|
ÖZET: Başvuran, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yapılan bir alım ilanı sonucunda işe başlatılmasını talep etmiştir. Ancak, başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki şartları taşımadığı gerekçesiyle ataması yapılamamıştır. Başvuran, mahkeme kararları ile atama işleminin iptalini sağlamış olsa da, devam eden ceza davasının sonucunun beklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ankara 16. İdare Mahkemesi, başvuranın işe başlatılması talebinin, ceza yargılaması sonucunda kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı olması halinde değerlendirileceğini ifade etmiştir. Mahkeme, idarenin mahkeme kararını uygulama yükümlülüğünün devam ettiğini, ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonuçlarının beklenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın işe başlatılması talebi, devam eden ceza davasının sonucuna bağlı olarak değerlendirilmekte ve bu süreçte idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığına karar verilmiştir. İdare, mahkeme kararını süresi içinde yerine getiremese de, bu durumun ilgili mevzuat çerçevesinde makul bir süre içinde tamamlanması gerektiği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2843-S.23.4839
BAŞVURU NO : 2022/19351
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran vekilinin, mahkeme kararının uygulanarak müvekkilinin işe başlatılması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan ilan sonucu sözleşmeli büro personeli olarak Van Çalışma ve İş Kurumu Müdürlüğüne atandığını, atanması sonrasında işe başlamak adına evraklarını teslim etmesi üzerine müvekkilinin işe başlamayı beklerken ilgili idarece atanmasına imkan bulunmadığı yönünde karar verildiğini, bu işlemin iptali talebiyle dava açtığını, Ankara 6. İdare
Mahkemesince 23/01/2020 tarih ve sayılı karar ile davanın reddine karar verildiğini, istinaf başvurusunda bulunması neticesinde, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin E.
2020/2701 ve sayılı kararı ile Ankara 6. İdare Mahkemesinin kararının kaldırılması ile dava konusu işlemin iptaline hükmedildiğini, istinaf sonucu verilen karar uyarınca müvekkilinin işe başlatılması talebinde bulunduğunu, ilgili idarece “Müvekkiliniz hakkında Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinde devam eden ceza dosyasına ilişkin yargı sürecinin tamamlanması ve sonucunun Kurumumuza iletilmesi halinde gerekli işlem tesis edilecektir.” açıklaması yapılarak talebinin reddedildiğini, bu işleme karşı açılan iptal davasında, Ankara 16. İdare Mahkemesince 12/10/2022 tarih ve sayılı kararıyla söz konusu işlemin iptaline karar verildiğini, söz konusu karar uyarınca, müvekkilinin işe başlatılması başvurusunda bulunduğunu, ancak söz konusu mahkeme kararının süresi içinde uygulanmadığını iddia ederek, Ankara 16. İdare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve 2022/2002 sayılı kararının uygulanarak müvekkilinin işe başlatılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
/
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Türkiye İş Kurumu
Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 31/01/2023 tarih ve E.
cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Kurum tarafından yayımlanan Sözleşmeli Büro Personeli Alım İlanı sonucu Van Çalışma ve İş Kurumu
İl Müdürlüğüne yerleşmeye hak kazanan atanmasına esas belgelerini Kuruma teslim ettiği, söz konusu alım ilanının Genel Şartlar başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasının “657 sayılı DMK’nın 48.
maddesindeki şartları taşımak”, 3 üncü fıkrasının ise “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması olumlu sonuçlanmış olmak” şeklinde ilanda açıkça belirtildiği, adı geçenin atanmasına esas olmak üzere hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasının 27/11/2018 tarih sayılı yazı ile Van
Valiliğinden istendiği, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 12. Maddesinin d fıkrası hükmüne istinaden kurulan Genel Müdürlük Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Değerlendirme Komisyonunca anılan Valilikçe gönderilen sonuç doğrultusunda, adı geçenin durumunun incelendiği, yapılan değerlendirme sonucu, 30/07/2019 tarih sayılı kararla 657 sayılı kanunun 48.
Maddesindeki şartları taşımadığından atamasının yapılamayacağına dair karar verildiği, bu kararın, adı geçene 2/8/2019 tarih sayılı yazı ile bildirildiği,
2.2. Bunun üzerine, başvuran tarafından atamasının yapılmaması işleminin iptali istemi ile Ankara 6. İdare
Mahkemesinin 2019/1765 Esasına kayden dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda, 23.01.2020 tarih sayılı karar ile “davanın reddine” dair karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından itiraz kanun yoluna gidilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesi Başkanlığı tarafından 16.10.2020 tarihli sayılı karar ile anılan mahkeme kararı kaldırılarak ” dava konusu işlemin iptaline ” karar verildiği,
2.3. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 16.10.2020 tarihli
Esas sayılı kararda “Belirtilen hukuki çerçevede konu incelendiğinde, dava konusu işlemin dayanağı yasa kuralının Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmesi nedeniyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen iş bu kararın, davacının hiç bir isleme gerek olmadan doğrudan kamu görevine atanması sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.” ve “…başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama” suçundan dolayı verilen 2 yıl 6 ay hapis ve 5 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin mahkumiyet kararı dava konusu işlem tarihinde henüz kesinleşmediği için davacı hakkında 657 sayılı Kanunun 48-A-8 maddesi uyarınca işlem tesis edildiği görülmekle birlikte; davacının hakkında verilen söz konusu mahkumiyet kararının kesinleşmesi halinde anılan ceza mahkumiyeti, mahkumiyet süresi bakımından dava konusu işlem yönünden 657 sayılı Kanunun 48.maddesinin A fıkrasının 5. bendi uyarınca devlet memurluğuna engel oluşturabilecek nitelikte olduğundan, hakkındaki mahkumiyet kararının kesinleşmesi halinde davalı idarece bu durumun gözetilerek hakkında 657 sayılı Kanunun 48-A-5 maddesi uyarınca ayrıca işlem tesis edilebileceği, dolayısıyla davacının atamasının yapılması yönünde yeniden bir değerlendirme yapılacağı zaman bu hususun öncelikle dikkate alınması gerektiği açıktır.” ifadelerine yer verildiği, ayrıca, Kurum tarafından
Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinden ilgili dava dosyasına yönelik bilgi istenildiği ve ilgili mahkemeden verilen cevapta dosyaya ilişkin istinaf formu düzenlendiği ve halen istinafta olduğu bilgisinin verildiği,
2.4. 657 Devlet Memurları Kanununun 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin (A) bendinin 5. fıkrasında
“(Değişik: 23/1/2008 – 5728/317 md.)Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1)
zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya
kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.” hükmüne amir olduğu, anılan mahkeme kararında da davacının atamasının yapılması yönünde yeniden bir değerlendirme yapılacağı zaman bu hususun öncelikle dikkate alınması gerektiği belirtildiğinden ve adı geçen hakkında Van 4. Asliye Ceza Mahkemesince verilen mahkumiyet kararının memuriyete engel olması nedeniyle ilgilinin atama işleminin yapılamadığının, adı geçen hakkında yeniden yapılacak değerlendirme için davacı hakkında verilen mahkumiyet kararının sonucunun beklendiği 06.05.2021 tarih ve sayılı yazı ile başvurana bildirildiği,
2.5. Kurum tarafından adı geçen hakkında verilen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi
Başkanlığı kararı göz önünde bulundurularak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinin (A)
bendi kapsamında Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinde devam eden ceza dava dosyasına ilişkin yargı sürecinin sonuçlanması halinde gereken atama işlemlerinin yapılacağı kararı üzerine, söz konusu kararın iptali istemi ile açılan davada, Ankara 16. İdare Mahkemesi tarafından 12/10/2022 tarih ve sayılı, “dava konusu işlemin iptaline” dair karar verildiği,
2.6. Ayrıca, adı geçen hakkında Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 16.10.2020 tarihli Esas sayılı kararda “Anayasa Mahkemesi kararında belirtildiği üzere yeterli güvenceleri sağlayacak yeni bir yasal düzenleme yapılması durumunda, bu yasal düzenlemeye göre davacının durumunun davalı idarece makul bir süre içinde yeniden değerlendirmeye tabi tutulabileceği ve bu değerlendirmenin sonucunda davacının uyuşmazlığa konu kamu görevine atanıp atanamayacağına ilişkin yeniden bir işlem tesis edilmesi gerektiği kuskusuzdur.” İfadelerine yer verildiği, yeni yasal düzenleme çerçevesinde 17 Nisan 2021 tarihinde 7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Kanununun yürürlüğe girdiği,
2.7. Bu nedenle, Ankara 16. İdare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve sayılı “dava konusu işlemin iptaline” dair kararının uygulanmasını teminen; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava
Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 16.10.2020 tarih ve sayılı kararda belirtilen hüküm de göz önünde bulundurularak yürürlüğe giren 7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Kanunu çerçevesinde adı geçen hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının 09/11/2022 tarih ve sayılı yazı ile Van Valiliğinden istendiği, Van Valiliğinden gelen cevapta, adı geçenin Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde Hakkari ilinde ikamet etmesi nedeniyle ilgili hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv yapılması talebinin Hakkari Valiliğine gönderildiğinin bildirildiği, Hakkari Valiliği tarafından adı geçen hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılarak ilgili hakkında bulunan kayıtların Kuruma gönderildiği,
2.8. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 7 nci maddesi uyarınca, Kurumun
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunca, Hakkari Valiliği tarafından adı geçen hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında bulunan kayıtların inceleneceği, yapılan değerlendirme sonucu ilgilinin atanıp atanamayacağına dair verilecek karar doğrultusunda işlemlerin yapılacağı ve adı geçene bilgi verileceği,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
/
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin son fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması Ve Arşiv Araştırması Kanununun “Değerlendirme
Komisyonu” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur.
Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.”
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinde: “(1)Danıştay, Bölge İdare
Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz (30) günü geçemez.
… .”,
7. 03.06.2022 tarih ve 31855 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliğin,
7.1. “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak birimler” başlıklı 10’uncu maddesinde, “(1) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; …
c) Mahalli mülki idare amirlikleri, … tarafından yapılır… .”
7.2. “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında izlenecek yöntem” başlıklı 11’inci maddesinde, “(7) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerinin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren; a) Arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, b) Güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü, içinde talep eden kuruma bildirilir… .”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Ankara 16. İdare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve sayılı kararının uygulanarak müvekkilinin işe başlatılmasını talep etmektedir.
10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın Sözleşmeli Büro Personeli Alım
İlanı sonucu Van Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yerleşmeye hak kazandığı, akabinde, başvuran hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasının Van Valiliğinden istendiği, Genel
Müdürlük Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunca anılan Valilikçe gönderilen sonuç doğrultusunda, adı geçenin durumunun incelendiği, yapılan değerlendirme sonucu, Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 29.05.2019 tarih ve sayılı kararı ile “…başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama” suçundan dolayı başvuranın 2 yıl 6 ay hapis ve 5 gün adli para cezası ile cezalandırılması sebebiyle 657 sayılı kanunun 48. Maddesindeki şartları taşımadığı gerekçesiyle atamasının yapılamayacağı yönünde karar verildiği ve bu kararın başvurana 2/8/2019 tarih 2652840 sayılı yazı ile bildirildiği, bu işleme karşı, Ankara 6. İdare Mahkemesinde dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda, anılan Mahkeme tarafından 23.01.2020 tarih sayılı karar ile “davanın reddi” yönünde karar verildiği, söz konusu karara karşı istinaf yoluna başvurulduğu ve
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesi Başkanlığı tarafından 16.10.2020 tarih ve E.
sayılı karar ile anılan mahkeme kararı kaldırılarak ” dava konusu işlemin iptaline ” karar verildiği, başvuran vekilinin bu karar uyarınca, müvekkilinin işe başlatılmasını talep ettiği, ancak, bu talebin “Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinde devam eden ceza dava dosyasına ilişkin yargı sürecinin sonuçlanması halinde gereken atama işlemlerinin yapılacağı” şeklindeki 14.04.2022 tarih ve E.
00011297677 sayılı karar ile reddedildiği, söz konusu kararın iptali istemi ile açılan davada, Ankara 16.
İdare Mahkemesi tarafından 12/10/2022 tarih ve sayılı, “dava konusu işlemin iptaline” dair karar verildiği anlaşılmıştır.
11. 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde, Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi
Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz (30) günü geçemeyeceği hüküm altına alınmakta, 7315 sayılı
Kanunun 7 nci maddesinde; yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulacağı, Değerlendirme
Komisyonunun, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulacağı düzenlenmekte, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının; mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılacağı öngörülmekte, 11’inci maddesinde ise, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerinin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren; arşiv araştırması sonuçlarının en geç
30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçlarının ise en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirileceği
hükme bağlanmaktadır.
12. “Hukuk devleti; insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına
egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.” (Anayasa
Mahkemesi E.2013/44, K. 2013/59, Resmi Gazete Tarihi: 02/05/2013). Kanun koyucu, Anayasa’nın 138.
ve İdari Yargılama Usulü Kanunun 28. maddesi ile yargı kararlarının her ne gerekçe ile olursa olsun uygulanmamasından idareyi sorumlu tutmuş ve idarenin yargı kararlarını uygulaması hususunda idareye anayasal ve kanuni bir zorunluluk yüklenmiş olup, idarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe,
yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğun da devam edeceği vurgulanmıştır (Bkz:
2017/5018 başvuru numaralı ve 24/10/2017 tarihli Tavsiye Kararı). Dolayısıyla idareler, mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları gibi bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından verilmiş kararların yerine getirilmesini de geciktiremeyeceklerdir.
13. Başvuru konusu Ankara 16. İdare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve sayılı kararında, “… Olayda, davacı hakkında “başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama” suçundan Van 4. Asliye Ceza Mahkemesinde açılan kamu davasında 29/05/2019 tarih ve sayılı karar ile verilen mahkumiyet kararının Erzurum Bölge Adliye
Mahkemesi 4.Ceza Dairesinin 17/05/2021 tarih ve sayılı kararı ile bozularak, ilk derece Mahkemesine gönderildiği, Van 4.Asliye Ceza Mahkemesinin sayılı esasına kayden yargılamanın devam etmekte olduğu görülmüş olup, yukarıda alıntısına yer verilen yargı kararı uyarınca davacı hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı olması halinde 657 sayılı Kanun’un 48-A-5 hükmü gereğince her zaman işlem tesis edilebileceği, bu aşamada yargılamanın sonucu beklenmek suretiyle davacının atamasının sürüncemede bırakılmaması gerektiği açıktır.
Bu durumda, yargı kararı uyarınca Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararı verilmesi üzerine çıkarılan 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu hükümlerine uygun olarak davacının yeniden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutularak, buna göre atamasının yapılıp yapılması hususunda işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, davacı hakkında yürütülen Van 4.
Asliye Ceza Mahkemesinde ceza kovuşturmasında yargılamanın tamamlanması neticesinde işlem tesis edileceğine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. ..” ifadelerine yer verilerek dava konusu işlemin iptali yönünde karar verildiği görülmektedir.
14. Somut olayda, başvuran vekilince, her ne kadar Ankara 16. İdare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve E.
sayılı kararının uygulanarak müvekkilinin işe başlatılmasını talep edilmekte ise de, müvekkilinin işe başlatılması talebi ile ilgili olarak, anılan kararda, başvuran hakkında yürütülen ceza yargılaması sonucunda verilen mahkumiyet kararının henüz kesinleşmemiş olması sebebiyle yargılamanın sonucunun beklenmesinin başvuranın atamasını sürüncemede bırakacağı, zira, mahkumiyet kararının kesinleşmesi halinde idarece 657 sayılı Kanunun 48-A-5 hükmü gereğince her zaman işlem tesis edilebileceği belirtildikten sonra, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu hükümlerine uygun olarak davacının yeniden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutularak, buna göre atamasının yapılıp yapılması hususunda işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, başvuran hakkında yürütülen ceza yargılamasının tamamlanması sonucunda işlem tesis edileceğine ilişkin olarak gerçekleştirilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönünde karar verildiği, bu itibarla, söz konusu mahkeme kararının hiçbir işlem yapılmaksızın başvuranın direkt olarak göreve başlatılması sonucunu doğurmayacağını öncelikle belirtmek gerekmektedir.
15. Öte yandan, her ne kadar 2577 sayılı Kanunun 28 maddesi ile yargı kararlarının yerine getirilmesinin idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği öngörülmekte ise de, somut olayda, başvuru konusu mahkeme kararı uyarınca, başvuranın yeniden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutularak, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna göre atamasının yapılıp
yapılamayacağı hususunda işlem tesis edileceği, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının; mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılacağı 11’inci maddesinde ise, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerinin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren; arşiv araştırması sonuçlarının en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçlarının ise en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirileceği hükümlerinin yer aldığı, yani, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılmasının söz konusu işlemin niteliği gereği ve anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca otuz gün içerisinde sonuçlandırılmasının hem fiilen hem de hukuken oldukça güç olduğu, söz konusu kararın 24.10.2022 tarihinde ilgili idareye tebliğ edildiği, ilgili idarenin 09/11/2022 tarih ve sayılı yazısı ile başvuran hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının Van Valiliğinden istendiği, ancak, Van
Valiliğince başvuranın Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde Hakkari ilinde ikamet etmesi nedeniyle ilgili hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv yapılması talebinin Hakkari Valiliğine gönderildiği, Hakkari
Valiliği tarafından başvuran hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılarak ilgili hakkında bulunan kayıtların ilgili idareye gönderildiği, bu kayıtların, ilgili idarenin Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Değerlendirme Komisyonunca inceleneceği ve yapılacak değerlendirme sonucunda başvuranın atanıp atanamayacağı yönünde işlem tesis edilebileceği hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuru konusu mahkeme kararının 30 gün içinde yerine getirilememiş olmasında ilgili idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı değerlendirilmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mahkeme kararının gereğinin süresi içinde yerine getirilememesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
Bununla birlikte, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kayıtlarının, incelenerek yapılacak değerlendirme sonucunda başvuranın atanıp atanamayacağı yönünde işlem tesis edilmesi sürecinin makul sürede tamamlanması hususunda hassas davranılması gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi