TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 230-230 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/8879 2018/ 8879
KARAR TARİHİ : 04/01/2019 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Hakimler ve Savcılar Kurulu
BAŞVURUNUN KONUSU : Hâkim iken meslekten çekilen başvuranın; pasaport, silah ruhsatı vb. işlemler için kendisine verilen belgelerin muhteviyatına
“meslekten çekilmiştir” ibaresi yerine
“ 03/ 04/ 2017 tarihli onayla emekli olmuştur” ibaresinin yazılarak mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/07/2018 5.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; 05/ 09/ 2008 tarihli olur ile 2802 sayılı
Kanunun 51 inci maddesi uyarınca Adalet Bakanlığına yazılı olarak başvurmak suretiyle 15/ 09/ 2008 tarihinden geçerli olmak üzere meslekten çekilme isteğinde bulunduğunu, 2. Ardından 5434/ 12 nci maddesi ve Geçici 192 nci maddesindeki kuraldan faydalanmak üzere isteğe bağlı emekli sandığı mensubu olmak için 06/ 10/ 2008 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına başvurduğunu, ayrıca 2829 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca hizmet sürelerini birleştirdiğini ve aynı Kanunun 5 inci maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında 24/ 05/ 1983 tarihli ve 2829 sayılı Kanunun Uygulama Esaslarıyla İlgili
Yönetmelik uyarınca hizmetlerini ihya ettirdiğini, .
1 / 83. SGK Başkanlığı ile Adalet Bakanlığı ve diğer ilgili kurumlar ile yapılan yazışmalar sonrasında
SGK Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının 07/ 01/ 2009 tarihli yazısıyla 15/ 10/ 2008 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre emekli sandığı isteğe bağlı iştirakçi olarak ilgisinin kurulduğunun bildirildiğini, ardından SGK
Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının 26/ 01/ 2009 tarihli yazısıyla bulunduğu kademe ve derecesi ile 4000 ek gösterge karşılığında her ay için yatırılması gereken toplam tutarın bildirildiğini, 4. Bunun üzerine emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarını ait olduğu ay içinde 25 hizmet yılını tamamlayıncaya kadar süresinde Emekli Sandığı hesabına yatırdığını, toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan daha fazla süreye ilişkin emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarını süresinde ödemeyenlerden olmadığını, 25 yıl doluncaya kadar Sandıkla ilişkilendirilme isteğinden vazgeçtiğini yazılı olarak bildirmediğini, diğer sosyal güvenlik kurumları ile zorunlu olarak ilgilendirilmesini gerektirir görevlerde çalışmadığını ya da çalışmaya başlamadığını, diğer sosyal güvenlik kurumlarından veya Sandıktan kendi çalışmasından dolayı aylık da bağlanmadığını, 5. SGK Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire
Başkanlığınca Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne hitaben yazılan 22/ 03/ 2017 tarihli yazıyla ise 5434 sayılı Kanunun Ek 26 ıncı maddesi uyarınca ve / sayılı Genelge doğrultusunda alınacak emekliye sevk onayının gönderilmesinin istendiğini, bunun üzerine Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu Ek Madde 26 uyarınca alınan 03/ 04/ 2017 tarihli emeklilik onayının HSYK Genel Sekreterliği tarafından SGK Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına gönderildiğini, 6. Bunun akabinde SGK Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri
Emeklilik Daire Başkanlığınca Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne yazılan 11/ 04/ 2017 tarihli yazıyla hâkim olarak emekliye ayrıldığının ve 01/ 04/ 2017 tarihinden itibaren tarafına aylık bağlandığının ve hak edilen miktarların bildirildiğini, ayrıca aylık ve ikramiye ödemelerinin SGK
Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı tarafından vadesiz tasarruf mevduatı hesabına gönderildiğini, halen her ay emekli Hâkim olarak aylıklarını da almaya devam etmekte olduğunu, 7. Bu durum üzerine HSK Genel Sekreterliğine gönderdiği 19/ 01/ 2018 tarihli dilekçesiyle Emekli
Kimlik Belgesi talebinde bulunduğunu ancak cevap verilmediğini, emekli kimlik belgesi verilmemesi durumunda silah taşıma ruhsatı alamayacağını ve kendisi ile yakınlarının Adalet
Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Genel Müdürlük ve İktisadi İşletmelerinden hiçbir şekilde doğrudan yararlanmayacağını, 8. Konu ile ilgili Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin 22.01.2018 tarihli yazısında; kendisi hakkında “ Vergi Mahkemesi Üyesi iken 15.06.2008 tarihinde meslekten çekilmiştir .” yazdığını, Kurumumuza yapmış olduğu başvuru neticesinde 11.06.2018 tarihinde Hâkimler ve
Savcılar Kuruluna gönderme kararı verildiğini, gönderme kararı sonrasında Hâkimler ve Savcılar
Kurulu Genel Sekreterliğinin 26.06.2018 tarihli yazısı ile pasaport ve silah ruhsatı işlemleri için kendisine verilen belgelerin muhteviyatına “ Vergi Mahkemesi Üyesi iken emekliye
2 / 8ayrılmıştır ” şeklinde yazılması isteğinin reddedildiğini, tabi olduğu kanunun 2802 sayılı Kanun
olduğunu fakat tezat bir şekilde bu kanundaki haklardan faydalanamadığını, ifade ederek;
“ 03/ 04/ 2017 tarihli onayla emekli olmuştur” yazılmasını, konuya ilişkin hatanın düzeltilerek bu sayede emekli hâkimlere tanınan silah ve pasaport işlemlerine ilişkin haklardan faydalanmayı talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
9. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin cevabi yazısında özetle; her ne kadar emeklilik ikramiye onayını Hâkim-Savcı olarak almış olsa da, Kuruldan ayrılış şeklinin 15/ 09/ 2018 tarihinde “meslekten çekilme” olarak gerçekleştiğinden pasaport ve silah ruhsatı işlemleri için verilen belgelerin muhteviyatında “ Vergi Mahkemesi Üyesi iken emekliye ayrılmıştır .” şeklinde yazılamadığı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
10. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Sosyal güvenlik hakkı” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir . Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar .” 10.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 10.2.“Hâkimlik ve savcılık mesleği” başlıklı 140 ncı maddesinde; “Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi eğitimleri ile diğer özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir .” 10.3.“Hâkimler ve Savcılar Kurulu” başlıklı 159 uncu maddesinde; “Kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir .
… Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz .
… Kurul üyelerinin seçimi, dairelerin oluşumu ve işbölümü, Kurulun ve dairelerin görevleri, toplantı ve karar yeter sayıları, çalışma usul ve esasları, dairelerin karar ve işlemlerine karşı yapılacak itirazlar ve bunların incelenmesi usulü ile Genel Sekreterliğin kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir .” 11. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun; “Amaç” başlıklı birinci maddesinde;
“ Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması
.
3 / 8oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan
haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturtmaktır .” 11.1.“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 12. 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun; “Meslekten Çekilme” başlıklı 51 inci maddesinde; “Hâkim ve savcılar, Adalet Bakanlığına yazılı olarak başvurmak suretiyle mesleklerinden çekilme isteğinde bulunabilirler .”
… İzinsiz veya kabul edilir mazeretleri olmaksızın; görevlerini terk ederek bu terki kesintisiz on gün devam ettirenler veya bir yılda toplam otuz gün göreve gelmeyenler meslekten çekilmiş sayılırlar .
Hâkimler ve savcılar siyasi partilere giremezler, girenler meslekten çekilmiş sayılırlar .
12.1. “Hâkimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi” başlıklı 53 üncü maddesinde; “Hâkim ve
savcıların :
… d) Meslekten çekilmeleri veya çekilmiş sayılmaları, … hallerinde görevleri sona erer .” 12.2. “Silah edinme” başlıklı madde 112 /A maddesinde; “ Hâkim ve savcılar, Makina ve Kimya
Endüstrisi Kurumu tarafından satışı yapılan, yerli veya ithal tabanca ve mermileri bedeli mukabilinde zatî silah olarak satın alabilirler…” 12.3. “Mesleki kimlik kartı” başlıklı 112/B maddesinde; “Hâkim ve savcılar ile yüksek yargı organı mensuplarına verilen mesleki kimlik kartı, tüm resmi ve özel kurum ve kuruluşların iş ve işlemlerinde resmi kimlik hükmündedir .” 13. (Mülga) 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun; 12 nci maddesinde;
“657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarak en az on yıl çalıştıktan sonra, memurluktan çıkarılmış olanlar ile aynı Kanunun 96 ncı maddesi kapsamına girenler ve anılan Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin ( 5) numaralı alt bendinde aranan nitelikleri kaybedenler hariç olmak üzere herhangi bir nedenle memurluktan ayrılmış olanlar, memurluktan ayrıldıkları tarihten itibaren altı ay içinde yazılı olarak Sandığa başvurmaları ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarını ait olduğu ay içinde Sandık hesabına yatırmaları şartıyla başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren Sandıkla ilgilendirilirler .
Sandığın diğer iştirakçileri de 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olanlar ile aynı esaslar çerçevesinde bu uygulamadan yararlanabilirler . … Bu şekilde Sandıkla ilgilendirilenler bu Kanunun uygulanmasında isteğe bağlı iştirakçi olarak kabul edilirler . Yukarıdaki paragrafta belirtilenlerden, toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan daha fazla süreye ilişkin emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarını süresinde ödemeyenlerin isteğe bağlı iştirakçilikleri sona erer . … Diğer sosyal güvenlik kurumları ile zorunlu olarak ilgilendirilmelerini gerektirir görevlerde çalışmakta olan ya da çalışmaya başlayanlar ile diğer sosyal güvenlik kurumlarından veya Sandıktan kendi çalışmasından dolayı aylık bağlanmış olanlar isteğe bağlı iştirakçi olamazlar .” 13.1. Ek 26 ıncı maddesinde; “5434 sayılı Kanun ve ona ek kanunlara göre Sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemleri;
.
4 / 8… c) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, illerin daimi komisyon üyeleri
ile, Sandıkla ilgileri kesilmiş olup da bir kanunla bir kuruma bağlı olmaksızın iştirakçilik hakkı devam edenlerin, istek, maluliyet ve yaş haddi hallerinde daha önce Sandıkla ilgilendikleri en son kurumun en yüksek amirinin, bunlardan bu görevlerinden önce iştirakçiliği olmayanların son defa görev yaptıkları yer başkanının, … onayı ile tekemmül eder .” 14. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun; Madde 14 – A) (Değişik : 28/ 5/ 1988 – 3463/ 2 md.) Hususi damgalı pasaportlar; “( Değişik birinci fıkra : 22/ 8/ 1989 – KHK – 378/ 1 md.) (…)( 3) birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli
Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir . (Ek cümle : 19/ 10/ 2005 – 5411/ 168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.” 15. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanun’un; 7’nci maddesinde; “ Ateşli silahları ancak; b) Hakim, C. Savcısı ve C. Savcı yardımcısı ile bu meslekten sayılanlardan, Emekli olanlar, Taşıyabilirler veya meksen yada işyerinde bulundurabilirler .” 16. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin; “ Emekli kamu görevlileri” başlıklı 10’uncu maddesinde; Kanunun 7 nci maddesinin ( 4) numaralı bendinin (A) ve (B) alt bentlerinde sayılan haller dışında emekli olan kamu görevlilerinden : b) Hakim ve Savcılar ile
Sayıştay Başkan ve üyelerine,… ikamet ettikleri yer valiliğine müracaatları halinde, mevcut veya alacakları zati silahları için taşıma ruhsatı verilir . Bu maddede öngörülenlerden durumlarını belirtir kurum yazısı istenir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
17. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin idarece reddedilmesine ilişkin işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
GEREKÇE
V. DEĞERLENDİRME VE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 18. Somut olayda, başvuran 03/ 01/ 1990 tarihinde hâkim adayı olarak göreve başlamış ve 01/ 09/ 2008 tarihinde görevden çekilme isteğinde bulunması üzerine 2802 sayılı Kanunun 51 inci maddesi kapsamında meslekten çekilme isteği 05/ 09/ 2008 tarihli Olur ile uygun görülerek 15/ 09/ 2008 tarihi itibariyle hâkimlik mesleğinden istifa etmiştir . Bunun akabinde, başvuran (Mülga) 5434 sayılı
Kanun’un halen yürürlükte olan Ek 26 ncı maddesi çerçevesinde isteğe bağlı iştirakçilik sisteminden yaralanarak Emekli Sandığı ile ilişkilendirilmiş; yatırdığı primler ve hizmet birleştirmeleri sonrasında 2015 yılında 25 fiili hizmet süresini tamamlamış ve 5434 sayılı Kanun’un Geçici 205 inci maddesinde belirtilen 52 yaşını doldurduktan sonra 07/ 03/ 2017 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu
5 / 8Başkanlığına başvurarak emekliye sevk edilerek kendisine emekli aylığı bağlanmasını ve emekli
ikramiyesi ödenmesini talep etmiş; bunun üzerine Sosyal Güvenlik Başkanlığının 22/ 03/ 2017 tarihli yazısıyla idareden başvuranın emekliye sevk onayının gönderilmesi istenmiş ve Hâkimler ve
Savcılar Kurulu tarafından tanzim edilen onaya istinaden 11/ 04/ 2017 tarihinde Sosyal Güvenlik
Kurumunca başvurana emekli aylığı bağlanmıştır .
19. Sosyal hukuk devleti olmanın bir gereği olarak Anayasanın 60 ıncı maddesinde herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu ve Devletin bunu sağlayacak gerekli tedbirleri alacağı ve teşkilatı kuracağı düzenlenmiş, bu çerçevede tüm vatandaşların ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin yaşamını bir düzen içerisinde sürdürebilmesini ve sağlık hakkından yararlanabilmesini teminen çeşitli sosyal güvenlik sistemleri kurulmuştur . Bu kapsamda ilgililerin emekliye sevk edilmeleri, emekli aylıklarının ödenmesi vb. iş ve işlemler sosyal güvenlik mevzuatında mevzuat çerçevesinde
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının yetki ve sorumluluğunda yürütülmektedir .
20. Diğer yandan, kamu görevlilerinin hak ve yükümlülükleri ile özlük haklarına ilişkin hususlar, bu bağlamda gerek görevleri sırasında gerekse emekliye sevkleri sonrasında elde edeceği haklar ilgili statü kanunlarında düzenlenmektedir . Bu sebeple, başvuranın emekli hâkim sayılıp sayılmayacağına ilişkin olarak hâkimler ve savcıların tabi olduğu 2802 sayılı Kanunda ve ilgili mevzuatta bakılması gerekmektedir . Söz konusu mevzuatta ise istifa ettikten sonra isteğe bağlı iştirakçilik yoluyla emekli aylığı bağlanan kişilerin emekli hâkim sayılacağı yönünde herhangi bir düzenlemeye rastlanamamaktadır .
21. Bilindiği üzere, bir kamu görevlisinin meslekten ayrılması, disiplin işlemeleri sonucunda meslekten çıkarılma, meslekten çekilmiş sayılma vb. ayrışık durumlar haricinde esas itibariyle belli şartlarda ilgilinin iradesine bağlanmıştır . Türk pozitif hukukunda istifa, şarta bağlı bir tasarruf olmayıp, kişinin kendi iradesiyle ilgili hukuki bir muameledir . İlgili kamu istifa işlemiyle birlikte çalıştığı statünün ve mesleğin yükümlülüklerini yerine getirmeyi bırakmakta, bunun yanında statünün sahip haklarından faydalanmaktan kendi isteğiyle vazgeçmektedir .
22. Somut olayımız açısından, başvuranın emeklilik hakkından yararlanması, sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde yürütülen işlemler çerçevesinde gerekli yükümlülüklerin tekemmül ettirilmesi sonrasında elde edilmiş bir sosyal bir güvence statüsü olup, bu statünün mesleki statü ile karıştırılmaması gerekmektedir . Başvuranın isteğe bağlı iştirakçilik hakkından faydalanması sonrasında emekliliğe sevk onayının Hâkimler Savcılar Kurulu tarafından tanzim edilmesi, akabinde emekli ikramiyesinin idarenin bütçesinden karşılanması hususları, mevzuat gereğince başvuranın son çalışmış olduğu kurum olmasından kaynaklanan usuli işlemlerdendir . Bu kapsamda, ilgiliden ve ilgilinin çalıştıkları yerlerden temin edilen bilgi ve belgelerin mevzuata uygunluğu Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı denetlenerek iştirakçilerce emekli aylığı bağlanması ve ikramiye ödenmesi işlemlerini yerine getirilmekte ve ilgililer bir sosyal güvence sistemine dâhil edilmektedir . Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik
Dairesi Başkanlığının 11/ 04/ 2017 ve sayılı yazısında başvuran hakkında “…
sicil no’lu hakim iken emekliye ayrılan” başvuranın 25 yıl 1 ay hizmetine karşılık … TL aylık bağlandığı ifade edilmiş olsa da, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ilgililerin statüsü hakkında belirleme yetkisi olmadığı açıktır . Bu çerçevede, matbu olduğu anlaşılan forma ilgilinin son çalıştığı kurum ve kadrosu nedeniyle yazılmış bir ibarenin ilgilinin mesleki statüsünü belirlemesi imkansızdır .
23. Öte yandan, kamu görevlilerinin istifa sonrasında göreve dönüşleri de yine statü kanunlarında düzenlenmekte, ilgilinin mesleğe dönme isteğinin kabul edilip edilmemesi konusunda idareye takdir
.
6 / 8yetkisi tanındığı görülmektedir . Nitekim 2802 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinde hâkimlerin ve
savcıların mesleğe kabulü Hâkimler ve Savcılar Kurulunun takdirine bırakılmıştır .
24. Bu bağlamda, bahsi geçen işlemlerin Hâkimler ve Savcılar Kurulunca yerine getirilmiş olması başvuranın yeniden mesleğe kabulü şeklinde değerlendirilmesine hukuken imkân bulunmamaktadır .
Zira yukarıda bahsedildiği üzere yeniden mesleğe alınmayı isteyen hâkim ve savcıların bu isteklerinin kabulü Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun takdirindedir . Kanun koyucu tarafından idarenin takdirine bırakılmış bir hususun, sosyal güvenlik sisteminde faydalanılan başka haklar sonucunda otomatikman elde edileceğinin kabul edilmesi imkânsızdır .
25. Ayrıca, 5434 sayılı Kanunun Ek 26 ncı maddesinde, iştirakçilik sistemi çerçevesinde en az 10 yıl
657 sayılı Kanuna tabi memur olarak görev yapmış olanlardan, herhangi bir nedenle memurluktan
ayrılmış olanların, memurluktan ayrıldıkları tarihten itibaren belli şartlarda yazılı olarak başvurmaları halinde başvurmaları halinde Emekli Sandığı ile ilişkilendirilecekleri düzenlenmiştir .
Başvuran ise 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmamış olsa da, Sandığın diğer iştirakçilerinin de 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olanlar ile aynı esaslar çerçevesinde bu uygulamadan yararlanabilecekleri hükmü çerçevesinde Sandıkla ilişkilendirilmiştir .
26. Madde metninden anlaşılacağı üzere, bu haktan sadece istifa etmiş olanlar değil, (Olağanüstü
Kanun Hükmünde Kararnamelerle ihraç edilenler, disiplinsizlik nedeniyle memuriyetten çıkarılanlar, meslekten çekilmiş sayılanlar dahil) her ne sebeple olursa olsun kamu görevinden ayrılmış olanların da yararlanabileceği anlaşılmaktadır . Sayılan diğer sebeplerle görevinden ayrılmış olanların da söz konusu maddeden yararlanarak emekli olmaları halinde son çalıştıkları meslekten emekli olmuş sayılmaları mümkün olmadığına göre, istifa etmiş olanların bunlardan ayrı tutularak emekli sayılmaları mümkün değildir . Kaldı ki, açıklandığı üzere, söz konusu madde çerçevesinde ilgililerin emekli olmalarının sağlanması sosyal devlet olmanın bir gereği olarak ilgilinin ve yakınlarının yaşam hakkı ve sağlık hakkı çerçevesinde sağlanan bir sosyal güvence imkân olup, mesleki statüye ilişkin bir husus değildir .
27. Bütün bunların yanında, başvuranın istifa ettiği tarihte birinci derecede olduğu ve 4000 ek gösterge sahibi olduğu, 5434 sayılı Kanunun Ek 26 ncı maddesi uyarınca her ay düzenli olarak ödemek durumunda olduğu emekli keseneklerini ve kurum karşılıklarını istifa etmeden önce ulaştığı son gösterge ve ek göstergeler esas alınarak ödediği, ancak istifa ettikten sonra emekli olana kadar geçen süreçte halihazırda çalışmakta olan hakim ve savcıların sahip olduğu haklardan (kimlik kartı, silah ruhsatı, pasaport vs.) yararlanamadığı anlaşılmaktadır . Başvuranın bu süreçte söz konusu haklardan yararlanamazken emeklilik sonrasında yeniden mesleğe geri dönmüşçesine emekli hakim sayılması ve talebi olan silah ruhsatı, pasaport gibi haklardan faydalanması imkansızdır .
28. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı herhangi bir husus tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 29. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve
.
7 / 8başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini
göstermiş olması sebebiyle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının Başvurana ve HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.