|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğü tarafından 2024 yılı Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) kapsamında reddedilen proje başvurusuna ilişkin hakem raporlarının kendisiyle paylaşılmasını talep etmiştir. Başvurusunun reddedilmesi üzerine, hakem raporlarının gizli tutulması gerekçesiyle yapılan itirazlar, BAP Koordinatörlüğü tarafından 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca reddedilmiştir. Ancak, başvuran, benzer durumlarda TUBİTAK’a yapılan proje başvurularında hakem isimlerinin gizlenerek gerekçeli raporların verildiğini belirtmektedir.
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğü, başvuranın projesinin değerlendirilmesi sürecinde 18 proje başvurusu alındığını ve bunlardan yalnızca 12’sinin desteklendiğini ifade etmiştir. Rektörlük, hakem raporlarının içeriğinin kurum içi görüş ve bilgi notları içermesi nedeniyle paylaşılmayacağını belirtmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin karşılanması gerektiğine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın bilgi edinme hakkının korunması ve yönetimde şeffaflığın sağlanması açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğü’ne, başvuranın talep ettiği hakem raporlarının gizli isimlerle paylaşılması için gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Rektörlüğün bu tavsiyeye uyması ve 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7499-S.24.11732
BAŞVURU NO : 2024/4176
KARAR TARİHİ : 18.07.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Proje başvurusunun reddine gerekçe olan Hakem Raporlarının kişi isimleri gizlenerek tarafına verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran özetle; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP)
Koordinatörlüğü tarafından 27.10.2023 tarihinde duyuru yapılan 2024 yılı Araştırma Üniversiteleri Destek
Programı (ADEP) Proje Çağrısına nolu proje önerisi ile başvuru yaptığını, 29.12.2023 tarihinde iletilen e-posta ile başvurusunun reddedildiğini öğrendiğini, 03.01.2024 tarihinde dilekçe ile proje başvurusunun reddine gerekçe olan hakem raporlarının kendisiyle paylaşılması talep ettiğini, ancak BAP
Koordinatörlüğü tarafından başvurusuna cevap verilmediğini, 06.02.2024 tarihinde CİMER üzerinden
Rektörlük Makamından Hakem ve Panel Raporlarının kendisiyle paylaşılmasını talebini ilettiğini, BAP
Koordinatörlüğünce verilen cevapta; “Üniversitemiz Hukuk Müşavirliği mütalaası sonucuna göre Hakem
Değerlendirme Raporları, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.26 kurum içi görüş bilgi notu ve tavsiyeler içermesi nedeniyle talep edilemeyecek bilgi ve belgeler arasında yer aldığı için paylaşılamamaktadır…” denildiğini, oysa TUBİTAK’a yapılan proje başvurularında hakem isimleri gizlenip gerekçeli proje değerlendirme raporları verildiğini, projesi kabul edilenlerin proje bilgilerinin kamuoyuna sunulduğunu, TUBİMER sistemi üzerinden ilgili raporlara itiraz hakkı olduğunu, Araştırma
Üniversitesi statüsünde olan kendi Üniversitesinin her yıl YÖK tarafından ADEP projeleri ile fonlandığını ancak desteklerin proje başvurusu yapan öğretim üyeleri arasında hangi gerekçelere göre kimlere dağıtıldığının açıklanmadığını ifade ederek No’lu proje başvurusunun reddine gerekçe olan
Hakem Raporlarının kişi isimleri gizlenerek tarafına verilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğünün başvuru konusuna ilişkin 29.04.2024 tarihli ve
E- – – sayılı yazısı ve ekinde özetle; 2.1. 2024 ADEP Proje çağrısı için 18 proje başvurusu alındığı, Üniversitelerine tanımlanan bütçe çerçevesinde, 12 projenin desteklenmesinin uygun görüldüğü, başvurusu alınan tüm projelerin en az 3 dış hakem değerlendirmesine tabi tutulduğu ve alanında uzman komisyon üyesinin de puanlamasıyla birlikte komisyon gündeminde tartışılarak, hakem puanlarının ortalaması alınmış öncelikli sektör ve öncelikli alanla uyumu değerlendirilerek bir sıralama yapıldığını ve sonuç olarak Doç.Dr. ‘nun
ADEP başvurusunun bu değerlendirmelerden geçerek desteklenen projeler arasında yer alamadığı,
2.2 ADEP proje türünde Hakem Değerlendirme Raporlarının, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
“m.26 kurum içi görüş bilgi notu ve tavsiyeler” içermesi nedeniyle talep edilemeyecek bilgi ve belgeler arasında yer aldığı için paylaşılamadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi: “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”, 5.2. “Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler” başlıklı 26 ncı maddesi: “Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.” hükümlerini ihtiva etmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
/
7. Birinci numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; No’lu proje başvurusunun reddine gerekçe olan Hakem Raporlarının kişi isimleri gizlenerek tarafına verilmesini talep etmektedir.
8. Somut olayda başvuranın projesi hakkında düzenlenen Hakem Raporlarının 4982 sayılı Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu hükümleri uyarınca başvuranla paylaşılıp paylaşılamayacağının açıklığa kavuşturulmasına çalışılmıştır.
9. Yönetimde şeffaflığın, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün gereklerinden olan bilgi edinme hakkı; bireylere daha yakın bir yönetimi ve halkın denetimine açıklığı sağlamada önemli bir rol oynamaktadır.
Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkânsız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile 4982 sayılı Kanunun 5’inci maddesi ile kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü kılınmıştır.
10. Bütün haklarda olduğu gibi bu hak da sınırsız değildir. Esasında temel hak ve özgürlüklerin daha verimli ve etkin kullanılabilmeleri amacıyla, özlerine dokunulmaksızın sınırlandırılmaları, bu şekilde kamusal çıkarlarla aralarında bir denge oluşturulması zorunludur. Bilgi Edinme Hakkı Kanununda (BEHK), bilgi edinme hakkının istisnaları yani sınırları düzenlenmiştir. BEHK’nın 15 ve 28’inci maddeler arasında geniş bir çerçevede sayılan bu sınırlama sebeplerinden bir kısmı ise; istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler olduğu görülmektedir.
11. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu (BEDK) söz konusu hususu 22/06/2005 tarihli ve / Karar sayılı kararında; “…4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 4’üncü maddesinin 1’inci fıkrası “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir” hükmünü amirdir. Bu hükme göre bilgi edinme hakkının başvuru yoluyla kullanılabilmesi için ilgililik şartı aranmamaktadır. 4982 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin 1’inci fıkrası ise “Kurum ve kurulular, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.” hükmünü amirdir.
Dolayısıyla 4982 sayılı Kanun kapsamındaki bir bilgi edinme başvurusu ancak yine bu Kanun’un getirdiği bir istisnaya dayanılarak reddedilebilir.” şeklinde belirtmiştir.
12. Kişilerin bilgi edinme haklarının yanında, kamunun ve diğer kişilerin hak ve özgürlükleri de hukuk tarafından korunma altına alınmıştır. Dolayısıyla bilgi edinme hakkının kullanılması, kamunun ortak yararını ve kişilerin bireysel yararlarını dikkate alan adil bir dengeye dayanmalıdır. Kanunun ilgili bölümünde bilgi edinme hakkının sınırları tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiş olmakla birlikte, yasal sınırlama nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlenmesi noktasında idare takdir yetkisini kullanmaktadır. Bu bağlamda bilgi verme yükümlülüğü istisnasında idare, bilginin paylaşılmasının sağlayacağı kamu yararıyla/bireysel yararla bilginin saklanmasının sağlayacağı kamu yararının/bireysel yararın hangisinin daha üstün ve ağırlıklı olduğuna karar vererek bilgi edinme talebini yanıtlayacaktır (http://www.ilkercolak.com.tr/bilgi-edinme-hakkinin-sinirlari-ve-sinirlama-olcutleri/).
13. Somut dosyada, başvuranın bilgi edinme başvurusu, 4982 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, /
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.” hükmü gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.
14. Ancak 4982 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.” hükmü yer almakta olup, idarenin işlemine gerekçe olan Hakem
Raporlarının bilimsel, uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi görüşleri olarak idarenin ret kararına esas teşkil etmesi nedeniyle” bilgi edinme istemine açık olduğu aşikardır.
15. Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın No’lu proje başvurusunun reddine gerekçe olan Hakem Raporlarının kişi isimleri gizlenerek kendisi ile paylaşılması talebinin idare tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde
Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, söz konusu bilgi edinme başvurusunda talep ettiği bilgi ve belgelerin karşılanması amacıyla makul sürede işlem tesisi için İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA REKTÖRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
/
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/