TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12533-12533 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/1236 2018/ 1236
KARAR TARİHİ : 13/07/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlanan başvuranın, mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2018 6.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sağlık Bakanlığınca yapılan sözleşmeli personel alımı kapsamında KPSS 2017/ 5 puanı ile İstanbul ili Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesine hemşire olarak atandığını, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin belgeleri 2017 yılı Temmuz ayında teslim ettiğini, yaklaşık yedi ay süresince kendisine herhangi bir geri bildirimde bunulmaması üzerine BİMER’e başvurduğunu, başvurusuna 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendindeki atama şartlarını taşımadığından bahisle atamasının yapılmadığı yönündeki 11/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı Bakanlık yazısının adresine gönderildiği yönünde cevap verildiğini belirtmektedir . Hiçbir terör örgütü ile bağlantısının, hakkında açılmış bir davanın veya soruşturmanın bulunmadığını ifade etmekte olan başvuran, Kurumumuzdan mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığının 24/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuran hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu Bakanlığın Güvenlik Soruşturması Değerlendirme Komisyonu tarafından 657 sayılı Kanun’un 48-A/ 8 maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde başvuranın anılan
Kanun’da belirtilen şartları taşımadığının anlaşıldığı,
1 / 53. Emniyet Genel Müdürlüğünün 18/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında;
3.1. Başvuru konusu hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin hususların
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 7 nci, 11 inci, 12 nci ve 15 inci maddelerinde düzenlendiği, 3.2. Danıştay 1 inci Dairesinin 25/ 03/ 2003 tarihli ve E .2003/ 15, K:2003 / 40 sayılı kararında bir haberin hukuki değeri olup olmadığının tespiti ve değerlendirmesinin istihbarat faaliyeti yürüten makama değil, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği uyarınca talep makamınca oluşturulan değerlendirme komisyonuna ait olduğu, anılan Yönetmelikte belirtilen hususlarla ilgili olarak elde edilen, kişi hakkında karar vermeye yeterli her türlü bilginin hukuki değeri olup olmadığı üzerinde durulmaksızın bu bilgileri değerlendirecek olan talep makamlarına aktarılması gerektiği yönünde hüküm tesis edildiği, Açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir . Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…” , 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci maddesinde; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır . A) Genel şartlar :8 ) … Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak . B) Özel şartlar : … 2.
Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak .”, 7. 06/ 06/ 1978 tarihli ve 7/ 15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişikliği Yapılmasına Dair Esaslar ’a 2017/ 9949 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 2 nci maddesiyle eklenen 12 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin ( 4), ( 5), ( 6), ( 7) ve ( 8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gerekir .”, 8. 12/ 04/ 2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …f) Arşiv araştırması : Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp
2 / 5aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında
herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması :
Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,… ifade eder .”, “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11 inci maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak : … b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, …
araştırılır .”, “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur . Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz .”, “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“ Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV.KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuru hakkında İdarenin yaptığı iş ve işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Sağlık Bakanlığınca yapılan sözleşmeli personel alımı kapsamında KPSS 2017/ 5 puanı ile İstanbul ili Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesine hemşire olarak atandığını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendindeki atama şartlarını taşımadığından bahisle atamasının yapılmadığını, hiçbir terör örgütü ile bağlantısının, hakkında açılmış bir davanın veya soruşturmanın bulunmadığını ifade etmekte ve Kurumumuzdan mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/ 10/ 2016 tarihinde 676 sayılı
KHK ile eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı eklenmiştir . Böylece, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için, ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması
3 / 5şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş bulunmaktadır .
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki bu düzenlemeye paralel olacak şekilde, 2017/ 9949 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sözleşmeli olarak çalıştırılacaklar için de güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olma şartının getirildiği görülmektedir .
13. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 15 inci maddesi uyarınca kurulan
Değerlendirme Komisyonlarına ise, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin göreve başlayıp başlamaması konusunda karar alma ve amire de Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı görülmektedir .
14. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, Sağlık Bakanlığının Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Yönetmeliği hükümleri kapsamında Değerlendirme Komisyonu oluşturduğu, ilgi
İdareden temin edilen bilgi ve belgeler doğrultusunda başvuranın 657 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde belirtilen atama şartlarını taşımadığını belirlemesi üzerine atamasının yapılmamasına karar verildiği görülmüştür .
15. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir . Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir . Yine de, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir . Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir .
16. Başvuru konusu olayda, başvuran hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda başvuranın ilgili mevzuatında belirtilen atama şartlarını taşımadığının tespit edildiği anlaşılmaktadır .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması sonucunda istihbarat ünitelerinin arşivlerinde kaydının bulunduğu tespit edilen başvuran hakkında verilen kararda, takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamaması nedeniyle, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA .
4 / 519. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret kararının BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi