TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5494-S.8264
BAŞVURU NO : 2019/1294
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Atama talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2016 KPSS puanı ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Iğdır İl
Müdürlüğüne Sözleşmeli … … olarak yerleştirildiğini, ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda atamasının yapılmadığını, soruşturmasının olumsuz olma sebebinin doğuda doğmuş olmak olduğunu düşündüğünü, kendisini iyi tanıdığını ve kendisinden emin olduğunu, eğitim-askerlik-sivil hayatı boyunca en ufak bir disiplinsizlik yapmadığını, hiç kimseye bir zararının olmadığını, devlete karşı suçlarda bulunmadığını, yüz kızartıcı hiç bir suçunun olmadığını belirterek atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 20/02/2019 tarihli ve E… sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gençlik ve Spor Bakanlığının 01/03/2019 tarihinde Kuruma ulaşan 28/02/2019 tarih ve E… sayılı yazı ve eklerinde; 2.1. 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” çerçevesinde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 4/B maddesine göre 09-18 Mayıs 2018 tarihleri arasında başvuruları alınan Sözleşmeli Büro Personeli, Psikolog, Diyetisyen ve Destek Personeli (Şoför) alımı neticesinde … …’nın Iğdır İli Sözleşmeli … … Pozisyonunda 1. asıl sırada başarılı olarak göreve başlamaya hak kazandığı, 2.2. İlgili birimlerce yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucu olumsuz olarak bildirildiği, 2.3. 29.10.2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 676 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci madde birinci fıkrası (A) bendinde yer alan genel şartlara, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olma şartının eklenmiş olduğu, 2.4. “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların” 12 nci maddesinde de;
“Değişik:20/2021072017/9949) Sözleşmeli olarak çalıştırılacakları, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (4) bendinin (4), (5) , (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gereklidir.” hükmüne yer verildiği, mezkur esasların sözleşme feshini düzenleyen 6 ncı ek maddesinin (f)
bendinde ise; “(Ek:20/2/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.” hükmüne yer verildiği, 2.5. Belirtilen çerçevede, ilgili birimlerce yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucunda Kuruma intikal eden bilgi, belge ile yukarıda yer alan açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde adı geçenin; mezkur Esasların 6 ncı ek madde (f) bendi hükmüne kıyasen göreve başlatılmasının uygun görülmediği, 2.6. 12/04/2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde yer alan Gizliliğe Uyma başlıklı
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur.
Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanamaz.” ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun Yasaklanan Bilgileri Açıklama başlıklı 336 ncı maddesinin
birinci fıkrasında “Yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.” hükümleri gereğince Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırmasının ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin mümkün bulunmadığının mütalaa edildiği, 2.7. İlgili ile idare arasında yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, 2.8. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucunda idareye intikal eden bilgi, belge ve istihbarı bilgiler ile mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesi ile Kurumun niteliğine daha uygun personel tercih edilebileceği hususu da gözetilerek adı geçenin göreve başlatılması uygun bulunmadığı, ilgilinin yerine yedek sıradan personel yerleştirilmesinin yapıldığı, 2.9. İfade edilen gerekçeler ve mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde ilgili ile uzlaşma yoluna gidilemeyeceğinin değerlendirilmekte olduğu, belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun “Genel ve Özel Şartlar” başlıklı 48 inci maddesi;
“Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar:
1. Türk Vatandaşı olmak,(1) 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu
Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. (Değişik: 23/1/2008 – 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. (1) 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…)(2)
akıl hastalığı (…)(2) bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7070/60 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.” 6. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların, 6.1. 12 nci maddesi; “(Değişik:20/02/2017-2017/9949) Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gereklidir.” 6.2. “Sözleşmenin feshi” başlıklı Ek Madde 6’nın f bendinde, “(Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.
Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.
Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer.” 7. 12/04/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesi; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz” hükmünü haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere 2016 KPSS puanı ile Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu Iğdır İl Müdürlüğüne Sözleşmeli … … olarak yerleştirildiğini, ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda atamasının yapılmadığını, soruşturmasının olumsuz olma sebebinin doğuda doğmuş olmak olduğunu düşündüğünü, kendisini iyi tanıdığını ve kendisinden emin olduğunu, eğitim-askerlik-sivil hayatı boyunca en ufak bir disiplinsizlik yapmadığını, hiç kimseye bir zararının olmadığını, devlete karşı suçlarda bulunmadığını, yüz kızartıcı hiç bir suçunun olmadığını belirterek atamasının yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucunda Kuruma intikal eden bilgi, belge ile adı geçenin; Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 6 ncı ek madde (f) bendi hükmüne istinaden göreve başlatılmasının uygun görülmediği savunulmaktadır.
11. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; anılan 676 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye göre “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.” Kamu görevlisi olmak için şart olduğu, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), (7) ve (8)
numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gerekli olduğu, sözleşmenin feshi ile ilgili olarak “Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedileceği hüküm altına alınmış olup, kamu görevlisi olma yönünden devlet güvenlik gerekçeleri ile soruşturma ve arşiv araştırması neticesine göre ilgilinin göreve kabul edilip edilmeyeceğine karar vermesi gerekmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusu ile ilgili olarak 20/05/2019 tarihinde ilgili idare olan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğünden “Başvuranın atamasının yapılmamasına gerekçe teşkil eden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formunun aslının aynı kopyası” talep edilmiş olup, konu ile ilgili olarak idareden cevap yazısı gelmemiş olmakla birlikte aynı başvuran tarafından
Kurumumuzca incelenmiş bulunan …/… nolu başvuru kapsamında başvuran … … hakkında
Iğdır Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından hazırlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması belgesinden edinilen bilgiler ışığında başvuranın talebi ile ilgili olarak idarenin işlemleri hakkında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine idarenin süresi içinde cevap vermediği ve idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi