TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2248-S.3309
BAŞVURU NO : 2018/13975
KARAR TARİHİ : 06/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğu gerekçesiyle atamasının yapılmamasına itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda; 2018/3 ataması ile Karayolları Genel
Müdürlüğü Van Bölge Müdürlüğüne elektrik-elektronik mühendisi olarak yerleştiğini, yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu atamasının yapılmadığını, ilerde çocuklarının babalarının böyle bir haksızlık yasadığını bilsin istemediğini, FETO, PKK, DAEŞ gibi terör örgütleriyle en ufak bir bağlantısının olmadığını, olduğunu düşünen kim varsa şikâyet veya soruşturma yapabileceğini, hayatı boyunca değil yüz kızartıcı suç en ufak disiplinsizliğinin bile olmadığını, zor ve kısıtlı imkânlara rağmen hep başarılı bir öğrenci olduğunu, Devlet memuru olmak için emek harcadığını, zamanımı verdiğini, parasını harcadığını ve yapılması gereken her şeyi yaptığını, Devlet memurluğunu hak etmeyecek ne yaptığını veya yapmadığını düşünmekten kendisinin ve ailesinin ruh sağlığının bozulmak üzere olduğunu, Devletin kendi çalışanını kontrol etme gücüne sahip olduğunu, atamasını yapıp 7/24 izleyebileceğini ve hakkında olumsuz en ufak bir şey görüldüğü zaman sözleşmesinin feshedilebileceğini, ancak tamamen önyargıya dayalı bir karar verilmesinin haksızlık olduğunu ve eşit yurttaşlık haklarından uzak bir işlem tesis edildiğini, zira vatandaşlık haklarından olan kamu kurumlarına girebilme ve çalışabilme hakkının bulunduğunu, hakkını istediğini, dava açacak maddi imkanının da olmadığını, kendinden emin olduğu için atanmasına engel tek nedenin kendisinin ve ailesinin doğulu olmasından kaynaklı oluşan önyargılar olabileceğini, ister istemez Kurumun kendisine karşı bir önyargıya kapılmış olabileceğini, bu vatanın kendisinin namusu olduğunu ve bu vatana çocuk yetiştirdiğini, gerekirse vatan için canını seve seve vereceğini, atanmasına engel bir sakınca olsaydı Türk Silahlı Kuvvetlerinde 6 aylık hizmeti süresince önemli görevlerin verilmeyecek olduğunu, 2 buçuk yıldır evli ve bir çocuk babası olduğunu ifade ederek; büyük emek verip 93.2 puan alarak kazandığı ve yerleştiği kuruma atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2) Karayolları Genel Müdürlüğü Personel Dairesi Başkanlığının 18/12/2018 tarihli ve …
sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”ın 12 nci maddesi uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımadığından başvuranın atamasının yapılmamasına karar verildiği,
2.2) Devletin, genel kamu hukukunda, toplumu meydana getiren bireyler üzerinde zorlayıcı
yetkiye sahip en üst otorite olduğu; Devletin bu yetkisini hukuk kuralları çerçevesinde yürüttüğü ve bu hukuku istihdam ettiği kamu görevlileri eliyle uyguladığı, bir devletin ülkesi içinde aynı anda ikinci bir üstün otorite olamayacağı, bu bakımdan hiçbir hukuk devleti meşru devlet otoritesinin talimatları ve yürürlükteki yasalar yerine gayrimeşru şekilde oluşmuş, bir ulusal güvenlik tehdidi ve terör örgütü olarak kabul edilmiş bir örgüt ve liderinin gayrimeşru otoritesine tabi olmayı seçen kişileri kendi bünyesinde barındırmayacağı, demokratik bir ülkede kamuda istihdam edilen görevlilerin Devletin temeli olan Anayasa ve kanunlara sadakat ile görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen kanunlar çerçevesinde hareket etme yükümlülüğünün bulunduğu, bu kapsamda devletlerin kamuda gerek göreve kabul, gerekse görevin devamı sürecinde kişilerde
Devlete sadakat kriterini aradıkları, kamu görevlilerinin bu kriteri taşımadığının değerlendirilmesi halinde devletin kamu görevine son verme ve kamu görevine istihdam etmeme yetkisinin bulunduğu, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Yönetmeliği’nin “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11. maddesinin (c) bendi uyarınca yukarıda bahsedilen hususlar da göz önünde bulundurularak ilgilinin kamu görevlisi olamayacağı kanaatine varıldığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde;
“Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci
maddesinde; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
… 8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.
B) Özel şartlar:
… 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”
6) 28/06/1978 tarihli ve 6330 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kabul edilen
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 12 nci maddesinin 20/02/2017 tarihinde değiştirilen halinde; “Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gereklidir.”
7) 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu
Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402
Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un birinci maddesinde; “Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.”
8) 12/04/2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin
8.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …
f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, … ifade eder.”
8.2) “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11
inci maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da
dikkate alınarak:
… b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar
Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı, … araştırılır.”
8.3) “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur.
Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.”
8.4) “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin işleminde
herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
10) Başvuran, 2018/3 ataması ile Karayolları Genel Müdürlüğü Van Bölge Müdürlüğüne
Elektrik-Elektronik Mühendisi olarak yerleştirilmesine rağmen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu atamasının yapılmamasına itiraz etmektedir.
11) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve
esenlikli bir biçimde yürütülmesi amacıyla, ilgili Kanunlarda kamuda işe alınacak memurlarda birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/10/2016 tarihinde 676
sayılı KHK ile eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı da eklenmiş olup, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için, ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş bulunmaktadır.
13) Ayrıca, 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 12 nci maddesinde 20/02/2017 tarihinde yapılan değişiklikle 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendinde yar alan güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olma şartının sözleşmeli personel için de aranmaya başlandığı görülmektedir.
14) Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı
serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Yine de, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarını verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir.
15) Yapılan inceleme neticesinde, yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Yönetmeliğinin 15 inci maddesi uyarınca kurulan Değerlendirme Komisyonlarına, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin işe alınıp alınmaması konusunda karar alma ve amirin de Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı; somut olayımızda, başvuranın 2018/3 yerleştirmeleri ile Karayolları Genel
Müdürlüğü Van Bölge Müdürlüğüne yerleştirilmesi sonrasında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda başvuran hakkında kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat birimlerinin arşivlerinde kaydının bulunduğunun anlaşılması üzerine, ilgili mevzuat uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Değerlendirme
Komisyonunca başvuranın kamu görevlisi olamayacağına karar verildiği anlaşılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yapılan güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda istihbarat ünitelerinin arşivlerinde kaydının bulunduğu tespit edilen başvuran hakkında verilen kararda, takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamaması nedeniyle, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının başvurana ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.