Hafriyat dökümünde toprağın niteliği dikkate alınmadan döküm yapılması nedeniyle idari para cezası kesilmesi (BİM)

ÖZET : Dava, taşınmaza izinsiz olarak hafriyat dökülmesinden kaynaklanan idari para cezası işleminin iptali istemine ilişkindir.Uyuşmazlıkta davacı tarafından, dökülen toprağın hafriyat olmadığı, verimi arttırmak amacıyla dökülen humuslu toprak olduğu ileri sürülmüş ise de, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek-1 maddesine göre, hafriyat toprağı bileşenleri içerisinde yer alan bitkisel nitelikteki toprağın dökümünün gerçekleştirilebilmesi için ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yetkili birimlerden izin alınması gerektiği ve davacı tarafından bu konuda alınmış bir iznin bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda sözkonusu iddiaya itibar edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosyada mevcut bilgi, belge ve görüntü kayıtlarından davacıya ait taşınmaza hafriyat nitelikli malzeme dökümü yapıldığının somut bir şekilde tespit edildiği, döküm yapılan sahanın da davalı idarenin izin yerdiği yerler dışında olduğu anlaşıldığından dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık görülmediğinden istinaf talebinin kabulüne ve İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

İSTEMİN ÖZETİ : İstanbul ili, … ilçesi, … Mahallesi, … mevkii, 3207 parsel sayılı taşınmaza davacı tarafından izinsiz olarak dışarıdan getirilen hafriyat nitelikli malzemenin döküldüğü ve iş makinesi ile tesviye edildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. Maddesi ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 13. Maddesi ihlal edilmesi nedeniyle aynı kanununun 20/ ( r ) maddesi uyarınca 88.499,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin belediye encümenin 09.02.2022 tarihli, 621-618 nolu, ( HF220005 ) sıra sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; ” Uyuşmazlık konusu olayda; davalı idarece, davacı tarafından çevre kirliliğine sebebiyet verecek nitelikte bulunan hafriyat toprağının kaçak olarak döküldüğü hususunda döküm anına ilişkin herhangi bir tespit yapılmadığı, dosyaya sunulan tespit tutanağında “3207 sayılı parsel sayılı alan üzerine yoğun miktarda hafriyat nitelikli malzeme dökülüp tesviye edildiği, denetim esnasında herhangi bir döküm faaliyetine rastlanılmadığı” yönünde tespitlere yer verildiği, dava konusu encümen kararında ise, davacıya ait parselde yapılan kontrolde kaçak döküm yapıldığı tespit edilerek bahse konu döküm yapıldığı gerekçesiyle davacı hakkında işlem tesis edildiği görülmekle birlikte, davalı idarece dosyaya sunulan fotoğraflardan ve tespit tutanağından, söz konusu toprağın hafriyat/inşaat atığı niteliğinde bir toprak olup olmadığı hususunun anlaşılamadığı, davacı tarafından tarla vasıflı arazisine, tarladan alınan verimi artırmak için traktörlerle humuslu toprak getirtilerek döküldüğü iddia edilmesine karşın, taşınmazda bulunan toprağa ilişkin davalı idarece herhangi bir tespit ve analiz yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıya isnat edilen eyleme ilişkin, her türlü şüpheden uzak ve somut bir tespit olmaksızın, dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 28/10/2022 tarih ve E:2022/850, K:2022/2029 sayılı kararının;İzinsiz hafriyat dökümü yapıldığının tutanakla tespit edilmesi üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından bahisle, davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğu iddiasıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ :Savunma verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:

KARAR : Dava; İstanbul ili, … ilçesi, … Mahallesi, … mevkii, 3207 parsel sayılı taşınmaza davacı tarafından izinsiz olarak dışarıda getirilen hafriyat nitelikli malzemenin döküldüğü ve iş makinesi ile tesviye edildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. Maddesi ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 13. Maddesi ihlal edilmesi nedeniyle aynı kanununun 20/ ( r ) maddesi uyarınca 88.499,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin belediye encümenin 09.02.2022 tarihli, 621-618 nolu, ( HF220005 ) sıra sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

2872 sayılı Çevre Kanununun ”Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde; ”Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi” ifade edeceği, ”Kirletme yasağı” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ”Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.” hükmüne ”İdari nitelikli para cezaları” başlıklı 20. Maddesinin dava konusu işleme esas Çevre Denetim Tutanağının düzenlendiği 27/07/2020 tarihinde yürürlükte bulunan ”r” bendinde de; ”Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan;30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin yedinci fıkrasında idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı ve bu şekilde yapılacak hesaplamalarda bir Türk Lirasının küsurunun dikkate alınmayacağı hükmü yer almakta olup, yeniden değerlendirme oranında artırılan idari para cezalarına ilişkin olarak 2020 yılı için 2872 sayılı yasanın 20/r maddesi uyarınca verilecek idari para cezasının alt sınırı 88.499,00 TL olarak belirlenmiş bulunmaktadır.

18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin tanımlar başlıklı 4. maddesinde “Hafriyat Toprağı: İnşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprak” “Bitkisel Toprak: Bitki gelişimi için organik ve inorganik madde ile hava ve su sağlayan toprak” olarak tanımlanmış; Yönetmeliğin Ek-1 sayılı listesinde hafriyat torağının bileşenlerinin; “bitkisel toprak, toprak, kum, çakıl, taş ve kil” olduğu belirtilmiş; aynı yönetmeliğin, 8. maddesinde, İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyelerinin, büyük şehirlerde büyükşehir belediyelerinin, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin, hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla; hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle; belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle yükümlü oldukları; 13. maddesinde; hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarının üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında, denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılmasının yasak olduğu, 24. maddesinde; hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını taşımak isteyen kişi veya kuruluşların mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyeye, dışında ise mahallin en büyük mülki amirine başvurarak “Hafriyat Toprağı, İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi” almakla yükümlü oldukları kuralına yer verilmiş, 26. maddesinde; hafriyat sırasında, bitkisel toprağın ayrı olarak toplanacağı, bitkisel toprağın park, bahçe, yeşil alan yapımında rekreasyon amacıyla kullanılacağı ve kesinlikle depolama sahasına gönderilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre, izinsiz olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere idarî para cezası verileceği, bitkisel toprağın da hafriyat toprağının bileşenleri arasında olduğu, hafriyat sırasında, bitkisel toprağın ayrı olarak toplanarak korunacağı ve park, bahçe, yeşil alan yapımında rekreasyon amacıyla kullanılacağı ve kesinlikle depolama sahasına gönderilmeyeceği, ancak diğer topraktan ayrı olarak toplanan toprağın bitkisel toprak niteliğinde olup olmadığının da bu konuda yetkili olan belediyece belirleneceği ve ayrılan toprağın bitkisel toprak olarak nitelendirilmesi halinde, Hafriyat Toprağı, İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi bulunan kamyonlarla, park, bahçe, yeşil alan yapımında rekreasyon amacıyla kullanılmak üzere döküm izni verilen alanlara taşınabileceği hüküm altına alınmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, … ilçesi, … Mahallesi, … mevkii, M… Caddesi üzerinde bulunan mülkiyeti davacıya ait bulunan 3207 parsel sayılı taşınmaza izinsiz olarak dışarıdan hafriyat nitelikli malzeme getirtilerek tesviye edildiğinin 27/07/2020 tarihli çevre denetim ve tespit tutanağı ile belirlenmesi üzerine dava konusu idari para cezasının verildiği, davacı tarafından ilgili alana dökülen toprağın humuslu toprak niteliğinde olduğunun öne sürüldüğü anlaşılmaktadır

Uyuşmazlıkta davacı tarafından, dökülen toprağın hafriyat olmadığı, verimi arttırmak amacıyla dökülen humuslu toprak olduğu ileri sürülmüş ise de, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek-1 maddesine göre, hafriyat toprağı bileşenleri içerisinde yer alan bitkisel nitelikteki toprağın dökümünün gerçekleştirilebilmesi için ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yetkili birimlerden izin alınması gerektiği ve davacı tarafından bu konuda alınmış bir iznin bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda sözkonusu iddiaya itibar edilmemiştir.

Bu durumda, dosyada mevcut bilgi, belge ve görüntü kayıtlarından davacıya ait taşınmaza hafriyat nitelikli malzeme dökümü yapıldığının somut bir şekilde tespit edildiği, döküm yapılan sahanın da davalı idarenin izin yerdiği yerler dışında olduğu anlaşıldığından dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle; istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 28/10/2022 tarih ve E:2022/850, K:2022/2029 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, dava aşamasında yapılan 374,90 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında davalı idarece yapılan 249,70 TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca 5.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın mahkemesince taraflara iadesine,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45.maddesinin 6.fıkrası ve 46.maddesi uyarınca kesin olarak 01.02.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.