TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17084-17084 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/4294 2018/ 4294
KARAR TARİHİ : 10/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/04/2018 6.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; 25 Ekim 2017 tarihinde 77.Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kurası ile
Hastanesi Acil Servisine Pratisyen hekim olarak atandığını, atandıktan sonra güvenlik soruşturmasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendindeki atama şartlarını taşımadığı bildirilerek iptal edildiğini belirtmekte ve hiçbir oluşuma üyeliğinin olmamasından bahisle atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sağlık Bakanlığının 22/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1) 23/ 07/ 2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesi gereğince, Bakanlık Makamının 14.09.2017 tarihli ve 18573 sayılı onayı ile oluşturulan Komisyon kararına göre; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin 8 inci alt bendinde Devlet memurluğuna alınacaklarda genel şartlar içerisinde “ …Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak …” hükmü gereğince, adı geçenin atanma şartlarına haiz olmadığı anlaşıldığından atamasının yapılamadığı ifade edilmiştir .
1 / 5III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına
sahiptir . Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez .”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci maddesinde;
“Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır .
A) Genel şartlar :
… 8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak .
B) Özel şartlar :
… 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak .”
6) 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu
Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı
Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un birinci maddesinde;
“Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir .”
7) 12/ 04/ 2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin,
7.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …
f) Arşiv araştırması : Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması : Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, … ifade eder .”
2 / 57.2) “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11 inci
maddesinde;
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak :
… b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, … araştırılır .”
7.3) “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur . Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz .”
7.4) “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur .”
8) 03/ 05/ 2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu
Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin;
8.1) “Adayların başvurmaları ve atanmaları” başlıklı 25 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında,
“Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz .”
8.2) “Hak iddia edilemeyecek durumlar” başlıklı 26 ncı maddesinin 4 üncü fıkrasında,
“Kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybederler .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın, atanmaya yönelik talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine
varılarak başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, 25 Ekim 2017 tarihinde 77. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kurası ile
Hastanesi Acil Servisine Pratisyen hekim olarak atandığını, atandıktan sonra güvenlik soruşturmasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendindeki atama şartlarını taşımadığı bildirilerek iptal edildiğini belirtmekte ve hiçbir oluşuma üyeliğinin olmamasından bahisle atamasının yapılmasını talep
3 / 5etmektedir .
11) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve
esenlikle yürütülmesi amacıyla, ilgili Kanunlarda kamuda işe alınacak memurlarda birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir .
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/ 10/ 2016 tarihinde 676 sayılı
KHK ile eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı da eklenmiş olup, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için, ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş bulunmaktadır .
13) Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye
takdir yetkisi denilmektedir . Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir . Yine de, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir . Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir .
14) Yapılan inceleme neticesinde, yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Yönetmeliğinin 15 inci maddesi uyarınca kurulan Değerlendirme Komisyonlarına, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin işe alınıp alınmaması konusunda karar alma ve amirin de Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı; somut olayda, başvuranın 25 Ekim
2017 tarihinde 77. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kurası ile
Acil Servisine Pratisyen hekim olarak atandığını, atandıktan sonra güvenlik soruşturmasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A)
bendindeki atama şartlarını taşımadığı bildirilerek başvuranın atamasının uygun görülmeyerek yapılmadığı anlaşılmıştır .
15) Bu bağlamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran hakkında yapılan güvenlik araştırmaları çerçevesinde ataması uygun görülen personeli atamakla yükümlü olan ve bu kapsamda istihdam etmek istediği personeli mevzuat dâhilinde seçme yetkisine sahip olan İdarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullanmadığı, Emniyet Genel Müdürlüğünden Kurumumuza gelen güvenlik kaydı bilgisi dâhilinde değerlendirme yapılarak başvuranın atamasının yapılmadığı, İdarenin takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
4 / 5Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret Kararının, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi