Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, özel güvenlik kartını yenileme sürecinde yaşadığı gecikme nedeniyle iş sözleşmesinin feshedildiğini ve güvenlik araştırmasının olumlu sonuçlanmasının ardından işe iade talep ettiğini belirtmiştir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığını, bu nedenle işe iade edilmesinin uygun görülmediğini ifade etmiştir. Başvuran, arabuluculuk süreci sonucunda işe başlama anlaşması sağlasa da, atama sürecinin olumsuz sonuçlanması üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur.

Kurum, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Değerlendirme Komisyonu, başvuranın geçmişteki suç kayıtları ve güvenlik soruşturması sonuçları doğrultusunda, kamu görevine uygunluğunun olmadığını belirlemiştir. Bu bağlamda, başvuranın işe iadesi talebi reddedilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarının olumsuz olması nedeniyle, kamu hizmetine alınmaması yönündeki idari işlemlerde hukuka uygunluk sağlandığına karar verilmiştir. Başvuranın, idare mahkemesine başvurma hakkı olduğu da belirtilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/4885-S.23.8039

BAŞVURU NO : 2022/17518

KARAR TARİHİ : 13/04/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : İşe iade talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 29/11/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda başvuran; özel güvenlik kartını yenilemeye gittiğinde güvenlik arşiv araştırması uzun sürdüğü gerekçesiyle iş sözleşmesinin tek taraflı feshedildiğini, akabinde güvenlik araştırmasının olumlu neticelenmesiyle sertifikasını geri aldığını ve işe iade davası açtığını, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile arabuluculukta uzlaşıldığını, bunun üzerine 23/08/2022 tarihinde mesaiye başladığında Personel Daire Başkanlığı tarafından girişi yapılmadığı gerekçesiyle işe gelmemesinin söylendiğini ifade ederek, işe iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 22/12/2022 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Aile ve

Sosyal Hizmetler Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 04/01/2023 tarihli ve

E. sayılı yazıda özetle; 2.1. Niğde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün konuya ilişkin göndermiş olduğu bilgi/belgeler ile

Personel Genel Müdürlüğünce konuya ilişkin yargı organlarından temin edilen mahkeme kararları ve

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonu Kararının ekte gönderildiği, 2.2. İç yazışmalardan tespit edilen hususlar;

Başvuranın Niğde sürekli işçi (696) kadrosunda özel güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken, Niğde Valiliği İl Güvenlik Komisyonunca özel güvenlik kartı ve çalışma izninin iptal edilmesi sebebiyle iş akdinin feshedildiği ve 27.06.2022 tarihinde işten ayrıldığı,

22.08.2022 tarihli Arabulucu Anlaşma Tutanağına göre adı geçenin özel güvenlik çalışma iznini yeniden

aldığı gerekçesi ile göreve başlatılması konusunda anlaşma sağlandığı, Adı geçen hakkında atama süreci başlatılarak 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

Kanunu kapsamında arşiv araştırması yaptırıldığı, Ancak adı geçen hakkında başlatılan atama sürecinde 7316 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv

Araştırması Kanunu gereğince ilgili makamlara yaptırılan arşiv araştırması sonucunda elde edilen veriler, anılan Kanun’un 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmış olan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv

Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12 nci maddesine göre Bakanlığın Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilerek atamaya yetkili Bakanlık Makamının Onayına sunulduğu, Bakanlık

Makamının 08.11.2022 tarihli ve 57 sayılı Onayı ile adı geçenin yeniden atanmasının uygun bulunmadığı, Bilgilerini ve hakkında alınan karar ile yapılan idari işleme karşı tebliği izleyen altmış gün içinde idare mahkemesine başvurabileceğinin ilgiliye tebliğ edileceği, 2.3. Bakanlık Makamının 08/11/2022 tarihli ve sayılı Onayı ile adı geçenin yeniden atanması uygun görülmediği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III- İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.” “D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler”, “1. Genel ilkeler” kenar başlıklı 128’inci maddesi, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”, hükümlerini amirdir.

4. Yine Anayasada ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne amirdir.

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve Özel Şartlar” başlıklı 48 inci maddesi; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.

“A) Genel şartlar:

1. Türk Vatandaşı olmak, 2. Bu Kanunun 40 ıncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 inci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak.

6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…) akıl hastalığı (…) bulunmamak.

B) Özel şartlar:

1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 inci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.” 7. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun “Arşiv araştırması” başlıklı

4 üncü maddesinde; “ (1) Arşiv araştırması;

a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi

Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.”

“Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme

Komisyonunca yapılır.

(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.

(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.

8. 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun “Özel güvenlik görevlilerinde aranacak

şartlar” başlıklı 10’uncu maddesinde, “Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) 18 yaşını doldurmuş olmak.

d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve

hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkum olmamak.

3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa

karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.” 9. 03/06/2022 tarihli ve 31855 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik

Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“b) Değerlendirme Komisyonu: Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyonu, … ifade eder.” 9.1. “Arşiv araştırması” başlıklı 7’nci maddesinde;

“(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi

“Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.” 9.3. “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 9 uncu maddesinde;

1) Statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine

atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılır.

(2) Aşağıda belirtilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır:

a) Kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarında çalıştırılacak kamu personeli.

b) Milli Savunma Bakanlığı teşkilatında çalıştırılacak kamu personeli.

c) Genelkurmay Başkanlığında çalıştırılacak kamu personeli.

ç) Emniyet Genel Müdürlüğünde çalıştırılacak kamu personeli.

d) Jandarma Genel Komutanlığında çalıştırılacak kamu personeli.

e) Sahil Güvenlik Komutanlığında çalıştırılacak kamu personeli.

f) Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığında çalıştırılacak kamu personeli.

g) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel.

ğ) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler.

h) Üst kademe kamu yöneticileri.

ı) Özel kanunları gereğince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler.

i) Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler.

9.4. “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 12 nci maddesinde;

“(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.

(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kamu kurum ve kuruluşunun bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.

(3) Güvenlik soruşturması kapsamında elde edilen verilerden somut olarak gözlemlenemeyen veya doğruluğu denetlenemeyenler ya da iftira olduğu yahut kin ve düşmanlık gibi saiklerle verildiği açık olan bilgi ve beyanlar Değerlendirme Komisyonuna iletilmez ve bu bilgi ve beyanlar komisyonca dikkate alınmaz. Değerlendirme Komisyonu gerekli görmesi halinde kendisine iletilen bilgiler hakkında bilginin kaynağını açıklamaksızın ilgili kişiden açıklama yapmasını isteyebilir.

(4) Değerlendirme Komisyonu, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verileri analiz ederek ilgili kişinin memuriyete ya da kamu görevine atanıp atanmaması veya gizlilik dereceli birim ve kısımlarda yahut milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde çalışıp çalışmaması gibi hususlarda nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranın Niğde sürekli işçi kadrosunda özel güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken, Niğde Valiliği İl Güvenlik Komisyonunca özel güvenlik kartı ve çalışma izninin iptal edilmesi sebebiyle iş akdinin feshedildiği ve 27.06.2022 tarihinde işten ayrıldığı, akabinde güvenlik araştırmasının olumlu neticelenmesiyle sertifikasını geri aldığı ve işe iade davası açtığı, 22.08.2022 tarihli

Arabulucu Anlaşma Tutanağına göre özel güvenlik çalışma iznini yeniden aldığı gerekçesi ile göreve başlatılması konusunda anlaşma sağlandığı ve atama sürecinin yeniden başlatılarak 7315 sayılı Güvenlik

Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında hakkında arşiv araştırması yapıldığı, Değerlendirme Komisyonu raporu kapsamında, Bakanlık Makamının 08.11.2022 tarihli ve 2557 sayılı

Onayı ile adı geçenin yeniden atanması uygun bulunmadığından bahisle kişinin işe iadesinin yapılmadığı, bunun üzerine başvuranın Kurumumuza işe iade talebiyle başvuruda bulunduğu görülmektedir.

12. Başvuruya konu uyuşmazlığın; başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonrası işe iade edilip edilemeyeceği noktasında toplandığı görülmektedir.

13. Somut olay kapsamında yapılan incelemede; 22.08.2022 tarihli Arabulucu Anlaşma Tutanağına göre adı geçenin özel güvenlik çalışma iznini yeniden aldığı gerekçesi ile göreve başlatılması konusunda anlaşma sağlanması üzerine başvuran hakkında, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

Kanunu ve 03/06/2022 tarihli ve 31855 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik

Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında arşiv araştırmasının yapıldığı görülmektedir.

13.1. Söz konusu düzenlemelere göre; statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılacağı, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla

Değerlendirme Komisyonu kurulacağı, Değerlendirme Komisyonunun bakanlıklarda bakan yardımcısının, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulacağı, memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal verilerin, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli Değerlendirme Komisyonuna iletileceği, Değerlendirme Komisyonu tarafından bu verilerin analiz edilerek ilgili kişinin memuriyete ya da kamu görevine atanıp atanmaması veya gizlilik dereceli birim ve kısımlarda yahut milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde çalışıp çalışmaması gibi hususlarda nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacağı hüküm altına alınmıştır.

13.2. Yukarıda yer verilen düzenlemeler kapsamında somut olayda; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonu kurulduğu, Komisyonun biri Bakan Yardımcısı (Komisyon Başkanı) olmak üzere, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürü, Personel Genel Müdürü V., Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürü ile Rehberlik ve Teftiş Başkanı V.

olmak üzere toplam beş üyeden oluştuğu, 13.3. Söz konusu Komisyon tarafından düzenlenen 08/11/2022 tarihli ve – sayılı Raporda, başvuran hakkında;

– Niğde İl Emniyet Müdürlüğü’nün 13.09.2022 tarihli ve sayılı yazısının, – Niğde 2. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Karar No: / No. Dosyanın, – Niğde 7. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya-Karar No: / Esas – / No. Dosyanın, – Niğde 3. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Esas, Karar No: / No. Dosyanın, – Niğde 3. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya-Karar No: / Esas – / No. Dosyanın, – Niğde 5. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Esas, / Karar No. Dosyanın, – Niğde 4. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Karar No: / No. Dosyanın, – Niğde 4. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Esas No. Dosyanın, – Niğde 3. Asliye Ceza Mahkemesi Dosya No: / Esas, Karar No: / No.1u Dosyanın, – Niğde Cumhuriyet Başsavcılığı / Soruşturma No. Dosya No. Dosyanın, – Niğde Cumhuriyet Başsavcılığı / Soruşturma, / Karar No. Dosya No. Dosyanın, Değerlendirilen olgular arasında yer aldığı, 13.4. Yine Komisyon tarafından, başvuran hakkında her ne kadar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa da ya da anılan suçlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5 bendi kapsamında atanmaya engel olmasa da, hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarının yanı sıra 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci fıkrası kapsamında (kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar) ve 231 inci maddesinin on üçüncü fıkrası kapsamında (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) alınan kararlar, kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olgular ve hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığına ilişkin olgular üzerinden, memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesi yönünde Komisyona yetki verildiği değerlendirmelerine yer verilerek, bu kapsamda, atanması halinde özel güvenlik görevlisi olarak iş yerinin ve hizmet alanların güvenliğinden sorumlu olarak görev yapacağı ve dezavantajlı çocuklara hizmet veren Çocuk Destek

Merkezinde Devlet koruması altında bulunan çocuklarla 24 saat esasına dayalı olarak bir arada bulunacak olan adı geçenin; adli sicilinde yaralama, tehdit, mala zarar verme, alkollü araç kullanma, ruhsatsız silah bulundurma ve eşine karşı şiddet uygulama gibi çok sayıda suç kaydının bulunması, öfke kontrolü bulunmaması ve suç işlemeyi alışkanlık haline getirmiş olduğu dikkate alındığında yapacağı görevin sorumluluğunu alma konusunda güven uyandırmadığı, bu durumun Devlet koruması altında bulunan

kişilerin üstün yararı kapsamında sakınca doğuracağının açık olduğu, adı geçenin atama durumunun göreve uygunluğunun bulunmadığı değerlendirmesiyle Bakanlık Makamının Onayına sunulmasına karar verildiği görülmektedir.

14. Bu bilgiler ışığında, Değerlendirme Komisyonunun usulüne uygun toplandığı, üye sayısı ve üyelerin nitelikleri hususunda mevzuata uygun hareket edildiği, yine Komisyonu tarafından toplanan verilerin analiz edilerek ilgili kişinin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerine yazılı olarak yer verilmek suretiyle atamaya yetkili amire sunulduğu görüldüğünden Değerlendirme Komisyonu tarafından yapılan iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir husus tespit edilmemiştir.

15. Diğer yandan, başvuranın ceza davaları ve hakkındaki soruşturmalar kapsamında yapılan değerlendirmede ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde, Devlet memurluğuna alınacaklar hakkında genel ve özel şartların hüküm altına alındığı, bu kapsamda; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamanın şart koşulduğu, ayrıca 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 10’uncu maddesinde, özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlara yer verilen düzenlemelerde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamanın şart koşulduğunun hükme bağlandığı görülmektedir.

16. Bu düzenlemelere göre, başvuran hakkında sonuçlanan ceza davaları kapsamında yapılan değerlendirmede; Niğde 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kasten yaralama suçunu işlediği sabit olmakla 3 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, Niğde 7. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, Niğde 3. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 56 tam gün adli para cezası karşılığı 1.120 tl adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, Niğde 3. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 150 gün karşılığı 3.000,00 tl adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık . ’nin, müşteki sanık ‘ye karşı

“Basit Yaralama” suçunu işlediği sabit görüldüğünden 84 tam gün karşılığı 1.680,00 tl adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, Niğde 4. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 7 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, Niğde 3. Asliye Ceza

Mahkemesi tarafından 6136 sayılı yasaya muhalefet eylemine uyan 10 ay hapis ve 25 gün karşılığı adli para cezası karşılığı 500,00 tl adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanığa verilen kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine karar verildiği görülmüştür.

17. Bu bilgiler ışığında başvuran hakkında verilen kararlara bakıldığında, hem 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununa hem de 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanuna göre kamu hizmetine engel bir suçu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

18. Diğer taraftan; 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 7 nci maddesinde

Değerlendirme Komisyonunun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi hususunda yetkili kılındığı ve yine Komisyonun kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel

ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunması hususunda görevlendirildiği görülmektedir. Nitekim somut olaya ilişkin Değerlendirme Komisyonu tarafından yapılan açıklamada, başvuranın anılan fiilleri işlediğinden hareketle; memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesi yönünde Komisyona yetki verildiği, bu kapsamda, atanması halinde özel güvenlik görevlisi olarak iş yerinin ve hizmet alanların güvenliğinden sorumlu olarak görev yapacağı ve dezavantajlı çocuklara hizmet veren Çocuk Destek Merkezinde Devlet koruması altında bulunan çocuklarla 24 saat esasına dayalı olarak bir arada bulunacak olan adı geçenin; adli sicilinde yaralama, tehdit, mala zarar verme, alkollü araç kullanma, ruhsatsız silah bulundurma ve eşine karşı şiddet uygulama gibi çok sayıda suç kaydının bulunması, öfke kontrolü bulunmaması ve suç işlemeyi alışkanlık haline getirmiş olduğu dikkate alındığında yapacağı görevin sorumluluğunu alma konusunda güven uyandırmadığı, bu durumun Devlet koruması altında bulunan kişilerin üstün yararı kapsamında sakınca doğuracağından bahisle göreve alınmadığı görülmektedir. İdarenin başvuranın kamu görevine alınmaması hususunda takdir yetkisi kapsamında hareket ettiği açıktır.

19. Kurumumuz tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması sonrası kamu görevine alınmama ve idarenin takdir yetkisine ilişkin verilen 12/10/2022 tarihli ve / başvuru no’lu emsal kararda şu değerlendirmelere yer verilmiştir.

19.1. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare

Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk

Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)

19.2. Bu itibarla, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı)

19.3. Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idareler boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı

verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)

19.4. Bu doğrultuda İdarelere kadro durumları çerçevesinde ihtiyaç değerlendirmesi yapmak suretiyle karar verme konusunda bir takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.

20. Somut olayda; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren ve ülke genelinde hassas rol üstlenmiş çocuk destek merkezlerinde; suça sürüklenmesi, suç mağduru olması veya sokakta sosyal tehlikelerle karşı karşıya kalması sebebiyle haklarında bakım tedbiri veya korunma kararı verilen çocuklardan psikososyal desteğe ihtiyaç duyduğu tespit edilenlerin; bu ihtiyaçları giderilinceye kadar geçici süre ile bakım ve korunmalarının sağlandığı, bu süre içerisinde aile, yakın çevre ve toplum ilişkilerinin düzenlenmesine yönelik çalışmaların yürütüldüğü; çocukların mağduriyet, suça sürüklenme, yaş ve cinsiyet durumuna göre ayrı ayrı yapılandırılan veya ihtisaslaştırılan yatılı sosyal hizmet kuruluşları olduğu, bu merkezlerin temel amacının; çocukların temel gereksinimlerini karşılamak, fiziksel, duygusal, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarını belirleyerek gerekli müdahaleleri gerçekleştirmek, aile ve yakın çevrelerine dönmelerini veya diğer sosyal hizmet modellerine hazır hale 1 gelmelerini sağlamak üzere hizmet verdiği hususları göz önüne alındığında idarenin takdir yetkisini kullanırken, kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullandığı değerlendirilmektedir.

21. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olduğuna karar verilmesi işleminde takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanmadığı, bu sebeple güvenlik soruşturması uygun olmak şartını taşımadığı anlaşılan başvuranın işe iade edilmemesine ilişkin idarece yapılmış işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin ilgili idare tarafından zamanında ve gerekçeli olarak iletildiği, böylece

1 https://bmyk.gov.tr/TR-68987/cocuk-destek-merkezleri-

codem.html#:~:text=Bu%20merkezlerin%20temel%20amac%C4%B1%3B%20%C3%A7ocuklar%C4%B1n,gelmelerini%20sa%C4

%9Flamak%20%C3%BCzere%20hizmet%20vermektir. (E.T.: 22/03/2023).

“kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı, ayrıca başvuranın talebine ilişkin verilen ret kararına karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterildiği, yani “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine dolayısıyla iyi yönetim ilkelerine uyulduğu anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi