|
ÖZET: Başvuran, Tarsus 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak görev yaparken, aile birliği mazeretiyle Adana 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna atanmış, ancak mehil izni ve harcırah ödemesi talep etmiştir. İlgili idare, 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde, memurun ikametgahının bulunduğu yerin memuriyet mahalli sayıldığını belirterek, harcırah ve mehil izni verilmesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın, iki yıl önce benzer bir durumda olan personelin mehil izni ve harcırah aldığını iddia etmesi üzerine, yapılan incelemelerde, başvuranın mevcut ikametgahına atanması nedeniyle bu taleplerinin hukuken geçersiz olduğu sonucuna varılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talep ettiği sürekli görev yolluğu ve mehil izni taleplerinin reddine karar vermiştir. Ancak, başvuranın eski görev yeri ile yeni görev yeri arasındaki mesafe dikkate alınarak yol parası ve bir günlük yevmiye ödemesi yapılması gerektiği tavsiye edilmiştir. İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir. Bu durum, idarenin gelecekte daha dikkatli olması gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, başvurana aile masrafı ve yer değiştirme masrafı ödenmesi talebi reddedilmiş, ancak yol parası ve bir günlük yevmiye ödemesi yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İlgili idarenin bu karar doğrultusunda işlem yapması için otuz gün içinde bildirimde bulunması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4154-S.24.6622
BAŞVURU NO : 2024/3015
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tarafına yolluk ödenmesi ve mehil izni verilmesi talepleri hk.
BAŞVURU TARİHİ : 26.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Tarsus 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak çalışmakta iken, 12.01.2024 tarihinde aile birliği mazeretine istinaden Adana 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumuna atandığını, 09.02.2024 tarihinde ilişiğini keserek yeni görev yerinde işe başladığını, tarafına, mehil izni verilmediğini, harcırah ödemesi yapılmadığını, iki yıl önce, Tarsus kampüsünden kadrolu aile birliği mazereti ile tayin gelen personellere mehil izni verildiğini, harcırah ödemesi yapıldığını iddia ederek, tarafına mehil izni verilmesini ve harcırah ödemesi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 02/04/2024 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendi uyarınca, memurun ikametgâhının bulunduğu yerin de memuriyet mahalli sayıldığı, anılan Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ancak memuriyet mahalli değişenlere verileceği, ikametgahı ve dolayısıyla memuriyet mahalli değişmeyen bir kamu görevlisine, aile masrafı veya yer değiştirme masrafı adı altında bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığı gibi mehil izni de verilemeyeceği,
2.2. Adana ilinde bulunan ceza infaz kurumlarına Genel Müdürlüğün 28.12.2022 tarihli ve sayılı nakil emirleri ile eş durumu nedeniyle tayin giden personele ikamet adresleri Adana ili olması nedeniyle 6245 sayılı Harcırah Kanun’unun ilgili hükümleri uyarınca mutat taşıt
ücreti ve 1 günlük yevmiye ödemesi işlemi yapıldığının ancak, mehil izni verilmediğinin anlaşıldığı, yolluk ödemelerine ilişkin belgelerin ekte gönderildiği,
2.3. UYAP Bilişim Sistemi kayıtlarının incelenmesi neticesinde, yargı organlarında bahse konu başvuru ile ilgili olarak açılmış veya sonuçlanmış bir dava bulunmadığının tespit edildiği,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Atamalarda görev yerine hareket ve işe başlama süresi” başlıklı 62 nci maddesinde, “İlk defa veya yeniden veyahut yer değiştirme suretiyle; a) Aynı yerdeki görevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü, b) Başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini, izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar.
…
Bu maddede geçen “yer” deyiminin kapsamı İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirtilir.”
6. 6245 sayılı Harcırah Kanununun,
6.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(a) Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını, … (g)
Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.” 6.2. “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen hallerde: (1) Bu
Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; … harcırah verilir.” 6.3. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
6.4. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icap ettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: (1) Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar;”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, tarafına sürekli görev yolluğu ödenmesini ve mehil izni verilmesini talep etmektedir.
9. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki sonucunda, Harcırah Kanununun ilgili maddeleri uyarınca, ikametgahı ve dolayısıyla memuriyet mahalli değişmeyen başvurana sürekli görev yolluğu ödenmediği ve mehil izni verilmediği görülmektedir.
10. Başvuranın sürekli görev yolluğu ödenmesi talebi ile ilgili olarak,
10.1. 6245 sayılı Harcırah Kanununda, memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yer memuriyet mahalli kapsamında düzenlenmekte, harcırahın; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını içereceği, ilgilinin bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği hükme bağlanmakta ve nihayetinde harcırahın yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atananlara verileceği öngörülmektedir.
10.2. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri uyarınca, sürekli bir göreve naklen atanan personele sürekli görev yolluğu verilebilmesi için, bu atamanın memuriyet mahalli dışında bir yere yapılması gerekmektedir. Memuriyet mahalli kavramının tanımlandığı Harcırah Kanunun 3 üncü maddesinin (g)
fıkrası hükmü metninde ise, kişinin görev yeri yanında ikametgâhının bulunduğu yerin de memuriyet mahalli kapsamında yer aldığı görülmektedir.
10.3. Somut olayda, başvuranın, Tarsus 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak çalışmakta iken, aile birliği mazeretine istinaden, ikametgahının bulunduğu, Adana ilindeki
Adana 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna atandığı, yolluk ödemesinin, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, kişilerin katlanacakları zorunlu giderleri karşılamak üzere Harcırah Kanunu çerçevesinde yapılan parasal bir idari işlem olduğu, bu kapsamda, sürekli görev yolluğu ödenebilmesi için anılan Kanun ile öngörülen şartların fiili olarak gerçekleşmesi gerektiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, halihazırda ikamet ettiği yere atanan başvuran tarafından, öngörülen bu şartların fiili olarak gerçekleştirilmediği, bu itibarla, başvurana aile masrafı ve yer değiştirme masrafı için ödeme yapılamayacağı, ancak; harcırahın diğer iki unsuru olan yol masrafı ile başvuranın eski memuriyet mahalli
ile naklen atandığı mahal arasındaki uzaklık göz önüne alınarak tespit edilecek bir günlük yevmiyenin başvurana ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
10.4. Nitekim Tarım ve Köyişleri Bakanlığı … İlçe Müdürü olan davacının, … İl Müdürlüğü İl Kontrol
Laboratuar Müdürlüğüne nakli üzerine kendisine sürekli görev yolluğu ödenmemesine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi tarafından, 657 sayılı Yasanın 177. maddesi uyarınca, naklen atama işlemi neticesinde davacının anılan yasada öngörülen yolluğu hak ettiği, davalı idarece tesis edilen sürekli görev yolluğu verilmemesine ilişkin işlemde usul ve yasaya uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edildiği, davalı idarece yapılan temyiz başvurusu üzerine yapılan yargılama sonucunda, Danıştay 5. Dairesinin 17.11.1997 tarih ve sayılı kararında, “Konya İdare Mahkemesinin 14.2.1995 günlü, sayılı kararıyla; 657 sayılı
Yasanın 177. maddesi ile, bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılan devlet memurlarına yol gideri ve gündeliklerinin ödeneceğinin kurala bağlandığı, naklen atama işlemi neticesinde davacının anılan yasada öngörülen yolluğu hak ettiği, davalı idarece tesis edilen sürekli görev yolluğu verilmemesine ilişkin işlemde usul ve yasaya uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.… Dosyanın incelenmesinden; … İl merkezine naklen atanan davacının, daha önceki görev yeri … İlçesinde çalışmakta iken de ailesiyle birlikte …”da ikamet ettiği ve … Kaymakamlığınca verilen izin sonucu her gün …”ya gidiş geliş yaptığı anlaşılmaktadır. Kanunda harcırahın amacı ve niteliğine ilişkin olarak belirtilen esaslar göz önüne alındığında, davacı ve ailesinin …”da ikamet etmeleri dolayısıyla fiili şartları gerçekleşmediğinden adı geçenin aile masrafı ve yer değiştirme masrafı alamayacağı açık olmakla beraber, harcırahın diğer iki unsuru olan yol masrafı ile davacının eski memuriyet mahalli ile naklen atandığı mahal arasındaki uzaklık göz önüne alınarak tespit edilecek bir günlük yevmiyenin davacıya verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, mahkemece 6245 sayılı Harcırah Kanununun ilgili hükümleri ve fiili durum incelenmeksizin 657 sayılı yasada yer alan konuya ilişkin genel hükümlere dayanılarak verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.” İfadelerine yer verildiği görülmektedir.
11. Başvuranın mehil izni verilmesi talebi ile ilgili olarak,
11.1. 657 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde, yer değiştirme suretiyle; aynı yerdeki görevlere atananların atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü, başka yerdeki görevlere atananların ise, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini izleyen iş günü içinde işe başlamak zorunda oldukları, bu maddede geçen “yer” deyiminin kapsamının İçişleri ve
Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirtileceği hüküm altına alınmaktadır. Anılan maddenin son fıkrasında, her ne kadar bu maddede geçen “yer” deyiminin kapsamının İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirleneceği ifade edilmekte ise de, “yer” deyiminin kapsamına dair İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca herhangi bir düzenleme yapılmadığı için uygulamada bu boşluğun 6245 sayılı Harcırah Kanununun memuriyet mahalli kavramı ile doldurulmaktadır. Bu kapsamda, memuriyet mahalli içindeki bir yere atamanın aynı yere atama, bu mahal dışındaki bir yere atanmanın ise başka yerdeki göreve atanma olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, halihazırda ikamet ettiği yere atanan başvuranın atandığı yeri, başka yer olarak kabul etmeye ve dolayısıyla mehil izni verilmesine hukuken imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir.
12. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alınarak, sürekli görev yolluğu ödenebilmesi için Harcırah Kanunu ile öngörülen şartların, başvuran tarafından fiili olarak yerine getirilmemesi sebebiyle, başvurana aile masrafı ile yer değiştirme masrafı ödenemeyeceği, ancak, bir günlük yevmiye ile yol parasının ödenmesi gerektiği, ilgili idare tarafından tesis edilen mehil izni
verilmemesi işleminin ise, başvuranın hazihazırda ikamet etmekte olduğu yere atanmış olması hasebiyle hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre;
Başvuranın sürekli görev yolluğunun unsurlarından olan yer değiştirme ve aile masrafı ödenmesi talebinin
REDDİNE,
Başvuranın mehil izni verilmesi talebinin REDDİNE,
Başvurana, yol parası ve bir günlük yevmiye ödemesi yapılması hususunda CEZA VE TEVKİFEVLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, CEZA VE
TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi