|
ÖZET: Başvuran, 2019 yılında Çorum’un Alaca ilçesindeki tarlasında buğday ekmesine rağmen, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından kendisine haksız yere 676 TL sulama borcu gönderildiğini iddia etmektedir. Başvurusunda, sulama yapılmadığına dair belgelerinin eksik olduğunu ve sulama beyanı vermediği için borçlu olamayacağını belirtmiştir. İlgili idare, sulama tesislerinin işletme talimatlarına uygun olarak beyanname veren çiftçilerden sulama ücretlerini tahsil ettiğini, beyanname vermeyenlerin ise saha tespitleri ile borçlandırıldığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, sulama borcunun iptali yönünde tavsiye kararı almıştır. İdarenin, sulama borcunun tahsili için gerekli prosedürleri tam olarak yerine getirmediği, özellikle ödeme emrinde belirtilen sürelerin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın itiraz hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü’ne, başvuranın itirazını dikkate alarak sulama borcunun iptal edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması için 30 gün içinde gerekli işlemleri tamamlaması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6008-S.21.9694
BAŞVURU NO : 2020/99302
KARAR TARİHİ : 13/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 5. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın 2019 yılında buğday ektiği tarlada sulama yapmadığı halde
BAŞVURUNUN KONUSU :
haksız bir şekilde tarafına su borcu gönderildiği yönündeki iddiası ve buna bağlı söz konusu sulama borcunun iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçelerinde özetle; Çorum İli Alaca ilçesi Kızıllı
Köyünde 2019 yılında buğday ekmiş olduğu tarlada sulama olmadığı halde 676TL sulama borcunun tarafına gönderildiğini, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (5. Bölge Müdürlüğü) tarafından gönderilen ödeme emri belgesinde tarlasında sulama yaptığının ve bunun karşılığı olarak da 676 TL borçlu olduğunun iddia edildiğini, belirtilen yılda (2019) buğday ektiğini ve bulunduğu yörede buğdayın sulanma ihtiyacı gerekmediğinden tarlasını sulamadığını,
1.1. Ayrıca bulunduğu bölgede sulama yapmak için ‘Sulama Beyanı’ belgesinin alınmasının gerekli olduğunu, bu belgeye sahip olmayan kişilerin sulama yapmasına ne diğer tarla sahipleri tarafından ne de idare tarafından müsaade edilmediğini, kendisinin o dönemde buğday ektiği için ve sulama yapmadığı için böyle bir belgesinin olmadığını, ‘Sulama Beyanı’ belgesinin olmadığını ve dolaysıyla sulama yapmadığını
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün (5. Bölge Müdürlüğü) de bildiğini ancak, şahsına su borcun gönderildiğini, tutanaklar ve beyannamelerin köylerde ilan edildiğini, kendi ikametgah adresinin ise
Denizhan Mah. Alaca/ÇORUM olduğunu, çiftçi kayıt sisteminde de Denizhan Mahallesine bağlı olduğunu, yalnızca ektiği bitkiyi belirten belgeyi Kızıllı köyü muhtarlığına onaylattırdığını, dolaysıyla uygun usullerde ilanlar yapılmadığını ve bu konuyu öğrenmesinin ancak ödeme emrinin gelmesi ile olduğunu, ödeme emrinde de yasal sürelerin yanlış belirtildiğini ve yasal haklarının vs. tam olarak yazılmadığını, bu yüzden geçersiz olduğu kanaatinde olduğunu,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
1.2. Bu gerekçelerle sulama yapılmayan bir tarlaya haksız bir şekilde su borcunun gelmesinin esas olarak, ilanların usulüne uygun bir şekilde yapılmamış olmasının şekil olarak, hukuka aykırı olduğunu ifade ve iddia ederek, uyuşmazlık konusu sulama borcunun iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 5. Bölge
Müdürlüğü’nden alınan 01/02/2021 tarih ve E- sayılı yazıda özetle, “ …
Konu Bölge Müdürlüğümüzce incelenmiş olup;
tarafından tarımsal faaliyette kullanılan taşınmaz, Çorum İli Alaca İlçesi Kızıllı Köyü sınırları içinde olup, söz konusu köyü Koçhisar Sulama Tesisleri Sahasında kalmaktadır. DSİ Genel
Müdürlüğü tarafından inşa edilerek işletme ve bakım sorumluluğu “Sulama İnşaatı İşleri Kapsamında
Yapılacak İşletme Öncesi Devreye Alma Şartnamesi” kapsamında yüklenici tarafından işletilen sulama tesislerinde saha tespitleri şartnamede belirtilen şekli ile sulama mevsimi öncesinde sonrasında ve içerisinde “Bakım Onarım Yönergesi” ve ” Planlı Su Dağıtım Rehberi” ve Genel Müdürlüğümüz
İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığı tarafından 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 2. maddesinin (g) fıkrası uyarınca, Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü (DSİ) tarafından inşa edilmiş ya da ettirilmiş olan sulama tesislerini, inşa maksatlarına uygun şekilde kullanmak/kullandırmak, tesislerin verimli kullanımı ile sürdürülebilirliğini temin etmek için işletme hizmetlerinin belirlenen esas ve usullere göre bir plan ve program dâhilinde yürütülmesini sağlamak amacı ile 20.08.1976 tarihi itibariyle Genel Müdürlük OLUR’u ile yürürlükte olan ve günümüz koşullarına uygun olarak revize edilen “Sulama Tesisleri İşletme Talimatı”na göre yapılmıştır.
Yüklenici saha ekibi “Sulama Tesisleri İşletme Talimatı”nda belirtildiği şekilde beyanname veren su kullanıcılarından beyannameleri toplamış, vermeyenlerin ise sahada tespitleri yapılarak mesahalar hazırlanmış ve imza altına alınmıştır.
Bu kapsamda Koçhisar Sulaması 2019 Yılı Sulama sezonu için beyanname verilmesi, ücretlendirilmesi ve sulama ile ilgili genel konuların görüşülmesi amacı ile ilgili köy muhtarları, yüklenici temsilcileri ve DSİ 54. Şube yetkililerinin katılımıyla 17.04.2019 tarihinde toplantı düzenlenmiş ve toplantı tutanağı imza altına alınmıştır.
08 Nisan 2019- 26 Nisan 2019 tarihleri arasında Sulama Beyannamesi verilmesine ilişkin ilan tutanağı “08
Nisan 2019 tarihinde; ilan edilen ilan tutanağını imza karşılığında aldım. İlanı Köyüm/Mahallemde 08
Nisan 2019-26 Nisan 2019 tarihleri arasında cami hoparlöründen anons edeceğimi ve gerekli yerlere asacağımı beyan ederim.” şeklinde ilgili köy muhtarları tarafından imzalanarak tutanak altına alınmıştır.
Gelinen bu noktada Davacı yukarıda belirtilen süreler içinde Kızıllı Köyünde yaptığı sulamalara ilişkin beyanda bulunmamış, arazileri saha ekipleri tarafından tespit edilmiştir.
1 Temmuz 2019 – 31 Temmuz 2019 Tarihleri arasında köy muhtarlarının da imzaları alınarak köylerde
askıya çıkarılan mesaha cetvellerinde şahsın hangi ada parselde kaç dönüme hangi ürünü ektiği detaylıca belirtilmiştir. Mesaha cetvellerinin askı süresi içerisinde hiçbir itiraz bildirilmemiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.
Belediye hududu dışındaki köylerde bulunan borçlulara ödeme emirleri muhtarlıkça tebliğ olunur. Ödeme emirlerinin muhtarlığa tevdii tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleri tebliğ edilmemiş olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir “ödeme cetveline” alınarak borçlular borçlarını ödemeye ve mal bildiriminde bulunmaya çağırılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kurulu kapısına bir örneği de köyde herkesin görebileceği umumi bir mahalle 10 gün müddetle asılmak suretiyle tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı köy muhtarlığınca münadi vasıtasiyle ilan olunur. Cetvel asılırken ve indirilirken keyfiyet muhtarlıkça zabıt varakasiyle tesbit edilir. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihinde başlamış olur.
Borcunu vadesinde ödemiyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şahıslardan bu malları 15 gün içinde bildirmeleri istenir.”
6. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri” başlıklı 121’inci maddesinde; “(1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek. b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamını veya aksamını gösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak. c) Sulak alanları ıslah etmek, erozyon ve rüsubat kontrolü ile ilgili etüt ve planlama işlerini yapmak veya yaptırmak, kendi tesislerini korumaya yönelik erozyon kontrolü maksatlı ağaçlandırma çalışmaları yapmak. ç) (a) ve (b) bentlerindeki faaliyetlerle ilgili olmak şartıyla sudan ve zaruret halinde yardımcı diğer kaynaklardan enerji istihsal etmek. d) Şehir ve kasabaların içme su ve kanalizasyon projelerini tetkik, tasdik ve murakabe etmek. e) Köy içme suları için teknik organizasyon ve murakabeyi sağlamak ve bu iş için Bakanlık emrinde çalışacak lüzumlu bilgiye sahip elemanları yetiştirmek. f) Akar sularda ıslahat yapmak ve icap edenleri seyrüsefere elverişli hale getirmek. g) Bu maddede belirtilen tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dâhil işletmelerini yürütmek. …”
7. 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun’un 31’inci maddesinde; “ Sulama ve kurutma ücretleri kadastro planlarından alınacak yüz ölçülerine ve ücret tarifeleri esaslarına göre tanzim olunacak tahakkuk cetvellerine istinaden tahakkuk ettirilir.
a) Sulama şebekesi içinde bulunan ve sulanan arazi her sene ve sulamayı mütaakıp münasip bir zamanda
Umum Müdürlük memurları tarafından mahallinde tesbit edilerek kadastro planlarına geçirilir.
Sulanan araziyi tesbit edecek olan memurların her köyde bulunacakları gün bir hafta önce köyün ihtiyar heyetine yazı ile bildirilir. İhtiyar heyetine yapılan bu tebligat, arazi sahiplerine yapılmış sayılır. İhtiyar heyeti bu tebligatı köylüye ilan etmekle mükelleftir.
b) Sulanan sahanın tesbiti işleri alakalı arazi sahipleri ve köy ihtiyar heyeti huzuriyle ve arazi sahipleri arazileri başında bulunmadıkları takdirde ihtiyar heyetiyle birlikte yapılır. Tesbit işi bitince her köy için müfredatlı bir mesaha cetveli tanzim olunur; cetvellerin alt tarafı tesbit memurları ve ihtiyar heyeti tarafından imza edilir ve mühürlenir. Bu cetveller bölge müdürlüğünce tasdikten sonra kesinleşir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
c) İhtiyar heyeti mesaha cetvellerini imzalamaktan çekindikleri takdirde mesaha memurları cetvele meşruhat vererek bir örneğini yazı ile ihtiyar heyetine tebliğ eder ve diğer bir örneğini de köyün münasip mahalline asarlar.
d) Belediye hududu içerisinde olan arazinin tesbiti, belediyeler tarafından seçilecek şahıslar huzurunda ve arazi sahiplerine yapılacak tebliğler belediyelerin mütat ilan yerlerine asılmak suretiyle yapılır.
e) (c) ve (d) fıkralarındaki tebligat tarihinden itibaren bir ay zarfında alakalılar bölge müdürlüğüne itirazda bulunabilirler. Bölge müdürü yapılan itirazları tetkik ve icap ederse mahallen tahkik ettikten sonra kararını verir. Bölge müdürü tarafından verilen bu karar katidir.
f) Kesinleşen mesaha cetvellerine ve o yılın ücret tarifelerine göre bölge müdürlüğünce tahakkuk cetvelleri hazırlanır. Bu cetvellerde her mükellefe ait olmak üzere; kısmi veya alıştırma sulamalarında sulama ücretleri; tam sulamalarda ise; amortisman taksiti ve işletme ücreti gösterilir.
Bu cetvellerin altına, tahakkuk ettirilmiş olan ücretleri vermiyenler hakkında Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü hakkındaki Kanuna göre yapılacak takibata mebde ve esas olmak ve borcun tasdik tarihinden itibaren bir ay sonra muacceliyet kesbedeceğini göstermek üzere “İşbu ücretler…/…/…/ tarihinde muacceliyet kesbedecektir.” diye yazılarak bölge müdürlüğünce tasdik olunur. Tahakkuk cetvellerinin birer örneği köylerde ihtiyar heyetlerine, kasaba ve şehirlerde belediyelere tebliğ olunur. Diğer örnekleri de yukardaki tebliğ ile beraber mütat olan ilan yerlerine asılır. Bu tebliğ alakadar arazi sahiplerine de yapılmış addolunur.
g) Tahakkuk cetvellerindeki maddi hatalar, müracaat veya ıttıla halinde bölge müdürlüğünce tahkik edildikten sonra hata yapıldığına kanaat getirildiği takdirde tashih edilir.”
7.1. Aynı Kanunun 32’nci maddesinde; “ Tahakkuk eden borçlar, Bayındırlık Vekaletince tesbit olunan taksit ve müddetler içerisinde ödenir. Müddeti içerisinde ödemiyenlerden bu meblağ Umum Müdürlük teşkilatı tarafından % 10 fazlasiyle ve Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanun hükümlerine tevfikan tahsil olunur.”
8. Cazibeli Sulama Tesislerinden Faydalananlardan Hizmet Bedeli Alınmasına Dair Yönetmeliğin
“Belediyeler ile il özel idareleri haricindeki tüzel kişilere devredilen cazibeli sulama tesislerinde mesaha cetvelinin hazırlanması, tahakkuk ve tahsilat” başlıklı 8’inci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşa edilip işletme, bakım ve yönetim sorumluluğu belediyeler ile il özel idareleri haricindeki tüzel kişilere devredilen cazibeli sulama tesislerinde mesaha cetvelinin hazırlanması işi, tüzel kişilerce, tahakkuk işi ise cazibeli sulama tesisini inşa eden kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılır. Tüzel kişiler muhtarlıklara bildirimde bulunarak, her yıl Haziran ayı içerisinde olmak üzere tespit edilen günde muhtar ve köy ihtiyar meclisi nezaretinde ve hazır bulunabilen arazi sahipleriyle birlikte mahallinde sulanan birinci ürün alanların ve sulayıcıların tespitini yapar. Sulanan alanlar ve faydalananlar tespit edilirken tapu ve/veya kadastro belgeleri ile çiftçi kayıt sistemi bilgilerinden yararlanılır. Bu tespitler sonucunda oluşturulan mesaha cetvelleri her yıl Temmuz ayının birinden itibaren ilgili köy muhtarlıklarında bir ay süreyle askıda kalır ve bu süre içerisinde yapılan itirazlar tüzel kişilerce değerlendirilerek, yanlışlıklar varsa gerekli düzeltmeler yapılır. Tüzel kişiler kesinleşen mesaha cetvellerini Ağustos ayı içerisinde sulama tesisini inşa eden kamu kurum ve kuruluşlarına gönderir. Kamu kurum ve kuruluşlarınca, askıda kalma süresi sonunda kesinleşen mesaha cetvellerinden tüm sulama alanı
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
için bitki çeşidine bakılmaksızın toplam sulanan birinci ürün alanı bulunur ve Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen hizmet bedeliyle çarpılarak tüzel kişilere tahakkuk ettirilecek bedel hesaplanır.
(2) Tahakkuk ettirilen bedelin, o yıl Kasım ayı sonuna kadar tüzel kişilerce yetkili vergi dairesine ödenmesi gerektiği hususu en geç o yılın Ekim ayı sonuna kadar kamu kurum ve kuruluşlarınca tüzel kişilere ve yetkili vergi dairelerine bildirilir. Vergi dairelerine tüzel kişilerin unvanı, vergi kimlik numarası, adresi, borcun dönemi ve vadesi ile ödenmesi gereken tutar bilgileri liste şeklinde gönderilir. Kamu kurum ve kuruluşlarınca tahakkuk ettirilen ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilmesi gereken alacakların takip ve tahsili, bu Kanun hükümleri gereğince yetkili vergi dairelerince yapılarak genel bütçeye gelir kaydedilir. Mesaha cetvelinin hazırlanıp ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmesi işleri tüzel kişilere sulama tesisini inşa eden kamu kurum ve kuruluşları tarafından her yıl Mayıs ayı içerisinde bildirilir. Kamu kurum ve kuruluşları kendi sorumluluklarında bulunan cazibeli sulama tesislerinde hizmet bedeli tahakkuk ettirdikleri alanların miktarı ile tahakkuk tutarlarını bilgi olarak her yıl Aralık ayı içerisinde DSİ’ye gönderir.”
9. Sulama Tesisleri İşletme Talimatının; ‘Sulama Beyannamesi’ başlıklı maddesinde: “Sulama yapacak çiftçiler tarafından doldurulup, sulama mevsiminden önce İdareye (DSİ’ce işletilen sulamalarda
DSİ’ye, devredilen sulamalarda devralan kuruma ya da örgüte) verilen, sulama mevsimi boyunca sulayacakları arazinin yeri, miktarı, bitki çeşidi hakkında bilgi veren ve sulama ile ilgili yükümlülükleri kapsayan bir belgedir.” şeklinde tanımlanmış olup aynı talimatın ‘g) Sulama Beyannamelerinin
Toplanması ve Değerlendirilmesi’ başlıklı maddesinde, “Sulama beyannamesi, sulama yapacak çiftçiler tarafından doldurulup, sulama mevsiminden önce İdareye (DSİ’ce işletilen sulamalarda DSİ’ye, devredilen sulamalarda devralan kuruma/kuruluşa) verilen, sulama mevsimi boyunca sulanacak arazinin yeri, miktarı, bitki çeşidi hakkında bilgi veren ve sulama ile ilgili yükümlülükleri kapsayan bir belge olup, tüm sulayıcılardan alınması gerekmektedir. Sulama beyannamelerinin en son toplanma tarihi belirlenerek çiftçilere ilan edilmeli ve sulama beyannamesi vermeyen çiftçilere, mevcut mevzuata göre cezai işlem uygulanmalıdır. …” şeklinde hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
11. Uyuşmazlık konusu; Çorum İli Alaca İlçesi Kızıllı Köyünde 2019 yılında buğday ektiği tarlada sulama olmadığı halde 676 TL tutarında haksız bir şekilde tarafına su borcu gönderildiğini, mezkur borca ilişkin ilanların usulüne uygun bir şekilde yapılmadığını iddia eden şikayetçi, uyuşmazlık konusu sulama borcunun iptal edilmesini talep etmektedir.
12. 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanunun 31’inci maddesinde;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
12.1. Sulanan sahanın tespitinin arazi sahipleri ve ihtiyar heyeti huzuruyla yapılacağının, arazi sahiplerinin arazi başında bulunmaması halinde ihtiyar heyetiyle birlikte tespit yapılacağının, tespit işi bittiğinde de mesaha cetveli düzenleneceğinin, cetvellerin alt tarafının tespit memurları ve ihtiyar heyeti tarafından imza edilerek mühürleneceğinin, ihtiyar heyetinin mesaha cetvellerini imzalamaktan çekinmeleri halinde mesaha memurlarının cetvele meşruhat vererek bir örneğini yazı ile ihtiyar heyetine tebliğ edeceklerinin hükme bağlandığı,
12.2. Bununla birlikte, kesinleşen mesaha cetvellerine ve o yılın ücret tarifelerine göre bölge müdürlüğünce tahakkuk cetvelleri hazırlanacağı, bu cetvellerin altına, tahakkuk ettirilmiş olan ücretleri vermeyenler hakkında Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanuna göre yapılacak takibata mebde ve esas olmak ve borcun tasdik tarihinden itibaren bir ay sonra muacceliyet kesbedeceğini göstermek üzere “İşbu ücretler…/…/…/ tarihinde muacceliyet kesbedecektir.” diye yazılarak bölge müdürlüğünce tasdik olunacağı, tahakkuk cetvellerinin birer örneğinin köylerde ihtiyar heyetlerine, kasaba ve şehirlerde belediyelere tebliğ olunacağı, diğer örnekleri de yukardaki tebliğ ile beraber mütat olan ilan yerlerine asılacağı, bu tebliğin alakadar arazi sahiplerine de yapılmış addolunacağı, tahakkuk cetvellerindeki maddi hatalar, müracaat veya ıttıla halinde bölge müdürlüğünce tahkik edildikten sonra hata yapıldığına kanaat getirildiği takdirde tashih edileceği hükmüne yer verildiği,
12.3. Bu hükümler kapsamında idarenin cevabi yazısında özetle; yüklenici saha ekibinin “Sulama Tesisleri
İşletme Talimatı”nda belirtildiği şekilde beyanname veren su kullanıcılarından beyannameleri topladığı, vermeyenlerin ise sahada tespitleri yapılarak mesahalar hazırlandığı ve imza altına alındığı, 1 Temmuz
2019 – 31 Temmuz 2019 tarihleri arasında köy muhtarlarının da imzaları alınarak köylerde askıya çıkarılan
mesaha cetvellerinde şikayetçinin hangi ada parselde kaç dönüme hangi ürünü ektiğinin detaylıca belirtildiği ve mesaha cetvellerinin askı süresi içerisinde şikayetçiden hiçbir itirazın bildirilmediği açıklamalarına yer verildiği, cevabi yazı ekinde ise ‘1-Yusuf Mantı Cevap, 2- Kızıllı Köyü Askıya Çıkartma
Tutanağı, 3- Sulama Beyannamesi verilmesine ilişkin ilan tutanakları, 4- Köy Muhtarları İle Yapılan
Toplantı Tutanağı, 5- Mesaha Cetveli, 6- ÇKS Desteği, 7-Askıdan İndirme Tutanağı’ şeklinde isimlendirilen belgelerin bulunduğu tespit edilmiştir.
13. Uyuşmazlık konusu hakkında Kurumumuzda oluşan dosya münderecatı kapsamında ve şikâyetçinin Çorum İli Alaca İlçesi Kızıllı Köyünde 2019 yılında buğday ekmiş olduğu tarlada sulama yapmadığı halde tarafına haksız bir şekilde su borcu gönderildiği iddiası karşısında;
13.1. İdarenin cevabi yazısında yüklenici saha ekibinin “Sulama Tesisleri İşletme Talimatı”nda belirtildiği şekilde beyanname vermeyenlerin sahada tespitleri yapılarak mesahalar hazırlandığı ve imza altına alındığının belirtildiği, bununla birlikte idarenin cevabi yazısı ekinde şikayetçi adına düzenlenen; 2019 yılına ait ‘ÇKS Köy Genelinde Parsel Üretim Belgesi’nin ve 2019/1 dönemine ait ‘Mesaha (Ölçüm)
Cetveli’nin bulunduğu diğer taraftan, uyuşmazlık konusu hakkında düzenlenen başkaca bir tutanağın bulunmadığı tespit edilmiştir.
13.2. Bununla birlikte, 6200 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde yer verilen, kesinleşen mesaha cetvellerine ve o yılın ücret tarifelerine göre bölge müdürlüğünce tahakkuk cetvelleri hazırlanacağı, bu cetvellerin altına, tahakkuk ettirilmiş olan ücretleri vermeyenler hakkında Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanuna göre yapılacak takibata mebde ve esas olmak ve borcun tasdik tarihinden itibaren bir ay sonra muacceliyet kesbedeceğini göstermek üzere “İşbu ücretler…/…/…/ tarihinde muacceliyet kesbedecektir.” diye yazılarak bölge müdürlüğünce tasdik olunacağı, tahakkuk cetvellerinin birer örneğinin köylerde ihtiyar heyetlerine, kasaba ve şehirlerde belediyelere tebliğ olunacağı, yönündeki hükümler
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
dikkate alındığında, idarenin cevabi yazısı ekinde bahse konu düzenlemede belirtilen şekilde hazırlanmış bir tahakkuk cetveli tespit edilememiştir
14. Somut olayda idarece, şikayetçinin belirtilen süreler içinde Kızıllı Köyünde yaptığı sulamalara ilişkin beyanda bulunmadığı hususunun saha ekipleri tarafından tespit edildiğinden bahisle, şikayetçi adına düzenlenen sulama borcunun ödeme emri ile tahsili yoluna gidildiği, söz konusu Tarım ve Orman Bakanlığı
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü dosya no.lu ödeme emri belgesi incelendiğinde; “…Bu ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren 10 gün içinde borcunuzu DSİ 5. Bölge
Müdürlüğüne, aşağıda belirtilen banka hesabına veya ünitemiz adına tahsile yetkili olanlara ödemeniz…” ibaresine ayrıca, “… Bu ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren 10 gün içinde Ankara Vergi/İdare
Mahkemesinde dava konusu yapma hakkınızın bulunduğu…” açıklamasına yer verildiği tespit edilmiştir.
15. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun “Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’üncü maddesinde, ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının, tahsil dairesince cebren tahsil olunacağı; 55’inci maddesinde, kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gereğinin bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı öngörülmüş; aynı Kanunun 58’inci maddesinde de, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ile tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait davalara bakan vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği hüküm altına alınmıştır.
16. Bu kapsamda yukarıda yer verilen 6183 sayılı Kanunda belirtilen sürelere karşın, mezkur ödeme emrinde ödeme süresi ve dava açma süresinin 10 gün olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Benzer bir durum hakkında T.C. Danıştay Yedinci Dairesi, 11.04.2007 tarihli E.2006/41, K.2007/1679 sayılı kararında, “ Her ne kadar, Mahkemece, ödeme emrinde ödeme süresi olarak (30) gün gösterilmesi ile davacının dava açma süresi konusunda yanıltıldığından hareketle davanın süresinde açıldığı kabul edilmiş ise de; ödeme emrinde yazılı (30) günlük sürenin, idari dava açma süresi değil, kamu alacağının ödenmesi için belirlenen süre olduğu, anılan ödeme emrinin incelenmesinden anlaşılmıştır. Öte yandan; 6183 sayılı
Kanunda, ödeme emirlerine karşı açılacak idari davalara ait süreyi, ödeme süresine bağlayan bir düzenleme olmadığı gibi; anılan Kanunun 58 inci maddesinde, dava açma süresinin (7) gün olduğu da, açık biçimde gösterilmiştir. Ayrıca; yukarıda sözü edilen hükümlerde açıkça düzenlenen ödeme veya dava açma süresi konusunda idarece ilgililere yanlış bilgi verilmiş olmasının, dava açma süresini değiştirmesi de düşünülemeyeceğinden; hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davasına yol açabilecek nitelikteki böyle bir durum nedeniyle, yasada öngörülmeyen dava açma süresinden yararlanılması mümkün değildir.” yönünde karar vermiştir.
17. Diğer taraftan, 6183 sayılı Kanunun 37’nci maddesinde, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda, şikayetçi tarafından iptali talep edilen ödeme emrinin düzenlenmesinden önceki süreç hakkında 12 ve 13 no.lu paragraflarda yer verilen açıklamalar kapsamında idarece, ilgili mevzuat kapsamında sulama borcu hakkında tesis edilecek işlemlerin akabinde, öncelikle, 6183 sayılı
Kanun’un 37’nci maddesi uyarınca bir aylık vade tayin edilmesi, bu sürede ödenmemesi halinde ödeme emriyle tahsili yoluna gidilmesi gerekirken, uyuşmazlık konusu sulama borcunun doğrudan ödeme emriyle takibinde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
18. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu ödeme emrinin iptali gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Uyuşmazlık konusu Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü’nün dosya no.lu ödeme emrinin iptali hususunda DEVLET SU İŞLERİ 5. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü’ne
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr