi uyarınca Göç İdaresi Başkanlığınca, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin işe alınıp alınmaması konusunda karar alma ve amirin de Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı; somut olayımızda, başvuranın 17.02.2022 tarihinde yapılan 2022/1 EKPSS yerleştirme sonuçlarına göre 657 saylı Devlet Memurları Kanununa göre Malatya İl Göç İdaresine Sosyal Çalışmacı olarak atanmaya hak kazandığı, ancak daha sonra Güvenlik Birimlerince yapılan inceleme sonucunda güvenlik kaydının bulunması sebebiyle Başkanlık bünyesinde oluşturulan Güvenlik Soruşturması
Değerlendirme Kurul Kararı ile başvuranın atamasının uygun görülmeyerek yapılmadığı anlaşılmıştır.
15) Bu bağlamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Göç İdaresi Başkanlığınca, kurumlar tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde başvuranın da arasında bulunduğu atanma taleplerinin değerlendirildiği, başvuranın hakkında yapılan değerlendirme ile atamasının uygun bulunmadığı, yapılan güvenlik araştırmaları çerçevesinde ataması uygun görülen personeli atamakla yükümlü olan ve bu kapsamda istihdam etmek istediği personeli mevzuat dâhilinde seçme yetkisine sahip olan İdarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullanmadığı, Emniyet Genel Müdürlüğünden gelen güvenlik kaydı bilgisi dâhilinde değerlendirme yapılarak başvuranın atamasının yapılmadığı, İdarenin takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
/
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuranın dilekçelerine cevap verilmediğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket etmediği ve yine başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GÖÇ İDRAESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi